Lesbók Morgunblaðsins - 31.05.1964, Blaðsíða 12

Lesbók Morgunblaðsins - 31.05.1964, Blaðsíða 12
HROSSAKAUPIN Framihald~ af bls. 1. ir af hernaðarmannvirkjum á ferð sinni um Rússland. Hann hafði verið yfir- heyr&ux af sovézkum dó'mstóli og sek- ur fundinn og dæmdur í átta ára fang- elsi í Rússlandi. Mér var sagt, að austurþýzkur mál- fæirslumaður þættist nú vera fyrir fjöl- skyldur þeirra beggja, Absls og Prýors. Um daginn sendi hann boð tii sendiráðs Bandaríkjanna í Vestur-Berlín, þess efn is, að frú Abel væri þess fulltrúa, að Pryor og Makinen yrði báðum sleppt, ef Bandaríkin létu Abel lausan í skipt- um fyrir Powers. En okkar menn töldu Vogel ekki vera áreiðanlegan. Ríkis- stjórn mín hafði bent mér á, að auðvit- að skyldi ég reyna að fá alla þrjá lausa, en aðalerindi mitt væri samt að fá Powers í skiptum fyrir Abel. En að öðru leyti skyidi ég hafa frjálsar hend- ur og reyna að fá hina lausa, ef mér virtist það fært. Eg ákvað að reyna að fá þá alla lausa. Sem svar við spurningu minni þar að lútandi, var mér ráðlagt að hafa hvorki upptökutæki né vopn með mér, í ferðinni, hvorki fyrr né siðar. þriðjudagur 30. janúar, E, I g kom til London snemma morg uns eftir áætlunarflug frá Idlewilde- vellinum í Pan American þotu. Ég inn- ritaði mig í Claridge-gistihúsið, og skömmu síðar fékk ég heimsókn af ungum og færum manni, „Mr. Whité", sem sagði mér, að ég ætti að fara til Berlínar næstkomandi föstudag. Hann sagði -mér, að það sem eftir væri ferð- arinnar, gengi ég undir nafninu „Mr. Dennis", af öryggisástæðum. Svo fékk hann mér nokkur vestur-þýzk mörk, og ég gaf honum morgunhuggara .aif konj- akinu frá Claridge. Fösfudegur 2. febrúar F „Nú ættirðu að taka upp farangurinn þinn og hvila þig í nokkra klukkutima. Ég kem svo. seinna og fer með þig út í mat." ¦ Þrem stundum síðar borðuðum við saman ágætis mat í veitingahúsi í hlið- argötu. Við töluðurn um allt milli himr ins og jarðar annað en erindi mitt. Seinna ókum við til Hilton-hótelsins í Berlín, þar sem allt var fullt af far- andsölum og Bob sýndi mér Golden City-barinn þarna, þar sem var háifrokk ið. Þegar við ókum heim í snjónum, út- skýrði hann fyrir mér, að eftir för mína til Austúr-Berlínar næsta dag, skyldi ég hringja til hans frá Hilton í leyni- númer, sem ég þurfti að leggja á minn- ið. Hann sagði, að einhver yrði við '^v:V^,:^íttí yrir dö>gun kom Mr. White og ég yfirgaf gistihúsið. Á Connaught-torg- inu hittum við unga stúlku frá brezku öryggisþjónustunni. Þegar við kom.um á flugvöllinn, kom MacArthur höfuðs- maður úr flugher Bandaríkjanna og kynnti sig og við lögðum tafarlaust af stað. Eftir að hafa tekið eldsneyti í Wies- baden, fen.gum við kaffi og brauð í vél- inni, og svo hófst leiðinlegt flug í snjó og slyddu, eftir „göngunum" gegnum Austur-Þýzkaland til Berlínar. Loksins lentum við á Tem.pelhof-flugvellinum, og þar kom að vélinni amerískur mað- ur að nafni Bob, sem hafði lítinn bil standandi þar skammt frá. Nú var mikið farið að snjóa. Enginn virtist skipta sér neitt af ferðum