Lesbók Morgunblaðsins - 19.10.1969, Blaðsíða 1

Lesbók Morgunblaðsins - 19.10.1969, Blaðsíða 1
( 39. tbl. 19. október 1969, 45. árg. j „Liðið >er foáitt á aðra öld enn miun þó reimit á Kili, þar seim í sfnijóniuim briæðra beið beiiakfliagrur aMiurtili Skiuiggar lyf taat og lí'ða um hjarn líkt ains og mynd á þili, hleypuir svo einn með hæruisefck, hverfur í dimimu gili." Fáir staðlk miuiniu þeir vera í óbyggðiuim þessa lands, sem hafa meiri duil og ðhiugnað að geyma í sögu ofckar og þjóðanmeðvit- uinid haldur em Líkabortgiin í Kial hiraiuinii, þair siem Rayndstiaiðiar- menn ur'ðu úti, fimm saman með fjölda fjátr, snemtmia vetrar 1780. „Þrátt fyrir laQl'a þá dul, sem yfir atburðutm þessum grúfir, rmá hiklauist fullyrðia, að sjald- an eða aldrei hafi ísilenzk öræfi sett á svið nokkuirn þaran. harm- leik, er látið hafi eftir siig dýpri spor í meðvitund almenniinigs eða hafit á sér blæ vofeifHegri örlaga", segja Tómas og Sverrir í Fornuim sfcugguim, leiðariok þeirra Staðarmamna á Kili séu „ein af þeim örlagagátuim, sem Jieiita á huigi kynslóðanna, gefa ímynduniaraflinu lausan tauim- inn, en veröa aldirei ráðmar". Enda er rnála sanraast, að ytri (heimildir um þessa altburði eru foæði fáar og óljósar, og almienn ingur því helzt foaft á að byggja muninmælasögmum, getgátuim og allisfcoraar kynjasöguim. Það er því að vonurn, að slysatfararsagia þessi hafd tekið á sig ýrniss fconiar mynidir, etftir hiniuim rniaingfor'eytÍJlegœitu itdflibrigðiuim ímyniduiniamaifilisiinB. Og „enn mun þó reimt á Kiii" segir í hikuu mikila kvæði Jóns Heilgasori.air.:ÞaS er ekki aðekis máiunginn mieð „hæruisekkinn", og maninsihöfuðin trvö upp úr, eettarfylgj.a „lílkarámsmann- aninia", eða stouiggairmiir, siem sézt •foafa „lyftast og líða" fyrir tjald skarir feröamiarana á Kili, eftir frásögrauim Guðmiundar frá Mið- dail ogflie'initrúverðuigramiaininia. Það eru vissulega „reimieifcar" í víðaira skilningi. Þrátt fyrir öll þau kynstur, sem rætt hefir verio og riitað uim þessa atfoiurui, vaKÍa imianin anin í viíDliu og siv'íma um það, siem riauinivertuíliaga gerð íst viS Lítoaborgiina á Kild 1780. Eran valta memn því fyriir sér, hvað orðið hafi þeim félögum að fjörtjóni, hver var hinm. „beisköegi aldurtili" þeirra brseðrarania, og hva'ða atvik lágu til þess sérstaklega, að lik þeirra funduist eikM fyrr en 65 árum isíðar, urðuð í klettagjótiu. Og sikuggi „líkaránsmáianna" grúfii enn yfir byggðum Skaga fjiarðar. Engin máiaferli fyrr á timum, — nema e.t.v. Sunnuiefu- málin, — hafa vaildið þvílíkum óhugnia'ði og umtali meðal al- mennings í landinu sem lí'ka- ránismálin á Kiii, sérstaklega þar sern hvorki tókst að lleiða í l'jós sekt eða sýknu þeirra, sem fyrir sökum voru hafðir, þrátt fyrir margra ára mála- rekisitiutr. Þesis veginia hefir slys- f ariamsiaiga Reynistaðarmanma orð ið svo lífseig í landinu, sem raun bsr vitni. „Dagarnir, árin ald- irnar líða", — segir í hinni frægu útfararræðiu eftir að bein in loks fuindust, — og hið mikla gleymskunnar haf breiðir sig smátt og smiáitt yfir verk þeirra og viðburði. En þó eru til þau verk og þeir viðburðir, sem ekki gl'eymiast svo fljótt, og sem memn þekkja og ræða og dæma um á fjarlægum öldum. Endurmiinningin og sagan er sá spegili, isKtm mönn-um er gefdð að sfcioða í hiið Mðnia. í þoseium spegli sjá menn margt ágæti og rrtikinn hégómia, margt sorglegt og ógeðfellt, . . . margar ófarir og mikla «i<æðu og sorg, . . . Og marga óhæfu og níðingsverk, sern menn ræða um með gremju og mikllum móð". Þiað má finna, að hinum mifcla mierkisprestí, sr. Halldórd, siðar að Hofi í Vopna EFTIR SIGURÐ ÓLASON firði, lalþingisforset'a, hefir ver ið mifcið niðri fyrir, og er reynd ar ekki myrfeur í máli: „Löng var þesisi ferðin, og miargt kem- ur fyrir á ianigri leið. Margt af því, sem fyrir kom, vitum vér, um sumit böfuim vér slterkari og líklegain grun". Það fer ekki milli mála, að hér er átt vio' dauða þeirra bræðranna frá Reynistóð og dularfullian um- búmað líkanina, er þau loks fuind uist. Þessd grunur um líkahvarf- ið hefir fré toví fyirsta beinzt að þrem tilteknum möninuto, Sfcag- firðdmgum, og hafa grunisemdir þær legið í landd allt fram á þeninain daig. Þeas vagna sér þjóð trúin þeim með „hærusekkinn" enn bregða fyrir í því hinu „dimma gili", sem segir í kvæð- iniu. Wmm~" - - » í ®4" Ilálfan mánuð af vetri lögöu þeir á Kjöl, fimm menn með 16 hesta og tæp 200 fjár.

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.