Lesbók Morgunblaðsins - 01.10.1967, Blaðsíða 15

Lesbók Morgunblaðsins - 01.10.1967, Blaðsíða 15
A erlendum bóka- markabi The Americans I. The Colonial Experience. Daniel J. Boorstin. Penguin Books 1965. 7/6. tj ú nýlenda Evrópumanna, sem átti eftir að móta heimssöguna mest á 19. og 20. öld, var nýlenda Englendinga á austurströnd Norður-Ameríku. Bók Boorstins um mótun Bandaríkjanna á nýlendutímanum er ein sú bezta, sem um þessi mál fjallar. Höfundur skiptir þessum fyrri 'hluta ritsins, „The Colo- nial Experience", í þrjá hhita, sem skiptast í kafla. Þetta eru hugleiðingar um sögu þeirra atburða og aSstöSu, sem mótuðu hugsunarhátt og mat manna á verðmætum í Nýja heimin- um. Arfleifð pílagrímafeðranna var ensk, en arftakarnir mótuðust við aðrar forsendur og því verða öll viSbrögð manna og hugsunarháttur annar en í Gamla heiminum. Höfundur rekur þessa þróun í lagasetningu, tungu, stjórnmál- um, trúarbrögðum, vísindum og mennt- un. Landið var vítt og landrými nóg og framleiSslugetan mjög mikil. A sautj- ándu öld var hleypt upp miklum búum, einkum í Virginíu, og afurðirnar voru seldar úr landi. Tóbaksrækt, rekin með þraslum, varð bráðlega mjög viðamikil í Suðurríkjunum, og minntu þessi stór- bú um margt á stórbúskap Rómverja og höfuðból miðalda. Hér var allur rekstur mun stærri í sniðum en í Evr- ópu, eigendurnir urðu einnig að vera kaupsýslumenn. Hugleiðingar höfundaT um áhrif sérttrúarbragða á mótun þjóð- arinnar eru mjög eftirtektarverðar og koma heim við sko'ðanir Webers um þau efni. Bókin er ágætlega skrifuð og vandað til allra heimilda. Höfundurinn er einn fremsti sagnfræðingur í Bandaríkjunum og vinnur nú að ritstjórn „Chicago History of American Civilization", sem á að koma út i tuttugu bindum. Bóka- skrá fylgir, sem er sextiu og sjö þétt- prentaðar síður, og registur. Weltgeschichte. Albrecht Weber. Philipp Reelam Jun. Stuttgart 1966. DM 32.80. R . eclam-útgáfan hóf fyrst útgáfu svonefndra vasabrotsbóka, „Recclams Universal Bibliothek", en til þeirrar út- gáfu var stofnað 1867 og útgáfan því hundraö ára um þessar nvundir. ÍJtgáf- an ber nafn stofnanda síns Antons Philipps Reclams og er talin stofnuð 1828. Þessi útgáfa varð fyrst til þess að gefa út úrval heimsbókmennta í mjög ódýrum útgáfum. Alls hafa nú komið út rúmlega tíu þúsund rit, og telst „Weltgeschichte" eftisr Albrecht Weber númer 10037-54. Rit betta er 1383 blaSsiSur; í því eru 30 teikningar, 54 uppdrættir og 64 myndasíður; auk þess fylgir bókaskrá og registur. Þetta er yfirlitsrit. Höfund- ur segir í formála að í fyrstu hafi sag- an gerzt á nokkrum sundurskildum svæðum, en eftir því sem tímar liðu hafi sviðin orðið færri, og nú sé svo komið að sviðið sé eitt og allir taki þátt í leiknum. Höfundur skrifar sög- una frá sjónarmiði Evrópumannsins, enda hafa Evrópuþjóðir mótað mjög alla sögu, oft með yfirgangi og þrúgun. En Evrópa hefur einnig veitt öðrum þjóðum hlutdeild í vísindum og tækni, sem er grundvöllur betra lífs en þessar þjóðir áttu völ á fyrr. Veraldarsaga, sem sett er saman af einum manni, hlýtur alltaf að verða meira og minna persónuleg, og það fer eftir höfundinum hvort sagan verður eftirtektarverð og vekjandi. Oft eru slík rit skemmtilegri því persónulegri sem þau eru. Þessi bók er lipurlega skrifuð og ýmsar mannlýsingar höfund- ar lifandi og skýrar. Siðasti hluti rits- ins „Die eine Welt der Massen" er sá kafli bókarinnar, sem fjallar um tima- skeiðið frá 1914 og allt til 1965, og er tímabær hugvekja. The Colonial Empirés. A Com- parative Survey from the Eigh- teenth Century. D. K. Fieldhouse. The Weidenfeld and Nicolson Uni- versal History 29. Weidenfeld and Nicolson 1966. 63.00. „ J. he Colonial Empires" kom út á þýzku í fyrra hjá Fischer-útgáfunm sem eitt bindi mannkynssögu, er alls verSur þrjátíu og fimm bindi. Weiden- feld and Nicolson gefur einnig út sömu sögu á ensku og er hér komiS fyrsta bindiS, sem telst tuttugasta og nfunda í bindaröðinni, en þessi saga verður alls þrjátiu og fimm bindi eins og hjá þýzku útgáfunni. Hin nýja veraldarsaga á áS spanna allan heiminn, án þess að leggja sérlega áherzlu á þróun mála í Evrópu. Hingað til hefur veraldarsagan oftlega verið eingöngu rituð frá sjónarmiði Evrópubúans. Evrópa hefur vissulega verið miðstöðin þaðan sem áhrifin kvisl- uðust. En aðrar álfur og þjóðlönd eiga sér einnig sögu, og msð þessari mann- kynssögu á að gera þeirri sögu jafn- hátt undir höfði og Evrópusögunni. í>essi stefna hefur verið upptekin á síðari árum og gerir söguna miklu veigameiri og yfirgripsmeiri en áður. Höfundur þessarar bókar hefur kennt við ýmsa 'háskóla á Englandi og segir í formála, að hann hefði ekki sett sam- an bók sem þessa af sjálfsdáðum, en vildi þó ekki skorast undan því, þegar þess var farið á leit við hann. Ritinu var stakkur skorinn af útgáfunni og hefur höfundur þurft að takmarka sig mjög. Ritið fjallar um nýlendur evr- ópskra þjóða allt frá því á 18. öld. Höf- undur skiptir bókinni í tvo aðalkafla, nýlenduveldin fyrir og eftir 1815. Þetta er útþenslusaga Evrópu. Þýðing nýlendna fyrir Evrópuþjóðir og alla þróun mála í Evrópu og á nýlendu- svæðunum var stórkostleg. Adam Smith segir um 1770, „að fundur Ameríku og siglingin fyrir Góðrarvonarhöfða séu merkustu atburðir mannkynssögunnar". Smith leit á þessa atburði frá Evrópu. Það voru fleiri þjóðir en Evrópubúar, sem stofnuðu nýlendur og ráku utan- ríkisverzlun. En þessir átburðir bneyttu hagkerfi Evrópu, og í þessu xiti segh- höfundur þá sögu og síðan sögu ný- lenduafsalsins, sem er mú aS gerast. Bókin veitir greinargott yfii'lit um þessa sögu. Bókinru fylgja myndir, athuga- greinar, bókaskrá og regist«r. 1. október 1967 LESBÖK MORGUNBLAÐSINS 15 j

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.