Lesbók Morgunblaðsins - 28.11.1971, Blaðsíða 13

Lesbók Morgunblaðsins - 28.11.1971, Blaðsíða 13
Birgir 1. vélstjóri og Magnús 2. vélstjön. Alltaf var skipstjórinn jafn- hress og sprækur hvort heldur ég heinisótti hann að morgmi eða kvöldi og alltaf jafnvak- andi fyrir siglingunni og skipi sinu. Það er sannarlega ekki sofið á verðinum á Mánafossi. 1. stýrimaður er Finnbogi Gíslason frá Akureyri. Hann er sonur Gísla Magnússonar, sem látinn er fyrir nokkrum ár- um og var þekktur og mjög vinsæll borgari á Akureyri. Hann starfaSi í marga áratugi hjá Eimskip á Akureyri. Gísh' var mikill húmoristi og sjór af sögum og þjóðlegum fróðleik, enda safnaði hann bökum af því tagi — og las þær. Hann var mikil afkastamaður við störf og snaggaralegur í tilsvör um. og gat verið gustmikill, þegar í mörgu var að snúast en alltaf hlýr og hjálpsamur ef leysa þurfti einhver meiri hátt ar vandræði manna. Finnbogi virðist hæglátari maður er faðir hans, en samt fannst mér af stuttum kynnum, að margt væri líkt með þeim feðgum. Það virtist að minnsta kosti stutt í glettnina í augum Finnboga ekki síður en föður hans. Finnbogi réðst til Eim- skip 1950, þá á Goðafossi, og hefur síðan verið samfellt hjá félaginu, nema þá vetur, sem hann var í skólanum, en þaðan iauk hann prófi 1956. 1. vélstjóri á Mánafossi er Þór Birgir Þórðarson (ailtaf nefndur Birgir) fæddur og uppalinn á Isafirði en Inn- Djúpsmaður að föðurætt. Þórð ur Þórðarson, faðir hans, rak vélsmiðju á Isafirði. Þórður lézt áður en ég þekkti til á Isafirði, en mér er sagt, að hann hafi verið hinn mætasti maður og góður vélsmiður. Sonum hans þremur kippir i kynið. Þeir eru allir þekktir vélstjórar í flöíanum. Sigurjón er þeirra eíztur. Hann er 1. vél Útcefandl; 11 .f. Arvakur, Reykjs,vlk Framkv.sO.: Haralðnr Svelntion Rltstjórar: Mstthías Joliartiirss.ru EyJ61fur Konr&S Jónsson ASstoðarrltstJ.: Styrniir Gunnftrsson RlUli.fltr.: Ulsll ¦ifartslM Auclýslncsurl Arml OarSnr Kristinsson Rltstlóms ACibtratt «. Siml 101« stjóri á togaranum Vik- ingi. Jens er næstur og var lengi védstjóri hjá Ríikis- skip en nú farinn i land — rétt einn í Straumsvíik — og þriðji er Birgir. Allir eru þeir bræð- ur mikilsmetnir vélstjórar. Þeir eru með hæstu mönnum á vöxt og þeir Sigurjón og Jens voru alþekkt hraustmenni, þeg ar ég var til sjós, og sjálfsagt er Birgir það líka, en til hans þekki óg minna á því sviði. Þeir voru margir sterk- ir Inn-Djúpsmennirnir, sem 61- ust bæði upp við árina og mik- inn burð og langan gang með sjófang fram í dalina, og kraft ar hafa gengið i ættir þar sem víðar. Birgir lauk prófi frá Véiskól- anum 1950 og var þá eitt og hálft ár á togurum, en hefur verið hjá Eimskip síðan. Ekki má gleyma brytanum, Ársæli, síbrosandi og elskuleg um og svo næmum fyrir mann- legum þjáningum, að hann sá það langleiðis, ef eitthvað þjáðd mann. Ársæli er Norð- firðingur og kann ég ekki nein deili á hans fólki, þar sem það er að austan en það Mýtur að hafa verið gott fólk. Arsæll er sístarfandi um borð en alítaf jafn rólegur og reiðubúinn til að gera að gamni sínu, þó að í mörgu væri að snúast. Yfirmatsveinninn á Mána- fossi er Þórarinn Friðjónsson, en hann þekkti ég frá unglngs árum hans á A'kureyri. Það þóttu mikil tíðindi á Akureyri, þegar sýslumannssonurinn iýsti því yfir, að hann ætlaði að vera matsveinn því að Ak- ureyringar telja eðiilegt að höfðingjasynir feti i fótspor feðra sinna, þar