Lesbók Morgunblaðsins - 04.10.1964, Blaðsíða 11

Lesbók Morgunblaðsins - 04.10.1964, Blaðsíða 11
Á erlendum bókamarkaði Bókmenntir When the Uon Feeds. Wilbur A. Smith. Heinemann, 1964. 30s. „Þegar ljónið hefur satt sig er einhver nýdauður og þeir sem fylgja slóð þess fá leifarnar". í þessari skáldsögu er Sean ljónið. Hann og tvíburabróðir hans Garrick alast upp á búgarði föð- ur þeirra í Natal í S^Aíríku. Fyrsti hluti bókarinnar fjallar um uppvöxt Seans, hann ætlar sér að verða bondi og stríðsmað- ur eins og faðir hans. Svo hefj- ast Zulu-stríðin. Þá hlýtur Sean eldskirnina. Höfundi tekst ágæt- lega að lýsa gangi stríðsins. Blóð- baðið við Isandhlwana og vörnin við Rorkes-hæðir verða minnis- stæðar. Annar hluti bókarinnar er um gullæðið og þann ofsa- gróða sem Sean áskotnast. Hann kynnist Duff Charleywood og Candy og þau njóta alls þess sem Jóhannesarborg býður upp á. Höfundi tekst vel að lýsa and- rúmsloftinu í þessum gullgraf- arabæ, drykkjuskapnum, hóru- húsunum og glæpunum. Sean og Duff tapa öllu og hverfa burt úr bænum á vit nýrra ævintýra og gulls. Duff deyr og Sean kynnist Katrlnu. Að lokum virðist gæfan blasa við Sean, en þá dynja ósköpin yfir, hann er aftur einn og verður að byrja að nýju. Þessi skáldsaga hefir undan- farnar vikur verið ein af met- sölubókunum .á enskum bóka- markaði. Bókin er skemmtileg, atburðarásin hrðð og þótt hún sé um 450 blaðsíður vildi maður helzt lesa hana á einu kvöldi. Naked Came I. David . Weiss. Heinemann. 1964. 30s. Enginn myndhöggvari allt frá Michelangeló hef ur orðið eins frægur og viðurkenndur sem Rodin. Hann vann sér ekki frægðina á einni nóttu, fyrst I Jóhann Hannesson: ÞANKARUNIR egar heimsveldasmiðir hafa mann fram af manni unnið að því að leggja undir sig þjóðir með báli og brandi, þá koma nokkur merkileg fyrirbæri fram í menningunni, oft og einatt samhliða. Menn fara að spyrja um varanlegan friS (pax) og valdhafarnir leggja sig fram um að varðveita friðinn, þótt einatt verði æði mikill kúgunarkeimur að sumum aðgerðunum, ef ein- hversstaðar fer að sjóða í þjóðahafi því, sem á yfirborðinu er ein heild, en undir niðri margir vellandi smágígar. Flestir sögu- menn kanhast við hugtakið Pax Romana — hinn rómverski friður, sem var að vísu til, en um löng tímabil var aðeins nafn og eimur. Ýmsir heimsveldasmiðir hafa viljað styrkja innviði ríkis- ins með einum allsherjar átrúnaði — eða tilbúnum átrúnaði, svo sem keisaradýrkun, er bætt skyldi inn í þann átrúnað, sem fyrir var. Snillingar hafa boðið fram hjálp sína, og hafa margir orðið frægir, enda hafa verið um þá skrifaðar bækur. Mörg samsteyputrúarbrögð hafa orðið til á vorum tímum, en sumar fornfrægar gerðir átrúnaðar hafa breiðzt út um víða veröld. Veltur á ýmsu um hinn synkretíska átrúnað; ýmist eflist hann og breiðist út eða líður undir lok eftir fáeih ár, eða snýst upp í pólitík. Synkretismus nefnist Það fyrirbæri í vísindunum að vilja gera úrval úr ýmsum gerðum trúarbragða og búa til ný, eða „endurbæta" sinn eigin átrúnað eða annarra með lántökum úr framandi trúarbrögðum. L Innan heimsveldanna kemur einnig fram sterk tilhneiging til að taka upp eitt allsherjar tungumál Clingua franca), sem allir sæmilega siðaðir menn verða að kunna. Stundum er til þessa beitt lögum og valdboði, eins og á vorum tímum, þar sem framandi tungur eru víða skyldunámsgreinar. í fornöld bar nauðsyn til að læra tungumál valdhafanna, grískuna, mál Alexanders, og latínuna, mál keisaranna, og síðar meir arabísku, mál hins mikla átrúnaðarhöfundar, Múhameðs. Kirkjan ogjHfe- indin hafa svo gert latínuna að allsherjar vísindamáli þegar um er að ræða nöfn á fyrirbærum allra „ríkja" hins sýnil. heims, svo sem jurta-, dýra og efnaheimsins, en einnig hugsjónaheims- ins innan hinnar vestrænu menningar. í>ó leynir sér ekki hinn mikli fjöldi grískra orða, sem tekinn hefur verið upp í latínuna, en þekkist ekki við fyrstu sýn sökum stafagerðarinnar.. Spurn- ingin um allsherjar tungumál snertir ekki aðeins hagsmuni líð- andi stundar, heldur einnig að verulegu leyti lífshamingju manna og friðinn í heiminum. Þótt undarlegt megi virðast, þá hefir innan hinna