Lesbók Morgunblaðsins - 30.01.1977, Side 9

Lesbók Morgunblaðsins - 30.01.1977, Side 9
Tízkan 1977 Enn er Parísartízkan á ferðinni og sýnir myhdin, hvað tfzkan er fjölbreytileg. Halda mætti að þessi klæðnaður væri hannaður með fslenzkt veðurfar f huga, en engum hefur vfst komið það til hugar. Á sama hátt mætti fmynda sér að efnið væri Álafossdúkur, þó ekki sé það raunin. Tilvonandi nytjaskógur l GeitagerSi, — hluti af Fljótsdalsóætlun. Til hægri: Guttormur Þormar viS bæjar- dyr ðsamt yngstu kynslóSinni. vakir á vissum stöðum og stafa þær af gasuppstreymi I vissum tilvikum. Þetta má heita ókannað en ætti þó að vera athyglisvert. Lltilsháttar silungsveiði hefur verið í Fljótinu en nú er hafin ræktun á l«xi og laxastigi kominn við Lagarfossinn. „Þar sem þú ert hreppstjóri hér, Guttormur, viltu þá ekki segja okkur eitthvað um sveit- ina?“ „1 Fljótsdalshreppi búa nú um 190 manns á 35 býlum. Þetta eru allt góðar jarðir og fólk unir hag sfnum vel. Aðeins ein jörð farið I eyði. Hér er lítil mjólkurfram- leiðsla en aðallega sauðfjárbú- skapur, enda búum við við ein beztu beitarlönd á landinu. Þvl fylgja auðvitað miklar og erfiðar göngur þar sem notast verður við hesta. Við höfum reiknað út að göngurnar séu 360 dagsverk á af- réttum en þar fyrir utan kemur svo heimasmölun". Við tókum eftir þvl að skammt frá brúnni yfir Jökulsá I Fljótsdal er mikið ræktað land og spurjum Guttorm hvaða framkvæmdir séu þar. „Það var árið 1963 að Búnaðar- félagið tók á leigu 40 ha lands þarna á Valþjófsstaðanesi og var landið ætlað til kornræktar. 13 bændur tóku þátt I þessari tilraun og allt gekk vel I þrjú ár, en þá lagðist þessi ræktun niður. Slðan hefur þetta land verið tekið til túnræktar og leigt bændum sem hafa minnst ræktunarskilyrði og það hefur komið sér vel fyrir þá“. Og Guttormur heldur áfram: „Af framkvæmdum hér er Bessastaðaárvirkjun auðvitað efst á baugi núna, en þar er öll vinna enn á rannsóknarstigi. Búið er þó að leggja veg upp fjallið skammt frá Valþjófsstað og einnig hafa verið byggð hús fyrir vinnu- flokka, en ekki hefur enn verið tekin ákvörðun um jarðgöngin. Þarna getur orðið um 600 metra fall og mun óvíða I heiminum hægt að virkja við slíkar aðstæð- ur. Hér eru líka fleiri vatnsföll sem kemur til greina að virkja svo sem Jökulsá I Fljótsdal og Keldá. Alls munu það vera um 240 mega- vött sem hægt er að virkja I ám sem falla I Löginn. Það hefur verið mln skoðun að héðan eigi orkan að koma miðað við framangreindar aðstæður, einnig þegar tekið er tillit til þess að þetta er utan jarðskjálftasvæð- is. Hins vegar erum við ekki hrifn- ir af þvl þegar rætt er um það að veita Jökulsá á Dal hingað austur I sambandi við nefnda virkjun. Þá hafa farið fram mælingar og kannanir á línustæði frá Kröflu hingað austur yfir hálendið sem er liður I hringtengingu lands- ins“. Eitt er það sem gerir þennan landshluta frábrugðinn öðrum, en það eru hreindýrin sem ganga hér I flokkum um heiðarnar inn af Fljótsdal og prýða landið. Af bók- um má sjá að það var Hans Vium (ca: 1715—1788), sýslumaður á Skriðuklaustri sem átti frum- kvæðið að því að danska stjórnin lét flytja hreindýr til Islands. Þau hafa dafnað hér vel slðan og geta þvl varla lengur talizt útlendir gestir. Við víkjum talinu að þessu og Guttormur segir: „Hreindýrin eru ekki á vegum bænda hér þótt þau séu á þessum afrétti. Það er menntamálaráðu- neytið sem sér um þau mál er hreindýrin varða, en Egill Gunn- arsson á Egilsstöðum hefur um- sjón með þeim hér. Þau eru talin ár hvert og síðan leyfð veiði undir eftirliti trúnaðarmanns en ákveð- inn fjöldi dýra ætlaður til hvers sveitarfélags. Þá hafa einnig ver- ið sett ákvæði um að leyfilegt sé að skjóta hreindýr, geri þau usla eða valdi skemmdum á trjám