okkar, en við flýtt- um okkur af stað. Við ókum þegjandi að myrkvuðu einkahúsi í íbúðarhverfi nokkru í Vest- ur-Berlin. Við gengum þar inn, kveikt- um ljós í setustofunni, drógum fyrir gluggana, fórum úr yfirhöfnunum, sem voru alsnjóaðar, o nú sáum við fyrst hvor framan í annan í almennilegri birtu. - „Velkominn", sagði Bob. „Afsakaðu, að ég talaði ekki mikið á leiðinni, en mér datt í hug, að þú þyrftir_ að jafna þig eftir ferðina, áður en við förum að tala saman." Þetta var hávax- inn, laglegur maður, um fertugt, ró- legur og öruggur á svipinn. „Hér áttu að búa, einn þíns. liðs, en á hverjum morgni kemur þýzk stúlka, sem hægt er að treysta, og gefur þér morgunverð og býr um rúmið uppi. Við höfum reynt að láta fara vel uim þig, og hér muntu finna allt — frá amerískum vindilingum og tólf ára gömlu viskíi til nýjustu tímarita." 12 LESBOK MORGUNBLAÐSINS Abel í fangelsinu þennan sima dag og nótt, beinlínis mín vegna, meðan ég stæði við í Berlín. Laugardagur 3. tehrúar E i g vaknaði og var bókstaflega talað stirður af kulda. Úti fyrir féll slydda ofan í snjóinn, með þessari drep- andi hálfdimmu, sem getur orðið svo þreytandi í Berlín' í leiðinlegu veðri. Ég fann brátt, að ég var búínn að fá kvef, sem hafði hlaupið í bakið á mér og líktist mest brjósthimnubólgu. Þegar Bob kom, fundum við, að ég var samt hitalaus og hann stakk upp á áburði. Við ókum í snjó til Suður-brautar- stöðvarinnar í Vestur-Berlín, þar sem ég keypti fai-miða báðar leiðir — það væri heillaimerki, sagði ég við Bob. Ég for svo upp í fyrstu lest. Ég samdi skýrsíu um ferðina í opinberu ferðasög- unni minni, sem. ég sendi til Washing- ton og skrifaW seint sama kvöld. (Þegar ég kom tl baka hvert kvöld, fór ég í Golden City Bar og hringdi í Bob í leyninúmerið, og þá kom hann til mín. í millitíðinni hafði ég skrifað niður stutta skýrsiu um 'daginn, með venju- legri skrift. Þá ók hann mér heim, sendi skýrsluna tafarlaust til Washing- ton, og eftir mat kom hann svo með hraðritara, sem skrifaði niður skýrsl- una í öllum smáatriðum. ÖU þessi dag- bókaratriði, sem hér eru skráð, eru út- dráttur úr þessum skýrslum. Önnur at- riði hef ég tekið úr dagbókum mínum. Um klukkan 11.15 fór ég inn í S-lest- ina við Dýragarðsstöðina og með henni tuttugu mínútna ferð til Friedrich- strasse. Hér var mér leyft að fara fram hjá fyrsta verðinum einkennisklædda, til þess að fá vegabréfið mitt skoðað, en þegar ég kom inn í afgirtan gang, sá ég, að þarna voru um hundrað manns, sem stóðu þar í biðröð, scmu erinda. Eftir tíu mínútur var ekki búið að af- greiða nema tvo, og þetta seinlæti virtis* vera viðlhaft af ásettu ráði. Og enn var eftir að rannsaka vegbréf mitt og pen- inga. Þar sem klukkan var næstum orðin hálftólf, gekk ég að næsta Vopo-lög- regiumanni. Ég yggldi mig og sagði hon- um hárri raust á þýzku, að ég hefði verið boðaður í sovézka sendiráðið klukkan tólf. Hann skellti saman hæll- um og flýtti sér að leiða mig fremst í röðina og þar svaraði ég þessum venjulegu spurningum. Ég arkaði gegnum snjódrifuna