Lesbók Morgunblaðsins - 28.11.1971, Blaðsíða 6

Lesbók Morgunblaðsins - 28.11.1971, Blaðsíða 6
Framhald af bls. 3 Fátækt fólk á sjávarströnd. Myndin er frá hinu svonefnda „bláa skeiði" í list Picassos, sem hófst npp úr aldamótunum. I>ar kom Picasso fyrst fram með sjálfstaeðan stíl. Hin fræga tímamótamynd Picassos, Demoiselles d'Avignon. I»ar kemur fyrst fram sú hugsun, sem varð allsráðandi í kúbismanum. vandlega afgirtur í viHu sinni, Mougins, í Suður Frakklandi. Vinnan er honum eitt og allt; hann hefur aldrei ferðast mik- ið um dagana og ekkert uppá síðkastið. Hann neitar sér jafn vel um að sjá nautaat, eftir- rætisskemmtun sína, vegna þess að það truflar hann við vinnu. En komi það fyrir að hann sj'áist við slíkt tækifæri, þá verður uppi fótur og fit og ljósmyndarar þyrpast í kring- um hann. Þrátt fyrir allt hefur hann þó ekki ama af þvi. Picasso er í eðli sínu trúður og hefur gaman af að sýna sig með skoplegan hatt eða jafn- vel grímu. Minna hefur verið skrifað um sjálfa persón- una en ýmislegt í atferli meist- arans. Þeim fækkar nú óðum, sem teljast nánir vinir hans; hringurinn i kringum Picasso, Le Cercle Picasso, er orðinn þröngur og ókunnugir eiga ekki auðvelt með að komast þangað. En þeir fáu vinir hans, sem umgangast hann að stað- aldri, segja að hann sé mjög sterkur persónuleiki og að þeir séu útpískaðir eftir að hafa dvahð dagstund hjá hon- um. AUÖÆFIN HBÚGAST UPP Fyrir utan villuna Mougins, á Picasso höllina Chateau de Boisgeloup, sem hann keypti 1931, stóreflds kastala í Vauv- ernagues, aðra villu, sem hann fékk fyrir nokkrar litó- grafíur og villuna La Californie í Suður-Frakklandi, þar sem hann bjó til skamms tima. Því miður voru byggðar blokkir einhversstaðar í ná- grenninu, svo hann neyddist til að flytja sig og kemur þar aldrei né heldur í aðrar villur sínar og kastala. Hinsvegar geymir hann þar urmul af listaverkum eftir sjálfan sig. Búskapur og húshald er annars eitt af því, sem Picasso leiðir hjá sér. Það mæðir aTlt á konu hans, Jacoueline Roque, sem er um það bil hálfri öld yngri en meistarinn. Hún sér ásamt öðrum um eignir Picassos, sem taldar eru nema 67,5 ' milliörðum ísl. króna. Auk þess sér hún um öll inn- kaup, gætir símans og segir að Pioasso sé ekki heima, þegar hann vill vera í friði. Hún fer yfir póstinn og kippir þeim inn fyrir dyrnar, sem þangað mega koma. Og auk þess verð- ur hún að vera á þönum í kringum eiginmann sinn, sem er bæði kröfuharður og sjálfs- e'skur. Þau hafa ekki eignast börn. KONUE í LlFI MEISTABANS Jacqueline er þó hvorki fyrsta né eina konan í lifí Picassos. Hann hefur fengið orð fyrir að vera uppá kven- höndina og siðprútt fólk af gamla skólanum telur sum- ar myndir hans vera hreinasta klám. Það er að vísu rétt, að Picasso hefur ekki leitt hjá sér að mála kynifæri kvenna frem- ur en aðira líkamshluta, en hvort það kallast klám, fer vís ast eftir hugarfari hvers og eins. Nýlega gerði hann graf- ískan myndaflokk, þar sem fjörugu ástalífi var frem- ur berlega lýst og þessi mynda flokkur var á farandsýningu útum öll Bandarikin. Margir höfðu gaman af, en kvenfélög- in áttu til a ð hneykslast og sögðu, að Picasso væri bara gamall klámkarl, dirty old man. Fyrsta eiginkona Picassas vár rússnesk dansmær, Olga Kok- lova. Hún var víst ekki ná- kvæmlega sú rétta, slétt og felld, snobbuð og borgara- leg í háttum. Hún gerði sitt bezta til að breyta þessum óstýriláta kúnstner, en án ár- angurs. Uppúr 1920 varð Picasso ástfanginn af svissneskri stúlku, Maríu-Theresu Walter, sem var 33 árum yngri. Hún var auðveMari í meðför- um og gerði enga tilraun til að breyta Picasso, enda sennilega orðið um seinan. Hann átti með henni hamingiurika daga og samband þeirra endurspeglast í ýmsum verkum Picassos frá þessum tima. Sú þriðja var bæði gáfaðri og tauga- veiklaðri en hinar