Lesbók Morgunblaðsins - 04.10.1964, Blaðsíða 6

Lesbók Morgunblaðsins - 04.10.1964, Blaðsíða 6
losif Brodsky Framhald af bls. 5 DÓM.: Vitnið Voevódin: Þekkið þér Brodsky persónulega? VÓE (félagi j Rithöfundaifélaginu): Nei. Ég hef ekkj yerið í félaginu nema ' hálft ár. Ég þekkti hann ekki persónu- lega. Hann kemur ekki oft á fundi —• rétt á þýoendakvöldunum. Hann virðist hafa verið viðbúinn viðtökunum á kvæð um sínum og því ekki farið í hin félögin. Ég hef lesið kjarnyrði hans. Þið munduð roðna við að lesa þau, félagar dómarar. Það var verið að tala um gáfur Brod- skys. Mælikvarðinn á þær er aðdáun almennings, og sú aðdáun fyrirfinnst ekki og getur ekki fyrirfundizt. Mappa með kvæðum Brodskys var af hent Rithöfundafélaginu. Á þessum kvæðum eru þrjú einkenni. í fyrsta ilagi útúrboruíháttur frá heiminurn, í öðru lagi klám, og í þriðja lagi skortur á ást á föðurlandi sínu og þjóð, og þar talar Brodsky um annað heimaJand. Bíð ið andartak, ég held ég rnuni það: „Ein- iitur er þessi rússneski múgur". Svona svívirðilegur skáldskapur ætti að fest- ast í minni bans og samvizku! Skáldið Brodsky er ekki til. Þýfrandi — jú. kannski það — en alls ekki skáld! Ég s-tyð eindregið mál fé- lagams, sem var að taÆa um son sinn, sem Brodsky hefði haft spillandi áihrif á. Brodsky rifur æskunna burt frá vinn- unni, frá heiminum, frá lífinu. Það er hans and-þjóðfélaigslega hlutverk! DÓM.: Hafið þér rætt hæfileika Brod- skys_ við nefndina? . VOE.: Það var stuttur fundur, þar sem minnzt var á Brodsky, en það urðu eklti úr því neinar almennar umræður. Ég endurtek: Brodsky takmarkaði sig við þessi hálfklæmnu kjarnyrði og koom ekki í Rithöfundafélagið. Vinur minn, Kulkin skáld, lét einu sinni í ljós frá ræðupalil- inum hneykslun sína yfir Ijóðum ,Brod skys. VERJ.: Er öll nefndin samimála skoð- un yðar í skýrslunni, sem þér gáfuð út um Brodsky? VÓE: Við bárum ekki skýrsluna undir Etkind, sem er annarrar skoðunar. VERJ.: Er innihald skýrslu yðar kunn ugt öðrum nefndarmönnum? VÓE: Nei, það er ekki á vitorði allra nefndarmanna. BRO.: Hvemig náðuð þér í kvæðin mín og dagbókina? DÓM.: Spumingin ekki leyfð. Borgari Brodsky, þú vannst ékki nema með höppum og glöppum. Hversvegna? BRO.: Ég hef þegar sagt, að ég var stöðugt að vinna. Ég hafði fasta vinnu og svo orti ég. (í örvæntingu) Það er vinna að yrkja ljóð! DÓM.: En tekjurnar þínar eru ekki miklar. Þú segist fá 250 rúblur á ári, en samkvæmt upplýsingum, sem lögreglan hefur aflað, er þetta ekki nema 100 rúbluir. VERJ.: Við fyrstu réttarhöldin var ákveðið, að lögreglan skyldi fá staðfest- ar þær upplýsingar, sem hún hafði uim tekjur hans, en þetta var ekki gert. DÓM.: Við höfum hér samning, sem þér var sendur frá útgáfufyrirtæki. En þetta er bara pappírsblað og ekki undir ritað af neinum. Einhver af áhevrendahópnum sendir dómaranum blað. bar sem bent er á. að samningar séu fvrst undirritaðir af höfundin- um oe síðan af fulltrúa útgáf- unnar. DÓM.: Ég óska ekki eftir neinum oiðfendirngum. SOROKIN ákærandi: Vor mikla þjóð er að byggja upp k«mmúnisimann. Sov- étborgari á einn dásamlegan eiginleika — neutnina af þjóoThollri vinnu. Þjóðfé- lagið getur því aðeins blómgazt, að iðju ieysi sé þar ekki til. Brodsky er sneydd- ur föðurlandsást. Hann hefur gleymt grundvallarsetningunni: Sá sem ekki vinnui á heldur ekki mat að fá. Og Brodsky hefur lifað sníkjudýrslífi áruim saman. Ár- íð 1956 fór hann úr skðlanum Og tók að vinna í vérksmiðju. Hann var 15 ára að aldri. Sama ár var hann rekinn. (Hann les upp skrá yfir vinnustaði