stóru heimsvelda, einkum á mótunar- og upplausnarskeiðum. þeirra, borið allmikið á allsherjar lausung (promiscuity), lauslæti og upplausn fjölskyldulífs. Þetta átti við um hinn grísk-rómverska heim, og á einnig við um vora tíma. Áttatíu ára stríðinu gegn heimili og fjölskyldu er hvergi nærri lokið enn, það er í fullum gangi í listum, skemmtanalífi og iðnaði og að nokkru leyti í sósíalpólitík þjóðanna. i hinum miklu heimsveldum, einkum í Asíu, hefur einnig komið fram sterk tilhneiging til þess að láta alla hugsa eins um völd og stjórnskipan. Oss kann að finnast þetta furðulegt, en það stafar af einhliða kynnum vorum af sögu Vesturlanda, einkum af sögu þess skaga, sem nefnist Evrópa, og aldrei hefur getað sameinazt í stórt ríki. Kínversk saga sýnir oss inn í allt annan heim, og sömuleiðis japönsk saga. Spor í þá átt að láta alla hugsa eins er hin almenna skólaskylda með námsbókum, sem eru eins fyrir alla menn fram eftir aldri. — Gegn þessari einhugsunarhyggju rísa listamenn, einkum rithöfundar, heim- spekingar og sumir trúarleiðtogar. Vér könnumst betur við aðra einingarhyggju, sem vér höf- um að erfðum þegið frá kristindómi og stóuspeki og öld eftir öld hefur verið ávöxtuð í vorri menningu, það er að allir menn skuli njóta sömu réttinda, hin almenna mannréttindahugsjón. Á sviði stjórnmálanna er árið í ár tvöfalt afmælisár í þessum efnum (150 ár frá stjórnarskránni á Eiðsvelli, 175 ár frá hinni frönsku yfirlýsingu). En hugsjónirnar eru miklu eldri. Og í því sambandi erum vér á kunnum slóðum, því daglega njótum vér mannréttinda. — En hinar hugmyndirnar, sem hér hafa verið rissaðar á blað, eru þar fyrir ekki lítilvægar. Samtíð vor fæst við þær, börn vor og unglingar munu þurfa að fást við þær, og því meir munu þær knýja á sem veröldin verður minni miðað við ferðatíma á vorri jörð. Og það er ekki óskynsamlegt að ræða við unglingana um þessi mál — hverju skuli halda og hverju hafna og hvaða leiðir sé þörf á að rata. stað voru verk hans hædd og svívirt. í þessari skáldsögu birtist listamaðurinn sjálfráður og sér- sinna, sem öllu fórnar fyrir list- ina, sem þýðir: hann veit hvað hann vill og verk hans verða hönum allt, hitt hefur enga þýð- ingu og skiptir ekki máli. Hann var uppreisnarmaður, en þaS hljóta allir frumlegir listamenn að vera. Hann var hinn mikli elskhugi, sem hneykslaði samtíð- ina með nektarmyndum. Camille Claudel var ástmey hans og fyrir- sæta í „Kossihn". Fyrsta fyrir- sæta hans var Rose Beuret, með henni eignaðist hann son. Vinir hans og samstarfsmenn koma hér við sögu, Degas, Monet og Renoir, Hugo og Zola og síðari ár hans, Rilke, sem var skrifari hans um tíma. Shaw sat fyrir hjá honum. Auk þessara ótal fleiri. Höfundi hefur tekizt að draga upp mynd af listamannin- um, sem var einbeittur og stolt- ur, gefinn fyrir munað og nautn- ir og hirti alls ekkert um það. sem ekki snerti hann sjálfan per- sónulega eða list hans. Þrek hans virtist öðrum furðulegt. Kraftur, einbeitni og vilji voru aðalein- kenni hans. Shakespeare's Plutarch. Edited by T. J. B. Spencer. Penguin Books (Peregrine). 1964. 12/6. Hér er eitt þeirra rita, sem út eru gefin af tilefni 400 ára afmælis Shakespeares. Skáldið notaði sem heimild að sumum leikritum sín- um þýðingu Norths á Ævum eftir Plutark. Það rit kom fyrst út 1579 og var endurprentaS nokkrum. sinnum Heimilda- notkun' Shakespeares hefur alltaf verið viðfangsefni fræðimanna, og einkanlega hafa fræðimenn rannsakað notkun Shakespeares á þýðingu Norths. Spencer ber saman í þessu riti þýðinguna og þá kafla úr leikritum Shake- speares, þar sem hann notar þýð- inguna sem heimild. Ævir Plutarks hafa verið ög eru reyndar ennþá skemmtilegt lestr- arefni, þá var minna um bækur en nú og þær mun dýrari og tor* fengnari. ifir SIGGI SIXPENSARI tHBR 'aveTcertainlv A ORINK, DEPARTMENT? —, •— Ilafið þið vlnstúku f verzluninini? — Auðvitað, frú! — Þér leitið aðvíni? 30. tbl. 1»64 .------------------------------------------------------------------------------------------ — Nei — ég leita að karlinum mínum! -----LESBOK MORGUNBLAÐSINS \\

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.