Lesbók Morgunblaðsins - 14.10.1951, Blaðsíða 2

Lesbók Morgunblaðsins - 14.10.1951, Blaðsíða 2
TT i 454 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS íýrst rækilega köanuö aí ættfræð- ingum. Það stuðlaði vafalaust að því, að manntalið var gefið út, öðr- um fræðimönnum til stórkostlegs ávinnings. Áhugi manna á ættfræði virðist sízt hafa farið minnkandi hin síð- ari ár, enda er aðstaða öll hin ákjósarilegasta. Vegna fámennis þjóðarinnar eru viðfangsefnin ekki svo umfangsmikiJ, að þau sjeu flestum óviðráðanleg. Hver íslend- ingur kynnist á ævi sinni mjög verulegum hluta þjóðarinnar per- sónulega eða af afspurn, og hafi hann t. d. nað sextugs aldri, hefur bann verið samtíða f jórum og jafn- vel fimm kynslóðum margra ætta. Það er alkunna, að áhugi á ætt- fræði eykst með aldrinum, enda læra menn fyrirhafnarlaust á lífs- göngu súmi allmikið um ættir sam- tíðarmanna sinna og eftir þvi meira sem þeir eldast. Langar þá marga til að auka þekkingu sína í þess- um efnum almennt, jafnframt því sem flesta f ýsir að vita nokkur deili á forfeðrum sínum. Ölium áhugamönnum um þessi cfni hefur orðið mikill styrkur að hinum mörgu mannfræðiritum, sem lijer haía \*erið gefin út. Bæt- ast æ ný rit í hópinn og nú síðast í sumar Lögfræðingatal eftir Agn- ar Klemens Jónsson. Er það, að öðrum ólöstuðum, eitt h'ið \'andað- asta pg bcsta rit sinnar tegundar, sem hjer hefur birst Einna mestur.fengur er þó að íslenskum .æviskrám, ekki aðeins fyrir þú, seui við maunfræði fást, iieldur alla, sem láta sig nokkru skipta íslenska sögu og menntir. H. Bókmennlafjelagið hóf útgafu á ísienskum æviskrám eftir Pál Eggert Ólason árið 1948. Verður ritið i fimm.binduni, og.rru þr.iú hiu íyrstu; þegar kauibi út„ en Uú- ís't er viðj.að.útsíEuaai verði lokið á næsta ári. Fullur titill ritsins er: íslenskar æviskrár frá Iand- námstímum til ársloka 1940. Nær það til þeirra manna einna, sem látnir eru fyrir árslok 1940. í síð- asta hindinu er þó ráðgert að prenta .vtðbæti. Verða þar teknir með menn, sem látist hafa 1941— 50. Að bkindum verður haldið áfram að gefa út slíka viðauka framvegis, og eykur það mjög á gildi verksins. Þegar ritið er allt út komið, munu verða í því æviágrip um það bil sex þúsund manna. Má af því marka, að samning þess 'hafi verið mikið þrékvirki, jafnvel slík- um afkastamanni sem Páll Eggert var. Hann var þó vel búinn til að vinna slikt verk, svo sem orð Þorkels Jóhannessonar prófessors í minnintfargrem um Pál bera \itni, • en hann ritar: „Ætla jeg, að eng- um sje misboðið, þótt fullyrt sje, að hann ¦ væri, meðan hann naut krafta sinna, öllum mönnum fremri um þekkingu og fróðleik í sögu ís- lands og öllu, er þar lýtur að. Minnið var frábært, en samt virt- ist mjer af. bera, h\*að honum var gerkunnugt um þær krókaleiðir, er til þess bggja að finna heunild- ir fyrir hverju einu, sem á góma bar og'til, þurfti að taka." Þó er líklegt, að samninj,' Æviskránna hafi verið Páli mikil þrekraun, en formála þeirra lýkur hann með þessum orðum: „Tekist hefur betur en jeg bjóst við að taka saman rit þetta (hafið var það í marsmánuði 1940 og því lukið 1947), eu aldrei hefur það.verið mjer Ijúft verk." Hefði hann eflaust kosið sjer hug- stæðara viðfangsefni, þá er haim var luksins laus orðinn \ið em- bættisstörf. l»ó gekk hann að verki þessu með fádæma atorku, en heilsa hans tók mjög að bila, er á þaðloið, og entist honum ekki ;dd- ur til að íullhua uenia fyrsta buid- .- Ul prwaUöar. Það er vart á færi eins manns að \inna slíkt verk sem þetta, svo að óaðfinnanlegt sje. Sá fjöldi rita, sem kanna hefði þurft, er nær óteljandi, og hefði Æviskrárn- ar vafalaust orðið betri og fyllri, ef fleiri menn hefðu lagt bönd á plóginn. En hitt er þó trúlegast, að íslendingar hefðu lengi mátt bíða þess, að slíkt rit hefði verið samið, ef Páll Eggert hefði ekki verið að verki. Það er vert að þakka bókmennta- f jelaginu fyrir að ráðast í sbkt stór- virki sem ú^gafa Æ\iskránna er. MeðUmir þess £eta fengið þær fyr- ir ótrúlega lágt verð ásamt Skírni og öðrum bókum fjelagsins.'Mun nýjum fjelagsmönnum nú gefinn kostur á að eignast fyrstu bindin með afslætti. Það hefur litið borið á Bókmenntafjelaginu í því bóka- flóði, sem gengið hcfur yfir Island undanfarin ár, og hafa því ekki bætst nýir fjelagar sem skyldi. Mjer finnst því ástæða til að.hvetja meim til að ganga í það. Með því gera þeir einhver hin bestu bóka- kaup, sem völ er á, jafnframt þvi sem þeir efla elsta og merkasta fræðafjelag á Íslandi. III. íslenskar æviskrár ei*u í mörgu ólíkar sambærilegum erlendum ritum (biografisk lexikon). Er gaman að sjá í hverju munurinn er fólginn og \irða þannig fyrir sjer einkenni íslenskrar mann- fra^M. ÖU eru æviágripin í skránuni stuttaraleg. Er i þeiiu aðeins getið helstu æviatriða og fáum orðum eytt í að lysa mönnunum sjalfum ng afrekum þeirra. Megináhcrsla er lögð á ættfræðileg atriði og góð grein gerð fyrir íoreldrum og böni- um. AUt verður þetta til þcss, að lítið saasr«ni er tnilJi iengdar bVers æ'-iágrips cg á-gasti manns JMM íe» tn er raftt |VJW er

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.