Brodskys og hléin milli fastrar vinnu, sem hann kall ar iðjuleysi. Það er eins og verjandinn og vitni hans hafi ekki nefnt það á nafn, að bókmenntastarfsemi sé vinna). Vér höfum komizt að því, að Brodsky hefur ekki fengið nema 37 rúblur fyrir verk, sem hann segist hafa fengið 150 fyrir. BRO.: Það var ekki annað en fyrir- franiigreiðsla. Hluti af því, sem ég átti að íá alls. DÓM.: Þegiðu, Brodsky. SOROKIN: Hvar sem Brodsky vann vakti hann hneykslun allra með óþægð sinni og leti. Greinin í Kvöld-Leningrad vakti mikla hreyfingu. Geysimikill f.iö'.di bréfa barst frá ungu fólki. Öll fordæmdu þau hegðun Brodskys. (Les nokkur bréf). Unga fólkinu finnst Leningrad ekki vera rétti staðurinn fyrir hann, og að hann ætti að hljóta harða refsingu. Hann skortir algjörlega alla hugmynd um samvizkusemi og skyldurækni. Allir menn telja sér það ánægju að gegna herþjónustu, en hann kom sér undan henni. Faðir Brodskys SOROKIN: Brodsky er varinn af fönt um, sníkjudýrum, lúsuim og skorkvik- indum. Brodsky er ekkert skáld heldur iitilmenni, sem er að reyna að klambra samar. ómerkilegum vísum. Hann gleymdi þvi alveg, að í okkar landi er ætlazt til, að menn vinni til þess að frámleiða veraldlegan auð: vinnuborð, brauS og skáldskap. Það verður að reyða Brodsky til að vinna. Hann. ætti að sendast burt úr hetjuborg vorri. Hann er snikjudýr, dóni, fantur og óhrein persóna. Aðdáend ur Brodskys spýta út úr sér munnvatni. En Nekrasov sagði: Skáld ertu ef til vill ekki, en borgari verðurðu að vera. í dag höldum við ekki rétt yf ir skáldi, heldur sníkjudýri. Hvers vegna hefur maður verið varinn hér, sem fyrirlítur heimaland sitt? Það þyrfti að rannsaka siðferðisstig þeirra, sem hafa verið að halda uppi vörnum fyrir hann. Hann skiifaði í einu kvæði sínu: „Ég elska aniieð heimaland"_. 1 dagbókinni hans er þessi klausa: „Ég hef lengi verið að hugsa um að fara yfir rauða strikið. Skapandi hugsanir eru að verða til í imínium rauða haus." Einnig skrifaði sendi hann til skoðunar og hann kom aftur með vottorð, sem var tekið gilt af hinu auðtrúa her-komimissaríati. En áður en hann var kallaður þangað skrifaði hann vini sínum, Shakmatov, sem nú er búið að dæroa: „Ég á von á að mæta hjá varnarnefndinni. Skrif- borðið þitt verður öruggur griðastaður fyrir jambana mína." Hann var einn í þeim hópi, sem brást við orði eins og „vinnu", með djöfullegum Mátri og hlustaði á „Foringjann" sinn, Umansky, með lotningu. Brodsky er sameinaður honum í hatri sínu á vinnu og sovézkum bókmenntum. Hjá þeim er sérstakur óskareitur fyrir Mærnin orð og hugmynd ir. Brodsky var vanur að ávarpa Shak- matov með „herra" og aldrei öðruvísi! Shakmatov fékk sinn dóm. Úr svona fýlupytti kom Brodsky fram. Það er ver ið eð tala ura hæfileika Brodskys og Shakmatovs! RÖDD fraiman úr salnuim: Hverjir? Eru Chukovsky og Marsiiak eins og Shákmatov? (Verðirnir leiða mann- inn út úr salnum). hann þettaí „Stokkhólmsborg vekur hjá mér meiri virðingu en Kremil í Prag". Marx kallar hann „gamlan mat- hák, ramimaðan í slveig af greniköngl- um". í einu bréfi sínu skrifar hann: „Mig lang aði að hrækja á Moskvu". Já, svona er manngildi Brodskys og verjenda hans! (Næst er lesið upp bréf frá stúlfcu, sem skrifar um Lenin með lítilsvirðingu. Hvaða samband þetta bréf á við Brods- ky, veit víst enginn. Það var hvorki skrifað af honum né til hans). Hér snýr dómarinn sér að mér. DÓM.: Hættið að skrifa niður! ÉG: Félagi dómari. Ég bið um leyfi til að skrifa niður. DÓM.: Nei. ÉG: Ég er blaðamaður og meðlimur Rithófundaifólagsins. Ég er