og komst loks til Unter den Linden. Ég fann sovézka sendiráðið, en móttöku- stjórinn, sagði mér á ágætri ensku, eft- ir að hafa lítið á skilríki mín, að ég yrði að fara í ræðismannsskrifsbofuna í næsta húsi, því að þar ætti fundurinn að fara fram. Ég þangað, hringdi dyra- bjöllunni og opnaði hurð, sem mér stóð beygur af. „Komið þér sælir", sagði brosandi ung stúlka í forstofunni. „Ég er' dóttir RudolfS Abels. Og þetta er móðir mín, frú Abel, og þetta er frændi minn, herra Drewes". É I g heilsaði ölluim þremur með handabandi, en sagði ekki neitt. „Dótt- irin" virtist vera hálffertug, talaði ensku ágæitlega og virtist vera greind. Mér fannst hún mundi vera slavnesk að uppruna. „Frú Abel" virtist vera om sextugt, og leit út eins og dæmigerð húsmóðir. Hún minnti mig á þýzka skap gerðar-leikkonu. „Drewes frændi" sagði aldrei. neitt, en glotti bara. Hann var magur, hörkulegur maður og virtist vera am hálfsextugt; hann var sífellt að kreppa og rétta sterklega fingurna, og ég flok'kaði hann í huganum sem „Kyrki". Líklega hefur hann verið úr austur-þýzku lögreglunni. Öll þrjú voru lélega til fara. Klukkan á slaginu tólif opnuðust dyr og fram kom hár og vel vaxinn, snyrti- lega búinn maður með umgerðarlaus gleraugu. Hann kynnti sig með sjálfs- öruggum svip sem Ivan Alexandrov- ich Schischkin, annan sendiráðsritara sovézka sendiráðsins. „Talið þér þýzku?" spurði hann mig á ensku. „Mjög lélega", svaraði ég. „Gott'\ svaraði hann. „Við verðum víst báðir sikárri með enskuna". Hann bauð okkur nú inn í einka- fundarherbergi, þar sem hann settist við borð og benti okkur til sætis. Stól- arnir þarna voru nákvæmlega nógu margir. Frá því að við komuim þarna inn og þangað til við fórum út, um klukkustundu síðar, mátti varla heita, að neinn af „fjölskyldunni" svolíölluðu segði orð, nema hvað dóttirin sagði já, þegar þau voru spm-ð, hvort þau gætu komið á annan fund næstkomandi mánu dag. Schischkin kom fram við þau eins og leikhússtjarna hefði umgengizt hús- gögnin á sviðinu. Ég hóf mál mitt á því að segja hon- um, að ég væri starfandi lögfræðingur, og hefði mikið að gera, svo að ég hefði fórnað miklu af dýrmætum tíma min- um í þessa ferð. Ég yrði að Vinna fyrir heimili mínu og gæti því ekki tafið mjög lengi í Berlín. Því yrði ég að fá greið svör við tillögum mínum. „Vitanlega", svaraði Schischkin. „Það skil ég fullkomlega". Enskan hjá honum var óaðfinnanleg. „Sehischkin sendiráðsritari", sagði ég. „Ég er kominn hingað til Berlínar í aðeins einu erindi. Austur-þýzkur lög- fræðingur að nafni Wolfgang Vogel hef- ur sent mér þau boð, að frú Abel trúi því, að ef ég geti fengið eiginmann henn ar lausan. mundi losna um Pöwers, amer ísKa studentinn Pryor, sem er í haldi í Austur-Þýzkalandi, og ameríska stúd- entinn Makinen, sem nú 'er í fangelsi í Kiev. Út frá þessu hef ég í höndum loforð frá ríkisstjórn minni að við mun- um afhenda Abel á hverjum þeim stað, sem þið til takið í Berlín, innan 48 klukkustunda frá því að samkoimulag hefur tekizt". Schisohkin barði fingrunuim