Lesbók Morgunblaðsins - 30.01.1977, Blaðsíða 12

Lesbók Morgunblaðsins - 30.01.1977, Blaðsíða 12
Moshe Dayan Framhald af bls. 3 Frakkar beittu neitunarvaldi sfnu gegn þeirri tillögu Banda- rfkjamanna, að okkur Israels- mönnum yrði engin hjálp veitt fyrr en við færum frá Súez, en Sovétmenn höfðu aftur á mðti f hótunum við alla þrjá, Breta, Frakka og Israelsmenn. 1 Bret- landi gekk gagnrýnin svo langt, að Anthony Eden varð að segja af sér og tók Harold Macmillan við. Hinn 16. marz 1957 lauk Súez- deilunni formlega þannig, að Israelsher hvarf aftur inn fyrir landamæri sfn. Ekki fengu Egypt- ar Sharm el-Sheikh aftur og ekki heldur Gazasvæðið; var þetta land falið umsjá öryggissveita Sam- einuðu þjóðanna. Nasser varð að létta siglingabanninu af lsraels- mönnum og lofa að hætta hermdarverkum gegn þeim um sinn að minnsta kosti. Eg lét af embætti yfirmanns herforingjaráðsins skömmu sfð- ar. Eg var þá 41 árs að aldri. Settist ég iiii á skðlabekk, fðr f hebrezka háskðlann f Jerúsalem og gaf mig að stjórnmálafræðum. 1959 var ég kosinn á fsraelska þingið, Knesset. Varð ég land- búnaðarráðherra f stjðrn Ben- Gurions. Þegar hann sagði af sér 1963, varð ég eftir í eina 16 mán- uði, en þá sá ég mér ekki fært að sitja lengur og kvaddi. Eg sat á þinginu ef tir sem áður. Auk þess tðk ég þátt í störfum flokks mfns, Kafi, sem var í stjðrnarandstöðu um þær mund- ir, stjðrnaði útgerðarfyrirtæki og vann að bðk um herförina til Sharm el-Sheikh. Gekk svo lengi vei. En ég hafðí hugann Ifka við hermálin og fylgdist með svo sem mér var unnt. Fór ég til dæmis til Vfetnams árið 1966 á vegum nokkurra blaða; átti ég að heita fréttaritari og gafst mér þarna gott tækífæri að sjá helztu nýjungar f hernaði. Vissi ég ekki þá, að ég yrði tekinn við yfir- stjðrn hermála aftur áður en tfu mánuðir væru liðnir. Egyptar með liðs- safnað til Sínaí I miðjum maf 1967 bárust þær fregnir, að Egyptar stefndu mikl- ClBi'fandl: II I Arlakur. Ri-ykjavfk Framki.slj.: HaraldurSwínssun Rilsljórar: Matlhlas Juhanni'ssen Slyrmir (iunnarssun Ritslj.fltr.: (ilsli SiKurðssun AuKlvsin^ar: Arni (iaruar Kristinssun Ritsljúrn: ASalslræli 6. Sími llllllll um liðssafnaði til Sfnafskaga. Þremur dögum sfðar féllst aðal- rifari Sameinuðu þjððanna á þá kröf u Nassers, að öryggissveitirn- ar yrðu kvaddar frá Sfnaf. Lokaði Nasser nú Tiransundi fyrir öllum skipum til og frá lsrael. 26. mai lýsti hann svo yfir þvf, að Egyptar hygðust ganga milli bols og höf- uðs á fsraelsmönnum. Fjðrum dögum seinna skipaði Hússein Jðrdanfukonungur her sfnum undir merki Egypta, og Irakar fðru að dæmi hans. Þá dreif lið til Sfnaf frá Kúvæt og Alsfr. Var nú þrengt að okkur á öllum vfgstöðvum og herir Araba langt- um fjölmennari en okkar. Gekk á með skeytum milli diplðmata um vfða veröld og átti að reyna að forða strfði, en horfurnár voru ekki gððar og varð brátt ijóst, að við Israelsmenn ættum Iftillar hjálpar að vænta. Israelsher var viðbúinn öllu. Rfkisstjðrn Levi Eshkols átti um tvo kosti að velja; annar var að skipa hernum þegar til