Lesbók Morgunblaðsins - 08.05.1955, Blaðsíða 1

Lesbók Morgunblaðsins - 08.05.1955, Blaðsíða 1
17. tbl. Ji§ínr®llll|rI&§i£Slt£ Sunnudagur 8. maí 1955 bM% XXX. árg. Símon Jóh. Ágústsson: Hugleiðingar um Hávamál frá sálfræðilegu og sibfræbilegu s'iónarmibi Fyrirlestur fluttur í Kaupmannahafnarháskóla IIÁVAMÁL eru einstætt kvæði í íslenzkum og norrænum forn- bókmenntum. Þau endurspegla lífs- skoðun norrænna manna á vík- ingaöldinni og hugsjónir þeirra um hegðun og manngildi. Um þær eig- um vér margar og merkar heim- ildir í hetjukvæðum, konungasög- um og íslendingasögum, og fer því auðvitað fjarri, að Hávamál sýni oss „allt í gimstein einum". Ein sú meginhugmynd, sem gengur eins og rauður þráður í gegnum þau, er hin óbifanlega, en þó ekki skilyrð- islausa trú á mannvitið og gildi þess fyrir heillaríka lífsstjórn. Aðalvið- fangsefni mannvitsins er maðurinn sjálfur og mannlegt samlíf. Hann á að beita því til þess að þekkja sjálf- an sig, stjórna sjálfum sér og til þess að skilja afstöðu sína til ann- arra manna og stöðu mannsins í alheiminum. Hávamál eru húman- isk í fyllstu merkingu þess orðs. Þekking á manneðlinu er þar sett í öndvegið. Rétt er að víkja nokkrum orðum að Hávamálum almennt og gerð þeirra áður en lengra er haldið. Þau hafa geymzt í hinu fræga Edduhandriti, Konungsbók, Codex Regius, sem nú er í Konunglegu bókhlöðunni í Kaupmannahöfn. Handrit þetta er talið vera frá seinna hluta 13. aldar, en ekki vita menn neitt um geymd þess fyrr en það kom í eigu Brynjólfs biskups Sveinssonar í Skálholti 1643, og gaf hann því heitið Sæmundaredda. Einsætt er af ýmsum ritvillum, að Konungsbók er ekki frumrit, held- ur eftirrit eldra handrits, sem eng- inn veit nein deili á. Hávamál eru ekki eitt samfellt kvæði, heldur safn margra sjálf- Símon Jóh. Ágústsson dr. stæðra kvæða og kvæðabrota, sem safnandinn hefur steypt saman á þann veg, að þau bæru sem mestan heildarsvip. Hávamál eru venju- lega greind í sex aðalkvæði auk niðurlagserindis. Heitin á hinum einstöku kvæðum Hávamála eru ekki forn. Fyrsta og lengsta kvæðið, Gesta- þáttur, er um 80 vísur. Kvæðið hefst á ýmsum heilræðum til gests-

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.