Lesbók Morgunblaðsins - 28.11.1971, Blaðsíða 4

Lesbók Morgunblaðsins - 28.11.1971, Blaðsíða 4
SEINNI HLUTI Frá þvi, að ég fór fyrst að leggja niður fyrir mér ferða- áætlun mína í þessari ferð var nHfnlð Markeville ofarlega í huga mínum, mér fannst, að ég yrði að heimsækja heimabyggð Stephans G. Stephansonar og nú stóð sú heimsókn fyrir dyr- um. Það var gildur bóndi úr Markevillebyggð, Jóhann Jó- hanson, sem nú ók með mig frá Edmonton í suðurátt um 150 km til bæjarins Red Deer. Þar heimsóttum við frú Rósu Benediktson, eina eftirlifandi barn skáldsins og hún gerði okkur þá miklu ánægju að slást i ferð með okkur; var síð an stefnt í vesturátt til Marke villebyggðar. Upphaf þeirrar bygsðar finnst mér lýsa vel kjarki frumbyggjana, hvernig þeir lögðu hugrakkir úr í óviss una og buðu öllum erfiðleik um byrginn. í Norður-Dakota voru nokkrir landnemar óánægðir með hlutskipti sitt og sendu því tvo menn af stað í leit að nýjum og betri heim- kynnum. Fyrsti áfangi þeirra var 1200 km járnbrautarferð til borgarinnar Calgary i Al- berta. Þar fréttu þeir af ónumd um lendum, einhvers staðar í norðvestri og þeir lögðu ótrauð ir af stað, gangandi, í leit að þeim. Eftir 150 km göngu, um ókunnar vegleysur og yfir óbrúuð stórfljót komu þeir á landsvæði, sem þeim leizt vel á. Glöggskyggnir reyndust þeir, því að nú er þessi byggð talin eitt bezta landbúnaðarsvæði fylkisins. Markevilleþorp á fátt sér til ágætis nema hinn opinbera minnisvarða skáldsins i útjaðri þess og þar varð ég fyrir fyrstu vonbrigðum mínum þennan dag. Varðinn sjálfur, reistur af stjórnvöldum Kan- ada, er heldur tilkomulítill og meira að segja farinn að skemmast. Staðurinn er að minu áliti illa valinn og sýni- legt, að honum er lítill sómi sýndur. Eftir ánægjulega við- stöðu og hádegisverð á heimiii Jóhanns var haldið norður að ættargrafreit skáldsins og sá staður var á allan hátt skemmti legri og umhirða þar sömasam- leg. Einnig fannst mér varðinn á gröf skáldsins mun fallegri en hinn. Að lokum heimsóttum við hið gamla heimili skáldsins og þar urðu vonbrigðin sárust. Húsið, sem hann byggði stend- ur nú tómt og er að grotna nið- ur i algeru hirðuleysi. ÞaS er að mestu rúið húsmunum en í fornfálegum skáp voru nokkr ar gamlar bækur og þar var einnig skjalahylki úr iárni, sem Rósa dró fram og sýndi mér innihaldið. Voru það bréf, póst kort og mikið af myndum, sem ýmsir merkismenn höfðu sent skáldinu og áritað eigin hendi. Ég sá, að Rósu var þungt fyrir hjarta en hún sagði fátt, og ég fann, að henni var óljúft að ræða málið. Það var augljóst mál, að ef átti að bjarga hús- inu frá eyðileggingu, var hér þörf skjótra aðgerða, einnig, að þær aðgerðir mytndu verða mjög fjárfrekar, ekki aðeins að koma húsinu í sómasamlegt ástand heldur einnig að halda því við í þvi ástandi. Var þá eiginlega nokkurt vit í því að ausa peningum í slíkt fyrir- tæki, hér í þessu afskekkta byggðarlagi, þar sem gestavon var mjög takmörkuð og þá um leið tekjur af þeim. En á hinn bóginn, gat þjóðarbrotið vestan hafs og heimaþjóðin sjálf verið þekkt fyrir það að láta heim- ili hins mikla hugsuðar og skáldjöfurs grotna niður í van hirðu og skeytingarleysi? Nei og aftur nei. Hér virtist því vera um litt leysanlegt vanda- mál að ræða og hugsunin um það ásótti mig það sem eftir var dagsins og fram á næsta dag er ég skyndilega taldi mig eygja lausnina. Frá Markevillebyggðinni var nú ekið suður og austur til bæj arins Innisfail en þangað voru komin á móti okkur hjónin Lóa og Jack WaHewein, er komu til íslands í hópferð árið 1969. Þau óku með mig suður til Cal- gary og á heimili þeirra í þeirri borg