Lesbók Morgunblaðsins - 04.06.1967, Blaðsíða 1

Lesbók Morgunblaðsins - 04.06.1967, Blaðsíða 1
Þann 16. marz síðastliðinn kom út hjá forlaginu George Allen and Unwin í London ævisaga Bertrands Russells og nær hún fram að fyrri heimsstyrjöld eða 1914. . í því sambandi er rétt að geta þess, að margir vilja skipta ævi þessa merka manns í tvennt, og tala um fcvo Bertranda, annan fyrin 1914, meðan stærðfræðin átti huig hans allan, en hinn eftir 1914, þeigair! hugur hans beindist að félagsivísindum. Það mætti ætla af skiptingiUi ævisögurnnar, að hann teldi þetta ekki fráleitt sjónarmdð sjállfur. Russell hefur verið talinn einn gáfaðasti maður samtíðarinnar. Það er tæplega hægt að segja að hann hafi lifað kyrrlátu lífi heim- spekingsins, þvert á móti hefur hann haldið fram skoðunum sínum af mikdili einurð. Sjálfsævisaga hans hefur að vonum vakáð mikla athygld. BERTRAND RUSSELL Kaflar úr nýrri sjálfsævisögu 1 erfrand Artlhur ¦William Russell er 3. jarl af RusseUumum, sam eru af Bedford-ætt, ævagamalili tignarætt í Bretlandi mieð jörlum og hertogum mann fram af manni. Aufc þess að vera tignarmenn, hafa margir ætfcfeður Bertrands Russelís ver- ið áhrifamiktir stjórnmálamienn, t.d. var Efi hans, John Russell, forsætisráðherra Bröta, frjálshyggjumaður og baráttu- maður fyrir frjálsri verzlun, almennri menntun og fleiru því er stuðlaði að frelsi manna almennt. . Móðurætt Bertrands var skozk tignar- ætt, og þekkt fyrir milkilihæfar konur, í þeirri ætt er að finna frú Churdhill og IMitford-isystur o. fl. Bertrand Russell er því ekki neinn tatari í grænum vaigni, þó að svo hafi æxlazt til að hann sitji nú á torgum í mótmælaskyni við atómsprengjuna. Framan af ævi var Bertrand veiklu- legur og hlédrægur. H . ann missti móður sína, þegar Ihann var tveggja ára, og föður sinn hálfu öðru ári síðar. Faðir hans hafði verið mikill fríþenkjari og vildi girða fyrir >að sonur hans kaamist undir áhrifavald trúaðra manna, og fól hann umsjá !heimiliskennarans og annars þekkts trú- leysingja, en þetta reyndist ekki halda, þegar til átti að taka, enda við sterka að eiga, þar sem var afinn, John Bussell, og fóru svo leikar að Bertrand var eftir J>rætur og kílf fluttur heim til föðurfor- elidra sinna. „Fyrsta lifandi minningin er frá komu ír.inni til Pembroke Lodge, en það var tveggja hæða húshrófalid í Riöhmond Paík og þetta var í febrúar 1876. í xninni mínu bregður fyrir mynd af mér Ejálíum sitjandi á háum stóli í matsal þjónustufóiksins. Þetta var stórt og nak- ið herbergi með löngu klunnalegu borði. Þjónustufólkið drakk te í þessu her- Jbergi, það er að segja að undanskildum ráðstoonunni, matreiðslumanninum, þjón- Mstustúlku friúarinnar og kjallarameist- sranum, en þessi hópur taldist til höfð- inigja í þjónaliðinu". Bertrand segist nú minnast þess, fcversu mikla athygli þjónustufólkið hafi veitt honuon, en síðar komst hann að því, að það hafði stafað af pvá, sem á undiin var gengið, það er, baráttu afa Bertrand Russell á námsárum sinum. hans og ömmu við að ná honum úr. vörzlu trúleysingjanna. Þannig lemti Bertrand undir áhrifa- valdi ömmu sinnar fyrst og fremst, en hún var mjög viktorísk í hugsun. Afa sínum, forsætisráðherranum fyrrver- andi, kynntist Bertrand ekkert svo hann. imuni, enda var Bertrand ekki nema sex ára þegar hann dó. Við Pembroke Lodge var 11 ekra garður og var hann með villtuim gróð'rL Þessi víðáttumikli garður varð mjög ríkur þáttur í æsku Bertrands all't að 18 ára aldri, þarna var ivíðsýnt og sólarlag fagurt „og síðan hef ég aHrei getað lifað ánægður, ef þetta hvorttveggja hefur vantað". * egar Bertrand hefur lýst þvl, hversu lítil kynni hann hafði af afa sín- um, segir hann um öirurui sína: „Aftur á móti var amma min, sem vst '23 árum yngri en afi, mikilsverðasta þer- sóna bernsku minnar. Hún var í skozfcu öldungakirkjunni (presbyterian), frjáls* lynd í stjórnim'álum og trúmálum (hún varð únitari um sjötugt) en ákaflega stíf á meiningunni í siðferðilegum efnum. Þegar hún gifltist afa mínum var hún ung og feimin. Afi var þá ekkjumaður imeð tvö börn, sem hann átti sjiálfur, og fjögur stjúpbörn, og fáum árum eftir að þau giiftu sig varð hann forsætisráð- herra. Þetta hlýtur að hafa verið erfiður reynslutimi fyrir hana. Hún brást samt áreiðanlega ekki hlutverki sínu sem góð eiginkona afa m.ínum, og ég held að hún hafi alltaif gert brotalaust það, sem hún tí.ldi skyldu sína. Sem móðir og amma átti umhyggja hennar sér djúpar rætur en var ekki þar eítir viturleg. Ég held hún hafi aldrei skilið kröfur mjög jarðbundins anda sem haldinn var ofnógu lífsfjöri. Hún krafðist þess, að allir hlutir væru skoðaðir í ljósi Viktoríu-tímans. Ég minnist þess, að ég reyndi að koma henni í skilning um ósamræmið í því að krefjast þess að allir hefðu húsnæði og hiúsnæðisþörfinni væri fullnægt, en heimta siðan að engin ný hús væru byggð vegna þess þau spilltu útsýni og særðu augað. JF rá hennar sjónarmiði hafði hver skoðun sinn sérstaka rétt, og átti alla ekki að víkia fvrir annarri skoðun.

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.