sem Þórarin skorti heldur ekki hæfileika til bóknáms, ef hann vildi. En hann tók nú þetta í sig og í báðum ættum hans er fálK. sem ógjaman lætur stjórnas: af öðrum. Ég hef oft spurzt fyr ir um Þórarinri, því að mér var forvitni á að vita, hvernig hon um reiddii af með þetta tiltæki sitt. Það vill nefnilega oft mis- lukkast fyrir ungum mönnum, að hundsa umhverfi siitt og fara eigin götur. Þórarni hef- ur hvarvetna, það ég veit til, verið borið hdð bezta orð og er mjög vel liátinn um borð í Mánafossi og ekki verr settur í Mfinu, en þó að hann hefði gerzt athafnamaður svo sem móðurfrændur hans eða emb- FYRIR nokkru átti ég orðrœður við eina ágœtis móður, sem viðraði meðal annars þá skoðun sína, að hún vildi láta leggja niður kristindómsfrœðslu í skólum í þeirri mynd sem hún vceri nú. Og ekki nóg með það, þessi unga nútíma móðir kvaðst einnig vera ákaflega andvíg því að frœðsla um kynferðismál væri tekin upp í framhaldsskólum. Þar sem hvor tveggja málin hafa verið talsvert á dag- skrá er ekki úr vegi að kynnast örlítið nánar þessu mati konunnar og íhuga, hvaða forsendur liggja til afstöðu henn- ar. Hún hélt því fram að þessi fræðsla œtti ekki að fara fram í skólunum, ein- faldlega vegna þess að það væri í verka- hring heimilanna að fjalla um þau við börnin. Kristinfrœðikennslu vildi hún ekki láta leggja í hendur meira eða minna misviturra og mistrúaðra kennara, hversu gagnmerkir sem þeir vœru að öðru leyti. Trúarbragðafrœðsla hlyti að vera það mikið og viðkvœmt einkamál hverjum foreldrum, sem á annað borð tækju krist- in fræði hátíðlega að í rauninni hlyti for- eldrum að óa við því að geta ekki í friði og upp á eigin spýtur frœtt börn sín um þau. Sama máli gegndi í raun og veru um frœðslu í kynferðismálum; slíkar hópleið- beiningar gœtu brugðið til beggja vona og hugsanlega orðið til þess að börnin fengju meira og minna öfug- snúnar hugmyndir í stað raunhœfrar vitneskju. Ég minnist á þetta hér, vegna þess að mér þótti afstaða hennar verð athygli, ekki vegna þess að ég sé henni sammála að öllu leyti. Að vísu get ég — og ég efa ekki að svo sé um fleiri foreldra — fall- izt á að kristinfrœðikennsla í barnaskól- um að minnsta kosti er ákaflega yfirborðs- kennd og alls ekki að mínum dómi fallin til þess að glœða með barninu þann skiln- ing og þá tilfinningu fyr'vr kristinni trú, sem foreldrar hljóta að óska eftir, ef trú- aðir eru í hjarta sínu. Það er ákaflega vafasamt, hversu þroskandi það er trúarkennd ungs barns að lœra utan að dœmisögur, sem það botnar tákmarkað í, eða lcera að þylja boðorðin tíu upp eins og páfagaukar án þess að nokkrar viðhlítandi skýringar fylgi. Í þeirri kristinfræði, sem börn lœra á bamaskólastigi er siðfrœði kristinnar trú- ar nánast afskipt; þar gildir lögmál utan- bókarlœrdómsins út í æsar. En kristin fræði eiga ekki að vera undir sama hatti og önnur „kjaftafög", til þess eins að hœkka aðaleinkunnina, vegna þess að biblíusög- ur eru svo auðvelt fag, vegna þess hvern- ig þœr eru matreiddar og bornar á borð fyrir hina ungu nemendur. Því get ég að öllu samanlógðu verið sammála kon- unni um það, að annað tveggja verður að gera gangskör að því að gerbylta því fyrirkomulagi sem hefur ríkt í kristin- frœðikennslu í barnaskólum, fela hana í hendur sérfróðum mönnum eða leggja hana hreinlega niður og táka þess í stað upp almenna trúarbragðafræðslu — rétt eins og mannkynssaga er kennd. Því