gisti ég næstu 3 nætur. Calgary er næst stærsta borg í Alberta og á ýmsan hátt ólik öðrum borgum í Vestur-Kan- ada að yfirbragði og borgar- brag. Hún er í suðurhluta fylk isins, sem er nautgripasvæði frá fornu fari en oft er léttara andrúmsloft á slíkum „kúreka- svæðum." I Calgary er t.d. haldin viðfræg kúrekahátíð — Calgary Stampede — og vik- una, sem hún stendur yfir rik- ir ósvikin „Jörfagleði" i borg inni. 1 Calgary gætir olíuauð- æfanna meira en annars stað- ar, töluvert um glæsilegar byggingar i miðborginni og þá ekki síður í auðmannahverfun- um. 1 vestri rís bergveggur Klettaf jallanna, i um 65 km f jarlægð, háreistur er hann og ærin andstæða við marflata víð áttu sléttunnar til austurs. En frá þeim berst borginni á stund um lítiH aufúsugestur, sjóðheit ur hnúkaþeyr — Chinook — sem er mönnum og málleysingj um þungur í skauti. Næsta dag fóru hjónin með mig i skoðunarferð um borg- ina og síðan í heimsókn í afar víðlendan þjóðminjagarð, er nefnist Heritage Park. Þar hef- ur verið safnað saman fjölda fornra húsa og annarra mann virkja og er öllu vel og hagan lega fyrir komið en það sem meira er um vert, margir af þessum stöðum eru í fulluni rekstri að fyrri tíma sið. Má þar nefna gamla jámbraut, er flytur farþega um svæðið, hjólaskip, sem gengur um stórt uppistöðulón meðfram einni hlið garðsms og í dálithi aldamótaþorpi er bakarí, smiðja, rakari, matvörubúð, matsöluhús o.fl. allt I fullum gangi. Þar er kirkja, samkomu hús og ibúðarhús, bæði rik- mannleg stórhýsi og hversdags leg heimili alþýðufólks, allt með fullum búnaði. Er ég reik aði um þennan athyglisverða stað fékk ég svarið við vanda málinu, hér var staðurinn fyr- ir hús skáldsins. Hingað kæmu tugþúsundir að skoða það og hróður hins mikla s4cáids færi -m:-ý íbúðarhús það, er Stefán G. Stefánsson, Kletta fjallaskáld, byggði og bjó í. Því miður er því ekki haldið við, heldur fúnar það og grotnar niður og er hver síðastur að bjarga því. f greininni í síðustu Lesbók brenglaðist þvi miður texti við eina mynd. Hún var sögð vera aí minnisvarða Vilhjálms Stefánssonar í Árnesi en var af minnisvarðanum á WiUon Island um fyrsta islenzka barnið fætt í Nýja-lslandi. Við varðann eru hjónin Margrét og TeU Arnason, sem getið var í greininni. Hús skáldsins er að grotna niður Gísli Guömundsson segir frá Kanadaf erð sl. sumar ¦íb EDA0«T0N TT t!? j (/ \ * 5^> / x/ & i s t r JIINNISFAII. ^ w\ l j V I ... \ i i V ^B-s IJIKE LOVISB ! j X S^A „ BAMFP \. '' i m CHLdARV s v-< Uppdráttur, sem sýnir afstöðu þeirra staða, sem sagt er frá i greininni. að sama skapi vaxandi, væri ekki lengur einkamál hins fá- menna íslenzkumælandi þjóðar hóps. Trúlegt þætti mér, að þessi staður myndi fagna því að eignast með þessu móti sitt „skáldahorn". Vitanlega þyrfti að safna i húsið eins miklu af húsmunum þeim er þar voru áð ur og til næst, fyilla í eyðurnar með öðrum munum ef með þarf og búa það hvers konar áhöld- nm og tækjum fyrri tíma. Því miður tókst mér ekki að ná sam bandi við framamenn hins ný- stofnaða Islendingafélags i Cal gary á meðan ég var þar en talaði um þessa uppástungu við aðra, sem leizt vel á hana. Hvort sem hún nær fram að ganga eða efkki þá er eitt víst, það verður að bjarga húsinu og það þolir enga bið. Eftir að hafa sýnt mér frá- bæra gestrisni og velvild á heimili sínu gerðu þau Waile- weinhjónin sér lítið fyrir og lögðu af stað með mig í eigin bil í 1200 km ökuferð, þvert yf ir Klettafjöllin tU Kyrrahafs. Enga tUraun ætla ég að gera í 4 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 28. nóvember 1971

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.