að skrifa um uppeldi unig^linga. Ég bið ura leyfi til að skrifa hjá mév. DÓM.: Ekki veit ég, hvað þú ert að skrifa. RÖDD frá áheyrendum: Takið þið blöðin af henni. Sorokin heldur áfram ræðu sinni. Síðan talar verjandinn, en ég get ekki gefið nema þráð inn, þar eð mér var bannað að skrifa meira niður. Aðalatriðin úr ræðu verjanda. Sækjandinn notaði vitneskju, sem ekki kom fram í réttarhaldinu, en kom fram löngu áður Og 3rodsky var alls ekki spurður um, og hefur því engar skýringar gefið á. Sannfræði upplýsinganna frá sérstaka réttarhaldinu 19©1 hefur ekki verið eDnnprófað af oss og vér getum heldur fkki sannprófað tilvitnanir sækjandans. HvaS snertir dagbók Brodskys, þá er hún frá 1956 og á við það ár. Það er dag bók umglings. Sækjandinn bar fram sem almenningsálit væri lesendabréf til ritstjórnar blaðsins Kvöld-I>eningrad. Höfundar þessara bréfa þekkja ekki Brodsky, hafa ekki lesið ljóð hans, ea . bafa dætmt hann eftir blaðagrein, sem er vilhöll og fer auk þess oft óráðvand- léga með staðreyndir. Sækjandinn hefur móðgað ekki einungis Brodsky með því að kalla hann skepnu, sníkjudýr og sovétfjanda, heldur og þá, sesai tóku upp hanzkann fyrir hann — Marshak Chukovsky og hin heiðarlegu vitni. I stuttu máli sagt: Þar sem hann hafði ekki neinar áþreifanlegar sannanir til umráða, greip hann til óleyfilegra að- ferða. Hvað hefur sækjandinn til umráða? (a) Skrá yfir staðina þar sem Brods« ky hefur unnið frá 1956 til 1962. Árið 1956 var hann 16 ára. Hann hefði getað h^ldið áfram í skóla og lifað löglega á foreldrum sínum til 18 ára aldurs. Hin tíðu vistaskipti stafa af vissum sálræn- um orsökum, sem gera honum erfitt að finna sína réttu hillu. Sérstaklega stafa hléin af hlaupavinnu, sem hann hefur fengjð við ýmsa leiðangra. Það er tómt mál að kalla hann hafa skrópað frá vinnu til ársins 1962. (Verjandinn tjáir dómendum aila virðingu sína, en harmar, að enginn meðdómandi skuli hafa þekkingu á bókmenntum. Þegar unglingur er fyrir réttii verður einn meðdómandinn að vera uppeldisfræðingur; eins og læknir er nauðsynlégur í dóm- . inn ef ákærði er læknir. Hvers- vegna er þetta sjálfsagða frum- skilyrði vafarækt, þegar réttar- höldin snúast um bókmenntir?). (b) Brodsky hefur enga fasta vinnu haft síðan 1962. Eh samningarnir, sem fram kömu frá nóvember 1962 og októ- ber 1963, skýrsla frá sjónvarpsstöðinni, önnur frá Kostertímaritinu og líka þýð ingabók júgóslavneskra skálda vitna um skapandi starfsemi hans. Og atliug- um síðan gæði verka hans. Hér er skýisla undirrituð af E. Vóevódin sem er mjög andstæð og imeð ótilhlýðilegum ásökunum, þar á meðal um and-sovézka starfsemi, plagg, sem minnir á það versta frá tímum persónudýrkunarinn- ax. Það kom í ljós, að skýrsla þessi var aJls ekki rædd af nefndimd, er ókunn nefndarmönnum, og er ekki annað en peisónuleg skoðun lausmálshöfundarins Vóevódins. Svo eru vottörð manna eins og Marshaks og Chukovskys, bezbu fræði manna á þýðingar og meistara á því sviði — sbr. framiburð V. Admóniís, á- gæts bókimenntafræðings, málfræðinigs og þýðanda, svo og E. Etkinds, sem er sérfræðingur í þýdduim bókmennt itm, stjórnarmaður í þýðenda- samban.dinu, og nefndanmaður um fræiðslu ungra skálda. Svo og Grudninu, ritlhöfundur og málfræð- ings, sem hefur eytt miklum tíma í vinnu með ungum skáldum. öll þessi meta verk Brodskys mikils og leggja áheiziu á þann feikrnatíima, sem það muni taka að gefa út það, sem hana Fraimhald á bls. 14 fi LESBÓK MORGUNBLAÐSINS- 30. tbl. 1964

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.