Lesbók Morgunblaðsins - 01.10.1967, Blaðsíða 5

Lesbók Morgunblaðsins - 01.10.1967, Blaðsíða 5
ILJA EHRENBURG FJORDA PIPAN miðnætti voru þrjár stundir og fimmtán mínútur. Hann hafði tíma til að festa á sig tölu og skrifa Jeanne til að minna hana á að úða með brennisteinslegi ungu vínvið- arplönturnar. Svo smjattaði hann á svörtu kaffinu sínu, og þegar hann hafði vermt hendurnar yfir kaffikrúsinnni, hvolfdi hann í sig sfðasta sopanum. Klukkan tvö eftir miðnætti skreið Pierre af stað út í hálan leirinn til að leggja undir sig „Einskis land". Hann var lengi að skríða gegnum skotgröfina „Kattaforstof- una", því að hann var alltaf aS rekast á bein og gaddavír. Loks hafði hann skot- gröfina að baki. Til beggja handa voru sams konar, yfirgefnar skotgrafir, einmana- legar eins og yfirgefin hús. Meðan Pierre hugleiddi, hvorn veginn hann skyldi velja, hægra eða vinstra — báðir iágu þeir í átt til óvinanna, það er að segja — til darfðans, þá ákvað hann að hvílast ögn og nota felustaðinn til að kveikja í leirugri pípunni sinni. ÞaS var mjög hljótt — á daginn voru þeir vanir að láta skotin dynja, en á næturnar drápu þeir hver annan hávaðalaust með því að senda einn og einn skríðandi eins og Pierre, og þá grófu þeir einnig skotgrafir. Pierre reykti pípuna sína og starði upp í stjörnubjartan himininn. Hann var ekki með neinar getgátur um hinn stóra heim né tilraun til að mæla hann og bera saman viS litla þorpið sitt heima. Honum datt bara í hug, ef veðriS þar suður frá væii eins og hér þessa nótt, þá væri þaS ekki amalegt fyrir vínberin og ekki heldur fyrir Jeanne, henni voru kærar hJýjar nætur. Hann lá kyrr og reykti. Hitinn streymdi um loðinn vöðvastæltan kroppinn, og hann gladdist yfir því, að á þessu dauða „Einskis landi" var hann þó ennþá meí5 lífi. Hann sogaði að sér reykinn og blés frá sér og gat bært hendur og fætur. En Pierre hafði ekki ennþá lokið við að reykja pípuna, þegar maður birtist hinum megin við dálitla hæS. Þarna kom einhvef skríðandi á móti honum. Pierre gat greint andlit hans, ljóst og kringluleitt, ekki lílr.t andlitum vínyrkjubændanna né smalanna í heimahögum hans, ókunnugt andlit, annarleg húfa og hnappar. Þetta var Peter Debau, en fyrir Pierre var hann bara óvinur —¦ rétt eins og stríði'ð — og dauðinn. Hann vissi ekki, að um kvöldið hafði þýzkur liðsforingi kallað fyrir sig dátann Pet- er og gefið honum fyrirskipanir, og að Peter hafði líka stagað í hettukápuna sína, skrifað Jóhönnu og minnt hana á að gæta vel kálffullu kúnna og svo smjattandi sötr- a'ð súpuglundrið sitt. Pierre vissi ekkert af þessu, og jafnvel þótt hann hefði vitað það, þá hefði hann ekki skilið það — þetta ár var nefnilega stríð. Peter var fyrir Pierre bara óvinur, en þegar hann mætti óvininum, sem kom skríðandi á móti hon- um, þá fór honum eins og frumstaeðum skógarbúa eða eins og úlfinum, hann hnipr- aði sig saman og strengdi alla viiðva albúinn að læsa krumlunum í bráðina. Og þeg- ar Peter varo" óvinarins var svo nærri, að hann gat heyrt hið ókunna hjarta slá, brást hann einnig við eins og fornaldar skógarbúi, hann losaði hendurnar, dró að sér fæt- urna og mældi f jarlægSina áður en hann tæki stökkiS. Þannig lágu þeir, hvor gegnt öSrum. Hvor um sig beið þess, að hinn hæfi árás- ina. Hendur beggja voru sýnilegar. Þeir horfðust ekki í augu, en báðir horfðu á henriur hins. Og ean lifði í pípunni hans Pierres. Óvinirnir lágu þarna saman, vildu ekki drepa, en voru sér þess meðvitandi, að hjá þvá yrði ekki komizt. Þeir lágu kynir og önd- uðu hvor framan í annan. Þeir þefuðu hvor af öðrum eins og dýrin. Þefurinn var af sama tagi og vel þekktur, dátalykt af gegriblautum yfirhöfnum, svita, vondri súpu, leir. Þessir aðkomumenn frá fjar- lægum stöðum, frá SuSur-Frakklandi, frá Pommern, staddir á þessu ókunna landsvæði, sem enginn átti, þeir vissu það, óvinirnir, að þeim bar að kyrkja hvor annan. Þeir reyndu ekki að tala saman. Það eru svo mörg ókunn lönd og annarlegar tungur. En þeir lágu kyrr- ir, og það rauk úr pípunni hans Pierres. Peter, sem gat ekki kveikt í sinni pípu, því að hann vissi vel að hver minnsta hreyfing myndi orsaka áflog og dauða, hafði andað að sér reyknum, og nú opn- aði hann munninn. Þetta var bæn af hans hálfu, og Pierre skildi hann og teygði höfu'ðið fram. Peter greip pípuna með tönnunurn úr munni hins. Og beggja augu mættust, sem hingað til höfðu starað á hendur óvinarins, hreyf- ingarlausar sem dauðar