í borðið. Ét rétti honum bréfið frá náðanaskrif- stofunni í dómsmálaráðuneytinu. Hann las það gaumgæfilega, lagði það til hlið- ar og sagði: „Þetta er býsna loðið". Ég útskýrði fyrir honum, að forðazt hefði verið að fara út í smáatriði vegna hrað- ritaranna, sem læsu efni þess, til þess að forðast lausmæiLgi þeirra, sem gæti valdið „leka". Svo hallaði ég mér aft- ur í stódinn. E: ftir nokkra þöpn tók Schischkin af sér gleraugun og fór að fægja þau, og sagði síðan: „Fyrir meira en einu ári kom þetta Abel-fólk í skrifstoifu mína í konsúlatinu, aí því að þetta eru Austur-Þjóðverjar. Ég hlýddi á sögu þeirra og lofaði að reka erindi þeirra við Sovétstjórnina, og reyna að fá Pow- ers látinn í skiptum fyrir Abel. Síð- an fékk ég jákvætt svar frá Moskvu, af því að viss fasistaöfl í Bandaríkjun- um hafa reynt að orða Abel við Sovét- ríkin. Og þessar lygasögur hafa valdið andrússneskuim áróðri í Bandaríkiun- um. Og honum viljum við gjarna vinna feBn, tíi Heqs að koma á betri samvinnu og skilningi milli landa okkar. En b-"ð "".ertir bf^sq tvo amerísku stúd- enta, Pryor og Makinen, þá hef ég aldrei heyrt mál þeirra nefnd á nafn. Þér er- uð nú kominn með nýtt mál. sem ég hef ekkert umboð til að ræða við yður, eins og er". ý>.« ]ít \ i-íó'S undmn mína. Eina á- stæðan til Berlínarfarar minnar voru h~-™i c1-='"Ki;>i frá Vowel, sem éf saaði, að mundi hafa þau frá frú Abel. Ef Sch- ischkin væri ekki reiðubúinn að ræða þá upDástungu, befði ég enpin fyrirmæli frá st.iórn minni og yrði að fara heim við svo búið. „Hafið þér þá ensrin frekari fyrir- mæli?" spurði Schischkin glettnislega. „Engin", svaraði ég. „Hinsvegar vildi ég gjarna segja yður frá þeim ráðstöf- unum, sem gerðar hafa verið til að af- henda Ab&l hingað, ef staðið verður Ég mun tilkynna samkomulag okk- ar tíl Washington. Þá verður Abel send ur' tafarlaust með herflugvél, í fylgd með varaforstjóra fangelsanna í Banda- ríkjunuim. Hann mun . hafa með sér afturköllun dómsins. sem Kennedy for- seti hefur þegar undirritað, en varafor- stjórinn á svo eftir að meðundirrita. Og það verður ger.t á staðnuim, þar seoi skiptin fara fram —• við stingum upp á Gl:°ni«Ve'-brúnni —• eftir að éi» hef vottað, að réttu mennirnir séu afhentir. Maður, sem getur þekkt Powers, er þegar kominn til Berlínar, fjölskyida Pryors er hér og menn, sem þekkja Makinen, eru handbærir. Þá stendur ekki á öðru en samþykki yðar og þá verður Abel af'hentur yður." Schisehkin hlustaði með athygli. Svo sagði hann: „Eruð þér viss um, að svona skjal hafi þegar verið undirritað af Kennedy forseta?" „Já, vitanlega!" Ég lét í Ijós tals- verða óánægiu yfir því. að ekki skyldi vera hægt að ganga frá málinu á staðnum og stundinni. „Ef Vogel hefur blekkt mig með lyg- um", sagði ég, „þá finnst mér hann ekkl vera annað en óimerkilegur fantur, sem hafi unnið til refsingar af hendi við- eigandi yfirvalda". „Ég skil afstöðu yðar", svaraði Sdhiseh kin, „en ef málið er svona í pottinn 20. tölublað 1964

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.