eða gróðri innan girðinga". Og enn er það eitt sem skipar þessari sveit I sérstöðu meðal sveita á Islandi en það er Fljóts- dalsáætlunin svokallaða, þar sem I fyrsta sinn er verið að gera tilraun meðal bænda um skóg- græðslu, og væntanlegan nytja- skóg, ásamt búskap. „Hvað er um þessa áætlun að segja, Guttormur?" „Fljótsdalsáætlunin er þannig til komin að fyrst var brotið upp á þessu máli á aðalfundi Skógrækt- arfélags Islands árið 1965. Siðan sömdu þeir Einar G.E. Sæmunds- sen Sigurður Blöndal og Baldur Þorsteinsson áætlunina en fjár- veiting fékkst 1969. í áætluninni um skóggræðslu með búskap er ákveðið að bændur leggi til land til skógræktar en Skógrækt ríkisins leggi til girð- ingar og plöntur. Siðar, þegar þessi skógrækt fer að skila arði, á ríkið að fá 10% af hagnaði. Það eru þó ekki þeir sem sitja jarðirn- ar I dag sem munu njóta uppsker- unnar. Grisjun byrjar ekki fyrr en eftir 20 ár, svo þetta verður verkefni fyrir næstu kynslóð. Nú eru það sex bæir hér I Fljótsdalshreppi sem taka þátt I þessari tilraun, nefnilega Víði- vellir I og II, Brekka, Hjarðarból, Geitagerði og Brekkugerðishús. Girðingarnar eru þrjár og eru staðsettar á landamerkjum jarða svo samvinna geti orðið milli ná- granna. Þarna er sem sagt verið að reyna hvort unnt sé að sameina þessar tvær greinar, kvikfjárrækt og skógrækt til hagsbóta fyrir bóndann. Alls hafa nú verið teknir um 100 ha lands samtals frá fyrr- greindum bæjum en I áætluninni er miðað að I Fljótsdals hreppi verði á næstu 25 árum teknir sam- tals 1500 ha lands til skógræktar og að 20 ábúendur gerist aðilar að henni. Það má segja að hægt sé farið af stað, en okkur finnst betra að fara með gát, svo ekki verði of mikil mistök sem erfiðara yrði þá að leiðrétta". Slðan starfið við þessa skóg- ræktartilraun meðal bænda hófst hér, hafa verið gróðursettar I þessar girðingar allt að 300 þús- und plöntur eða 293 þusundir aðallega síberiskt lerki en nokkuð einnig af stafafuru þótt skammt sé að veg komið, lofar árangurinn góðu“. Við íbúðarhúsið I Geitagerði eru óvenju stór og fögur tré og sömuleiðis myndarlegur trjáreit- ur I túninu. Á leiðinni um Fljótsdalinn höf- um við llka tekið eftir þvl að við fleiri bæi en maður á að venjast hérlendis eru hávexin tré og Gutt- ormur segir: „Já, hér eru vlða gamlir garðar við bæina og er þessi áhugi fyrir trjárækt vafalaust til kominn fyr- ir áhrif frá Hallormsstað. Sumir eru frá því um 1910—20. Arið 1905 voru fyrstu barrtrén sett nið- ur á Hallormsstað. Þau komu sjó- leiðina til Seyðisfjarðar og voru flutt upp á Hérað á hestum. Þetta voru blágreni og þynur og var það danskur maður, Flensborg að nafni, sem stóð fyrir þessum flutningum enda var hann mikil! hvatamaður um skógrækt hér- lendis, Þessi tré, sem gróðursett voru 1905 eru þau hæstu núna á Hallormsstað, allt að 15 metrar á hæð en þau eru þó ekki nema 5 talsins. Eitt tré af þessari send- ingu er hér I garðinum I Geita- gerði og álíka hátt. Við erum hér líka með ágæta tegund af brodd- furu, sem hingað er kominn úr 3000 metra hæð yfir sjávarmáli I Colorado i Bandarlkjunum. Hún hefur oft borið fræ og við höfum safnað þvl og látið skógræktina á Hallormsstað fá það til uppeldis og munu nú plöntur af því fræi vera komnar vltt um landið. Ég held að við hér séum með einar 60—70 plöntur sem komnar eru upp af fræi hennar og hafa þrosk- ast vel. Þetta er vænlegt tré til ræktunar og getur náð hæstum aldri trjáa- eða 4000 árum“. Það er vissulega freistandi að fá að heyra meira um lífið I þessarri gróðursælu sveit, en nú er fram- orðið. Við þökkum þeim hjónum, Guttormi og Þuríði fyrir góðar viðtökur og ökum út I hlýtt sið- sumarsrökkrið.

x

Lesbók Morgunblaðsins

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.