væru. Þegar Pet- er hafði sogað að sér tóbaksreykinn, rétti hann pípuna til baka, og Pierre fékk sér einn teig og rétti hana aftur án þess að bíða eftir, að hinn bæði hann þess. Þetta endurtóku þeir nokkrum sinnum og nutu þess að reykja dátapípuna, þess- ir tveir óvinir á þessu landi, sem enginn átti, en sem endilega þurfti að ná eignar- haldi á. Þeir sugu að sér reikjareiminn varlega, hægt, mjög, mjög hægt. Ljós- geislinn þýtur hljóður um þúsundir ára, en þeir vissu, a'ð annarhvor þeirra reykti þarna sína síðustu pípu. Og þá skeði ógæfan — eldurinn dó í pípunni, án þess að búið væri úr henni. Annarhvor rank- aði við sér og ákvað á réttu augnabliki að lengja ekki stutta ævi hins. Var það Pierre, sem varð hugsað til hirmar brún- leitu Jeanne eða Peter, sem var að kveSja hana glóhærðu Jóhönnu sína? Annar þessara tveggja. ... f>eir vissu, að ekki var mögulegt að ná í eWíæri, a'ð hin allra minnsta hreyfing orsakaði áflog og dauða. Annar tók ákvörðun fyrst, annaðhvort Pierre, sem var að verja franska lýðveldið og geymdi kveikjarann með löngu snúrunni í bak- vasanum — eða Peter, sem hafði eld- spýtur og barðist fyrir þýzka keisara- dæmið. Annar þessara tveggja. ... Þeir tókust á og reyndu að kyrkja hvor annan. Pípan féll niður og ataðist leir. Þöguhr leituðust þeir við áð þjarma hvor að öðrum og börðu hvor annan lengi og vægðarlaust, ultu eins og kefli og urðu allir leirstokknir. Þegar hvor- ugur gat unnið á öðrum á þennan hátt, tóku þeir til að læsa tönnunum í loðna vangana og æðaberan hálsinn hvor á öðrum, og þá gaus upp hinn kunni þef- ur 'um leið og leirinn vættist af heitu blóði. Aftur varð hljótt, og aftur lágu þeir saman, a'ðeins án pípunnar, dauðir á hinu dauða „Einskis landi". Brétt hurfu sjónum hinir hljóðu geisl- ar, sem ferðast frá stjörnunum til jarð- arinnar, það var kominn dagur. Menn- irnir, sem drápu hljóðlega að nætur- lagi, skríðandi í leirnum og grafandi skotgrafir, fóru nú, þegar sólina sá, að drepa með hávaða, skjóta með rifflum og fallbyssum. í skýrslur herforingjaráð- anna um horfna dáta voru færð nöfn þessara tveggja ólíku og þó í rauninni líku hermanna. En eftir næsta lágnætti skriðu nýir menn út á svæ'ðið, sem nefnt var „Einskis land" til að koma því í kring, sem hvorki Pierre né Peter hafði tekizt — þetta ár var nefnilega stríð. í litlu þorpi í Suður-Frakklandi var hin brúnleita Jeanne að úða vínviðinn með brennisteinslegi og grét vegna" Pierres. Og þegar hún var hætt aS gráta, leiddi hún annan eiginmann, Paul, inn á heimilið, því að einhver varð að upp- skera vínberin og strjúka brjóst henn- ar, mjúk og brúnleit eins og vínberja- klasarnir á sólriku sumri. Og langt, langt í burtu, en í miklu minni fjarlægð, en frá einni stjörnu til annarrar, í litlu þorpi í Pommern grét hin glóhærða Jóhanna, þegar hún var að gefa kún- um, sem komnar voru að burði. Og af því að kýrnar þurftu mikla "umhirðu, og hún sjálf, hvít á hörund sem mjólk, gat ekki lifað án kærleiksatlota, kom nýr eiginmaður, sem menn nefndu Paul að skírnarnafni. Þegar fréttin hafði bor- izt um, að mennirnir hefðu reykt síð- ustu pípuna sína, syrgðu tvær konur, en seinna glöddust þær me'ð síðari eigin- mönnum sínum, því að þetta ár eins og öll önnur gekk lifið sinn gang. í april 1817 hætti „Einskis land", daunillt af saur og blóði að vera einskis manns land. Á björtum og heiðum degi féll fjöldi manna frá ýmsum héruðum, og gulur leirinn, blóði drifinn varð «in- hvers lögleg eign. Fram hjá skotgröf- inni, sem hafði borið nafnið „Katta- forstofan", þar sem menn höfðu áður skriði'ð á maganum, gengu meim nú ró- lega, án þess jafnvel að lúta höfði. Við grafarhornið, þar sem „Kattaforstofan*" endaði og aðrar, nafnlausar skotgrafir teygðu sig til hægri og vinstri, gaf að líta tvær feeinagrindur í faðmlögum eins og hamingjusama elskendur, sem dauðinn hefði hrifið til sín. Við hlið þeirra lá litla pípan í hirðuleysi. Hérna er hún fyrir framan mig, dáta- pípan, leirug og blóðug, pípan, sem í stríðinu varð „Friðarpípan". Enn eru í henni gráleitar öskuleifar — þær minna á hin tvö mannslíf, sem brunnu út á skemmri tíma en tóbaksögnin í pípunm, mannslíf, fátækleg, en fögur. Hvernig á að smíða vog, sem vegur þroskaferil mannsins eða metaskálar, að láta megi á aðra milljónir ára, en á hina tímann, sem tekur a'ð reykja eina dátapípu? Stefaa Sigurðsson þýddi. L október 1967 LESBÖK MORGUMBLABSINS 5

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.