Lesbók Morgunblaðsins - 04.10.1964, Blaðsíða 4

Lesbók Morgunblaðsins - 04.10.1964, Blaðsíða 4
Truinan var heiðraSur aí Johnson forseta á afmæltedagum Fyrstu áttatíu árin mín Framhald af bls. 1 vafi á þvi, að hershöfðinginn átti sér sína aðdáendur, eins ög mér líka varð ljóst við fráfall hans í aprílmánuði síðastliðnum. Ég fékk mörg hundruð bréí; sum voru brjálæðisleg og sökuðu mig um að reka hann ofan í gröfina um aldur fram (84 ára). Svo fékk ég líka önnur bréf^ eins og þetta frá manni í New York: „Ég minnist yðar í kvöld. Það þurfti mikið hugrekki til þess, sem þér gerðuð, að leysa MacArtbur hers- höfðingja frá störfum, en það var ekki nema skylda yðar". T itanlega var það skylda min. Ég vissi, að heimkoma hershöfðingjans — eftir 14 ára þjónustu að heiman — myndi koma af stað mikilli tilfinnr ingsöldu og takmarkalausu málæði. En það var skylda mín, samkvæmt stjórn- arskránni, að halda uppi borgaralegri yfirstjórn Bandaríkjanna. MacArthur hershöfðingi hafði boðið þessari ytfir- stjórn byrgin; hann hafði gerzt svo djarfur að ætla að fara að ráða stjórn- arstefnu ríkisins með því að auka ófrið- inn í Asíu.Ég gerði það sem ég taldi rétt vera. Ég varð ekkert hissa þó að Jrve Martin þingimaður og nokkrir fleiri vildu taka af mér ráðin. Ég vildi, að þeir hefðu gert það, því að þá hefði ég farif inn í öldungadeildina og skammað þá í klessu. á hann að koma heim tíl Bandaríkjanna til viðræðna við mig og til þess að með- taka þann heiður, sem hann hafði til unn ið. En MacArthur fann sér alltaf eitt- hvað til afsökunar. MacArtlhur hefði átt að koma heim og kynna sér álit manna heima fyrir, en ég held, að hann hafi ekki komið sér að því að gera það eftir 14 ára dvöl í Austur- löndum og ég vildi ekki skipa honum það í miðju Kóreustríðinu. Ég setti hon- um því mót í október 1950 á Wake-eyj- unn» í Kyrrahafinu. Ég þunfti hvort sem va:- að flytja ræðu í San Francisco, þann 17. s.m. seint á ferðinni með það. A E -i n þegar ég lít um öxl á MacArt ur-málið, tel ég, að ég hefði átt að setja hann af tveim árum fyrr en ég gerði. Þá haíði hann samþykkt ályktun japanska þingsins, sem var í hreinni andstöðu við þá stefnu, sem tekin hafði verið í Wash- ington. Royall hermálaráðherra varð að skipa MacArthur að afturkalla sain- þykktina og það urðu almenn leiðindi át af þessu atviki. Royall kom til mín, sagði mér frá því, sem gerzi hafði, og spurði, hvort hann hefði farið rétt að. Ég sagði Royall, að það hefði hann, og ef MacArt hur vildi ekki hlýða, myndi ég lækka hann niður í liðþjálfa. Ég hef alltaf verið mikill aðdáandi MacArthurs hershöfðingja, og taiið hann eitt af stórmennum ameriskrar hersögu og jafnast við menn eins og Robert E. Lee, Stonewall Jackson og George Wash ington. Ég hafði hívað eftir annað skorað É, Wake-eyjunni festi ég heiðurs- merki á MacArthur, eins og mig hafði leagi langað til að gera — fjórða eikar- laufaskúfinn á heiðurspening hans fyrir ágæta þjónustu — og hlustaði milliliða- laust á athuganir hans á Kóreustríðinu. Hann sagði, að Kóreumenn væru sigr- sðir, sem þeir og voru, eftir hina glæsi- legu landgöngu MacArthurs við Inchon mánuði áður. Hann sagði einnig, að Kín- verjar mundu ekki blanda sér í Kóreu- stríðið, og það verður.