Lesbók Morgunblaðsins - 05.03.1950, Blaðsíða 5

Lesbók Morgunblaðsins - 05.03.1950, Blaðsíða 5
LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 129 veg farið eftir hinum konunglegu íyrirmælum. Viljið þjer ekki íhuga hvílíkt ör- yggisleysi í rjettarfari stafaði af því, ef æðstu yfirvöld tæki málin þegar af undirrjetti og afgreiddu þau sjálf með úrskurði? Tilskipun 12. mars 1735 mælir svo fyrir að sektir fyrir helgidags- brot skuli þegar innheimtar mis- kunnarlaust og án manngreinar- álits. Og þar sem pósturinn fór út- úikrók og Markús Jónsson tók upp hjá sjálfum sjer án skipunar frá yður, ásamt förunaut sínum, að rjúka á ósvífinn hátt frá Viðey meðan samhringt var til hámessu, þá verð jeg að skora á yður að i'ela landfógeta að innheimta sekt- irnar, ef þeir reynast sekir, og af- henda þær dómkirkjuprestinum, svo að hann geti gefið skýrslu um þær samkvæmt fyrirmælum 1. júlí 1746 i'rá biskupinum yfir íslandi. JAFJMFRAMT þcssu sendi biskup skýrslu um málið til Kansellísins og bað um úrskurð þess. Höfðu þá báðir málsaðilar snúið sjer þang- að Úrskurður Kanscllísins kom ckki fyr en árið eftir og var birtur í brjefi til Levctzow 26. maí. Brjef- ið er á þessa leið: — Biskupinn í Skálholtsstii'ti, hr. Hanncs Finnsson hefur sent hing- að skýrslu ásamt fylgiskjölum, og sjcst á hcnni að hi\ Kammcrherr- ann hcfur með úrskurði 23. apríl f á. vcitt dómkirkjuprcstinum Guð -niundi Þorgrimssyni ávitur fyrir það að hann hafði, samkvæmt til- skipun um helgidagshald, kært þrjá menn er ferðuðust á helgum dög- um meðan á guðsþjónustu stóð. Þennan úrskurð haíið þjer sent landfógcta með skipun um að birta hann prestinum. Vist er það, að póstar verða að hraða ferðum og ferðast jafnt helga daga sem virka, og að þjer getið hagað póstferðum eftix eigui vild. En þar sem prestur hafði ástæðu til að ætla að pósturinn færi slnna eigin ferða, þar sem hann fór ekki hina venjulegu póstleið, þá var prestur í vanda staddur, þar sem honum ber að kæra alla, sem ferð- ast um helgar. Það er þess vegna síst að undra að prestur kærði manninn fyrir landfógeta til þess að fá úr því skorið hvort póstur- ínn hefði verið í embættiserindum eður eigi, og hvort hann væri sek-' ur um helgidagsbrot eður eigi. Eftir málavöxtum verður að ttlja að dómkirkjupresturinn hafi gert skyldu sína, þegar hann kærði Sigvalda Sæmundsson póst fyrir landfógeta og bar honum á brýn helgidagsbrot, þar eð hann fór fram lijá Laugarneskirkju á pálmasunnu -dag um messutíma og presturinn varð að álíta að hann væri ekki í pósterindum. Eigi verður hcldur sjeð að dóm- kirkjupresturinn hafi gert nein af- glöp er hann kærði Markús Jóns- son hraðboða, og Ólaf Bjarnason, sem fcrjaði hann, fyrir það að þeir hefði farið frá Viðey í þann mund er samhringt var til guðsþjónustu, allra helst þegar þess cr gætt, að það var undir áliti yfirvaldsins komið hvort þessir menn skyldu dæmdir til að greiða sektir, cður eigi. Dómkirkjuprcsturinn hcfur bví haft ærnar ástæður til að brcyta eins og hann gcrði. En framkoma yðar, hr. Kanuncrhcrra í þessu máli, vcrður að teljast ósæmandi, cigi aðeins vegna þess að þjer gefið prestinum áminningu — cn það hefði biskup átt að gera cf þörf krafði —hcldur og vegna þess að þjer takið máUð úr höndum þess cmbættismanns, cr konungur hef- ur talið að fara mcð slík rhál, scm sje landi'ógetj. Jafnframt þvi að tilkynna yður þetta, verður einnig að ámmna yð- ur um að hegða 3 ður eklu svo við andlegrar stjettar menn eftirléiðis, að þjer viðhafið orð, ,senv fá illa samrýmst metorðum yðar og því embætti, sem yður hefur verið trú- að fyrir. ,, . í VERRI útreið gat stiptamtmaður tæplega fengið. Hann er eigi að- eins víttur fyrir það að hafa farið með lógleysu og yfirgang, heldur er hann hirtur í orðum eins og ó- vandaður frumhlaupsmaður. Mál þetta sýnir glögglega hver viskumunur var þeirra stiftamt- manns og biskups. En það bregður einnig upp mynd af því hvernig sumir erlendir valdsmenn þóttust geta skákað hjer í konungsvaldi, og skákuðu oft þegar enginn ís- lendingur varð til þess að reisa rönd við þeim. Atvikin, sem málið reis út af munu nú talin lítilsverð, vegna þess hvernig komið er um heigi- dagahald. En þar var þó meira í húfi, því að háyfirvaldið gerði sig i»ð einræðisherra og kvað upp geð- þóttaúrskurð. Vörn biskups cr því vörn íslendinga gegn ofbeldi, og er einn þátturinn í sjálfstæðisbar- áttunni. Þcss vegna er málið merki- kgt. \. Ó. (Hcimildir: Brjefabók Hannesar bisk- ups Finnssonar. — Brjeí til Skúlholts- biskups í Þjskjs. — Lovsamling for Is- knd II, III, IV. — Brjcfabók stiftamt- manns. — Jón Helgason dr,: Hannes Finnsson. — Árba.'kur Espbolins XI. — Magnús Stephensen, sjálfsujvisaga). ^W ^W ^W \ ±í ' Sjómaður kom heim úr langn ferð og fyrsta vcrk hans var að hriiigja til vinkomi sinnar. Hann-vat hcldúr en ekki daufur í dálkinn, er hann kóm til fjclaga síns, scm boðiö- haiði eftir lionum á mcðan. , . , 'n-am „Ilún ætlai- að fara að cifía i-ik". , Kærðu þig kollottafi un'i 'þao',3nóg ér til af stulkun'am". --'' -' miJOBi£ „ Já — en — en hun ætlar að giífc- ast mjer". ., -¦¦ r • -¦ í/u

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.