tvær; hún hét Dora Maar. Áhrifa frá henni gætti í ýmsum verk- um Picassos, þar sem þjáning og grátur rikja. Fjórða konan var Francoise Gilot, sem sjálf varð fræg fyrir endurminning- ar sinar úr hjónabandinu: Lif með Picasso. Útúr því öllu sam an varð mikiil eldur, svo Picasso hefur neitað með öllu að sjá börn sín tvö, sem hann átti með henni. Raunar átti hann dóttur með Maríu-Ther- esu, sem nú býr á Spáni og son átti hann áður, en hann hefur ekkert samband við börn sín. Konum sínum — og reyndar öl'lum konum — hefur Picasso gefið fræga einkunn, sem Francoise Gilot minnist á í bók sinni. Hún hljóðar svo: „í mín- um augum eru konur aðeins tvennt: Gyðjur eða fótaþurrk- ur." Vegna afstöðu sinnar til Francos og stjórnmála á Spáni, gerðist Picasso kommúnisti og hefur mjög verið notaður í þeim herbúðum. Sjálfur er hann algert barn í pólitík, einn fjölmargra nytsamra sak- leysingja. Ein bezta athuga- semd, sem sögð hefur verið um pólitik Picassos, er eftir ko'li- ega hans, Salvador Dali: „Picasso er Spánverji — einn- ig ég. Picasso er snillingur — einnig ég. Picasso er kommún- isti — né heldur ég". BEAUTBYÖJANDI A BYLTINGAÖLD Itölsku snillingarnir Titian og Michelangelo urðu báðir ní ræðir og náðu því að verða Gamlir Meistarar í lifanda Mfi. Því marki hefur Picasso einn- ig náð. En auk þess á hann heiðurinn af því að vera einn merkasti brautryðjandi mynd- listar á mikilli byltingaöld. Þau áhrif ná langt út fyrir sjálfa myndlistina og endur- speglast í ýmsum hlutum, sem við höfum í kringum okkur, beint eða óbeint; í skreytilist, húsbúnaði, hverskonar mynst- urteikningu, skiltum og augiýs ingateikningu. Að vísu hafa þau áhrif ekki orðið til I seinni tíð; sá tími er löngu Uðinn, að Picasso ráði ferðinni. Áður var hann gifurlega umdeildur og mikið stældur. En elli hans er éins og kyrrlátir dagar hausts- ins. Það er orðið logn í kring- um hann; umdeildur er hann ekki og fáir stæla hann. Eftir stendur gífurlegur fjö'ldi verka frá langri ævi og mikil aðdáun. Raunar hefur aldrei verið auðvelt að stæla Picasso; til þess var hann alitof persönu- legur. Ef til vill er hann fær- asti teiknari, sem nokkru sinni hefur haldið á blýanti. Línan hefur altaf skipt meginmáli í verkum hans og eftir að yngri menn hófu að sökkva sér í flat armálverk, hélt hann áfram tryggð við linuna. Og þar skildi með þeim. Þau umskipti urðu i stríðslokin. Fram til þess var Picasso páfinn í myndlistinni og Paris var sú Mekka, sem allir alvöru lista- menn urðu að sjá og gista. Lamandi áhrif striðsins ann- arsvegar o g bandarískt pen- ingaflóð hinsvegar, gerðu það að verkum, að New York varð þungamiðja heimslistarinnar eftir 1945. Þá var abstrakt ex- pressionisminn að ryðja sér til rúms og siðar fæddist poplist- in þar vestra ásamt með ýms- um hliðargreinum, sem mikið ber á í nútímanum. En Picasso héit sinu striki; afsalaði sér páfadóm, varð gamall meistari og setti sig niður í sífellt aukna einangrun í Suður- Frakklandi. Eftir þvi sem ég bezt veit, eignaðist Picasso aldrei nána lærisveina hér á íslandi. Eldri málarar svo sem Ásgrímur og Jón Stefánsson höfðu hrifizt aif Van Gogh og Cézanne og mál- uðu myndir i þeirra anda. I nokkrum málverkum Snorra Arinbjarnar og miklu fremur þó í myndum Þorvaldar Skúla- sonar frá þvi í kringum 1940, má greina áhrif frá Picasso: Sverar útlinur og fígúrurnar formaðar á þennan sér- staka hátt, sem ennþá er kennimark á Picasso. Þorvald- ur sneri sér þó fljótlega að óhlutiægu myndefni. Hópur ungra, íslenzkra myndlistar manna, sem héldu utan til náms eftir striðið, hrifust meira af abstraktstefnunni en Picasso og gerðust brautryðjendur hennar, þegar heim kom. UNDBABABN I MYNDLIST Líkt og Mozart var undra- 6 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 28. nóvembnr 1971

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.