í hernaðarsögunni talirm einhver fráleitasti spádómur, sem um getur. Hann sagði, að ef Kínverjar yrðu svo heimskir að ráðast inn í Kóreu, myndu flugvélar hans stráfella þá. Og svo liðu ekki nema nokkrar vikur áður en Kínverjar komu æðandi í tugþúsunda tali yfir Jalúfljótið og hröktu her Sam- ein.uðu þjóðanna niður eftir öllum Kóreu skaga. Eftir það vildi MacArthur láta varpa kjarnorkusprengjuím ytfir Mantsjúríu, en það hefði vel getað komið af stað þriðju heimsstyrjöldinni. Hann vildi einnig flyíjn hersveitir frá Formósu til Kóreu, og það hefði getað breitt styrj- öldina út. Og loks óhlýðnað- ist hann skipunum með því að gefa opinberlega út yfirlýsingar í and- st'3ðu við það, sem hann vissi, að var etefna mín. Slík 6hlýðni varð ekki þoluð ef ríkinu skyldi stjórnað frá Washington en e.kki frá vígvellinum. Eftir slíkar ög- ranir í sex mánuði, leysti ég MacArthur heríhöfðingja frá embætti. í apríl s.l. var það haft eftir MacArth- ur dauðum, að hann hefði verið svik- inn af bjánum í Waslhinigton. Hafi hann nokkurntíma sagt þetta, hefir hann sjálf sagt talið mig höfuðglópinn í þeim hópi. Ég hef aldrei sagt neitt MacArthur til niðriinar og ætla héldur ekki að gera. 'En aldrei eitt augnablik hefur mig iðrað þets, sem ég gerði. Aðeins varð ég of l g er demókrati að anfi og sann- færingu. Allir forfeður mínir voru hlynntir Suðurríkjasambandinu, og ég óíst upp í andrúmslöfti þar sem það kom ekki til mála fyrir slíkan mann að vera repú- blikani. Þegar ég vaar ungur í heima- waroarliðinu, heimsótti ég ömmu mína, frú Young, og var þá í nýja, bláa ein- kennisbúningnum mínum, með rauðum leggingum niður eftir buxnaskálmunum. Amma gamla mundi eftir því þegar sam- bandssinnar komu frá Kansas og drápu fyrir henni 400 svín í Þraalastríðinu, skáru af þeim lærin, fleygðu þeim upp í hnakkinn og fóru síðan leiðar sinn ar . Hún sagði við mig: „Sýndu þig ekki oftai í mínum húsum í þessum einkenn isbúningi". Fyrsta stjórmála-endurminning min er fra 1892, þegar Grover Cleveland var kosinn í annað sinn. Ég var átta ára þá og ég man vel, hve glaður pabbi var yfir þess-um sigri demókrata. Hann reið grá- um hesti í blysförinni og skreytti vind ha;iann hjá okkur með fána og rauð- hvít-bláum flaggdúk. Þegar ég var 16 ára var ég hlaupa- svoinn við flokksþing demókrata í Kans ás City. Ég minnist hinnar hvellu radd- sr William Jennings Bryans, þvi að að- ra eins rödd hef ég ekki heyrt síðan. Við hverjar kosningar frá því ég var 22 ára og þangað til ég fór í fyrri heimsstyrjöld ina var ég skrifari hjá demókrötum í Washington og ég hafði verið póstmeist- ari í Grandview, Mo. En ég komst saimt ekkt út í stjórnmálin fyrir alvöru fyrr en 1922, þá 38 ára gamall, þegar ég var kosinn héraðsdómari — sem er stjórnun- ar- en ekki dómaraeimbætti — í Jackson County. Og auðvitað fylgdi ég demókratafiokknum. 0, "g sannfæringin hjá mér er fullt svo demókratisk sem erfðirnar. Nýlega va_- ég spurður: „Hversvegna ertu í dem ókrataflokknum"? Og ég svaraði tafar- laust: „Af bví að hann er flokkur alls al- mennings, en repúblíkanaflokkurínn er flokkur forréttindamanna". Þetita þýðir auðvitað ekki, að séríl/er demókrati sé frjálslyndur og sérhver repúblikani í- haldssamur — og það er ekkert á móti því, að nokkur víxlfrjóvgun eigi sér stað milli flokkanna, en það sem mestu skiptir er höfuðstefna hvors um sig. Min samúð hefur alltaf verið með „litla mannimim", manninum, sem eng- ra forréttinda nýtur, og þannig hafa ein mict þeir menn