er þó ekki að leyna að ég vantreysti heimilun- um ákaflega mikið til að taka að sér hlut- verk uppfræðarans um kristinfrœði, vegna hins almenna doða, sem um þau mál ríkir og e.t.v. líka þekkingarskorts. Og raunar gegnir þar sama máli um frœðslu í kynferðismálum. Það er vitað að foreldrar hafa ekki fram að þessu treyst sér til að ræða þau mál við börn sín. Slík feimni hefur ríkt að nánast er með úlíkindum. En feimni dugir ekki lengur. Nútíma börn telja sig eiga heimt- ingu á að fá skýr og skilmerkileg svör við spurningum sínum og þau eiga rétt á þeim. En þá er komið að hliðstœðu vanda- máli, þar sem er þekkingarskorturinn. Jónas Bjarnason lœknir, sem hvað ötul- legast hefur unnið að því á síðustu árum að frœðsla um þessi mál verði tékin upp í framhaldsskólum, hefur látið hafa eftir sér, að foreldrar, sem komnir eru um og yfir 35 ára aldur, séu margir það fá- fróðir sjálfir, að ekki sé við því að bú- ast, að þeir geti veitt afkvæmum sínum frœðslu, hvort sem bundið væri við kyn- fœrafræðslu eða almennar Ieiðbeiningar um kynferðismál. Meðan svo er hlýtur að vera óhugsandi að búast við að foreldrar geti leitt börn sín í nokkurn sannleika. Sjálfsagt er þetta að breytast og œtti að vera komið í sæmilegt horf með næstu kynslóð. En meðan svo er ekki, fæ ég ekki séð annað en fela verði þetta hlutverk sérfróðum mönnum í skólunum, og þá vœri auðvitað langœskilegast að lœknar fengjust til að taka það að sér. Að þessu öllu samanlögðu hlýtur svo hugurinn að hvarfla að einu atriði til við- bótar og ýmsar spurningar að vakna um ábyrgð heimilisins í samfélaginu. Við fjöllum um stöðu konunnar í nútíma- þjóðfélagi. Venjulega fylgir slikri fyrir- sögn meira og minna djúphyglisleg könn- un á fyrirbœrinu. Venjulega finnst mér þar aðallega vera vikið að þeim kröfum sem nútímákonan telur sig geta gert á hendur þióðfélaginu — sem oftast reynist vera í karlmannslíki — hún er beitt slíku misrétti að það nær-engri átt og verður úr að bœta. Allar slíkar iafnréttisraddir eiga fullan rétt á sér, en í framhaldi af þeim vœri kannski ekki úr vegi að taka fyrir og gera úttekt á ábyrgðartilfinning- unni í nútímaþjóðfélagi. Segja mœtti mér að þá gœti ýmislegt forvitni- legt komið upp úr kafinu. Jóhanna Kristjónsdáttir. ættis- og lærdómsmaður svo sem föðurfrændur hans. öðrurn og þriðja stýrimanni kynntist ég lítið. Þetta eru ungir menn, Magnús Sigurð's- son, 2. stýrimaður er ættaður frá Stykkishólmi og la.uk pröfi úr skólanum 1962 en 3. stýrimaður, Ingvi Friðriksson, sem er Reykvúikingur að upp- runa, lauk prófi 1967. Þetta eru hvort tveggja mjög geð- felldir ungir menn og eiga von andi fyrir sér aukinn frama hjá Eimskip. 2. vöstjöri er Þorsteinn Pét- ursson frá Hellisandi. Honum kynntist ég eikkert, af þvi að ég hætti mér sjaldan, eins sjaldan og ég get, niður i vél- arrúan skipa sem ég er á. Þar hringsnýst allt fyrir augunum á mér og ég kann engin deili á neinu á þeim stað. Því er ekki að neita, að ég er snobbaður fyrir skipstjórn- armönnum, kannski af þvi a8 mig langaði eitt sinn til að verða skips 'jóri, það var reyndar draumur allra ungra manna í sjávarþorpinu, sem ég ólst upp í — en það er þó ekki vegna snobbs, að ég umgekkst fáa neima skipstjórn- armennina á Mánafossi, heldur voru þeir oftast i færi. 21. nóvember 1971 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 13

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.