alltaf verið, sem hafa sklpað.sér í flokk með Harry Truman, stjórrtmálamanninum með því nafni. Mér er meiniila við að horfa upp á vsxsndi snobb hér í landinu. Enginn ætti að þykjast náunga sínum fremri fyrn það eitt að hann er ríkari eða á stærra hús. Við erum allir af einu bergi brotnir. Við komum hingað allir frá evrópskum löndum og settumst að á ýmsum stöðum í landinu. Sumir okkar voru heppnari og áttu heima í stærri húsum. En enginn maður skyldi skamm ast sín fyrir starf sitt, hvað svo sem það er kallað, sé það á annað borð nyt samt og heiðarlegt. Fyrirlítum aldrei manninn, sem vinnur fyrir sér hörðum höndum. Frá 22 til 23 ára aldurs vann ég á bóndabæ og vann mikið. Ég plægði, mjóJkaði beljurnar og gaf í/ínunum. Ég vann í heyi. Ég kynntist vinnumönn unum, sem komu úr litlu bæöunum þarna í kring og unnu hjá okkur. Venjuíega kaupið var 10 sent á klukku stund eða 1.20 dalur fyrir tólf tíma vújuidag. Pabbi og við bræðurnir hækkuðum alltaf kaupið við þá, þegar þeir unnu hjá okkur, og gáfum þeim $1.50 — 2.00, auk fæðis. Þetta voru duglegir og heiðarlegir menn og góðir borgarar. Flestum þeirra tókst að koma sér áfram, ala upp krakkana sina, og stundum gátu þeir látið syni sína læra. Þeir voru fátækir, en enginn skyldi Hta niður á menn sem þfssa. Ég er hreykinn að geta sagt, að flestir þeirra voru demókratar. E ! in ástæðan til þess, að demókröt um hefur orðið betur ágengt en repú- blíkönum er afstaða þeirra til fbrseta- embættisins. Síðan Lincoln leið hafa ekki verið nema fjórir sterkir forsetar: Cleveland, Theodore Roosevelt, Wood- row Wilson og Franklin Rooseve'.t. Þrír þeirra voru demókratar og sá fjórði — Th. Roosevelt — var svo frábrugðinn sínum flokki, að hann varð hneykslunar hella sínum eigin flokksmönnum. Repú blíkanar vilja heldur láta völdin vera hjá sérhagsmunaflokkum en í Fh íta htisinu hjá þeim, sem þar er húsbóndi — eða að hann eins og Eisenhower haf- ist ekki að. Ef forsetinn er ekki sterkur, verður stjórnin veik og stundum getur allt far ið í handaskolum — og því spáði de Toqueville fyrir Bandaríkjunum, a£ því að hann sagði, að forsetaembættið hlyti alltaf að vera veikt og í vasa þingsins. Stjórnarskrá Bandaríkjanna áskilur slynglega nákvæmt jafnvægi milli hinna þriggja greina stjórnar- in-j.sr, og hver þeirra verður að vaka yfir sínum eigin sérréttindum. Þegar ég var öldungadeildarþingimaður, hf fði ég vandlega auga með því, að ekki væri vaðið inn á valdsvið þingsins, pg hefði ég verið dómari, hefði ég á- lika vandlega gætt réttinda dómsmála- stjórnarinnar. Það gleður mig að geta sagt, á þessu ári, að demókratarnir munu eiga sér frambjóðanda, sem hefur sannað, á fá um, stuttum mánuðum, að hann er sterkur forseti. Ég hef þekkt Lyndon Johnson í meira en aldarfjórðung, en samt er ég bæði undrandi og hrifinn af frarokvæimdum hans í Hvita húsinu. Hann er fróðasti og reyndasti stjóm málamaður, sem setzt hefur í forseta- stól, allar götur frá McKinley. FERÐALAG MEö LADY BIRD I marzmánuði síðasitliðnum ba3 Johnson forseti mig að vera ásamt frú Johnson fulltrúi sinn við jarðarför Páb Grikkjakonungs. t Þetta var vinar- bragð af hálfu forsetans, af þvi að hann veit, að Grikkir muna stuðning minn við hjáipina, sem bjargaði þeim frá komm- Framhald á bls. 13 4 LESBÖK MORGUNBLAÐSINS- 30. tbl. 1964

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.