atlögu, en hinn að reyna að fá einhverja utanaðkomandi til að friða Nass- er. Tðk stjðrnin seinni kostinn. Leið nú og beið f 22 daga og spennan varð æ meiri. Eshkol veittist erfitt að taka ákvörðun. Æ fleiri kröfðust þess, að ég yrði skipaður landvarnaráðherra. Þann 23 maí fðr ég með leyfi forsætisráðherra um væntanlegar vfgstöðvar og kannaði aðstæður þar. 28. maf ávarpaði Eshkol þjðð- ina f útvarpinu. Er mér ðhætt að segja, að flestir landsmenn hafi hlýtt á þá ræðu. Menn bjuggust við greinargððu erindi, og nákvæmlega hugsuðu. En flestir munu hafa orðið fyrir vonbrigð- um. Forsætisráðherrann flutti mál sitt heldur ðskipulega og hnaut hvað eftir annað um orðin; reyndist ekki mikið á ávarpinu að græða.fEg frétti seinna.að ávarp- inu hef ði verið rubbað upp f mikl- um flýti, f jölmargar villur voru f handritinu, og forsætisráðherran- um gafst ekki einu sinni tfmi til að lesa það yfir áður en hann f lutti það f útvarpið). Þá varð mælirinn fullur. Al- menn gremja brauzt út, og kröf- urnar um það, að ég yfði skipaður landvarnaráðherra, urðu æ há- værafi. Daginn eftir ávarpið bar ekki til tfðinda. Eg hélt áfram að kanna vfgstöðvarnar. Hvarvetna gáfu menn sig á tal við mig og kváðust ðska þess, að ég yrði brátt landvarnaráðherra. Var mér alls staðar mjög vel tekið; eigendur veitingahúsa neituðu jafnvel að taka af mér borgun fyrir mat. Svo gerðu þeir Nasser og Húss- ein Jðrdanfukonungur með sér varnasamning. Þá varð Eshkol að láta undan og gef a embætti land- varnaráðherra eftir. Var mér til- kynnt 1. júnf, að rfkisstjðrnin hefi fallizt á það, að ég tæki við embættinu. Ég vildi láta til skar- ar skríða Arla morguns 4. júnf kom land- varnanefnd ráðherranna saman f Nú fást tvær tegundir af Close- Up. Rautt Close-Up, og nýtt Grænt Close-Up. Græna tann- kremið Close-Up er ekki bara nýr litur—heldurlíka nýtt bragð. Heilnæmt og hressandi pipar- mintubragð. í hvorutveggja — rauðu og grænu—er Close-Up efnið sem tryggir yður mjallhvítar tennur— og ferskan andardrátt. Þess vegna getið þér verið alveg örugg I návist annarra. Og þar að auki getið þér valið bragðið eftir smekk: Nýtt arænt Close-Up Jerúsalem. Gerð var grein fyrir samningatilraunum diplðmata og aðgerðum og fyrírætlunum Arabarfkjanna. Eg var svo beðinn að meta stöðuna. £g kvaðst álíta, að bezt væri að láta strax skrfða til skarar og verða á undan Egypt- um. tJr þvf mundi strfðinu vinda fram svo, sem við vildum. Egypt- ar töpuðu frumkvæðinu og yrðu strax að snúast til varnar. Vildi ég, að við gerðum þegar Ioftárás á herflugvelli þeirra. Ég taldi, að við gætum eyðilagt 100 orrustu- vélar að minnsta kosti og væri það afar mikilvægt, þar eð við þyrftum ekki að búast við þvf að f á nein vopn utan að fyrstu mán- uðina. Mundi aflsmunur okkar og Egypta jafnast mjög, ef loft- árásin tækist vel. Forsætisráðherrann tðk til máls næstur. Meðan stðð á ræðu hans barst skeyti frá Johnson, Bandarfkjaforseta. Var það bæði langt og heldur neikvætt. Kvaðst Johnson vænta þess, að siglinga- banninu um Tfransund yrði af iétt áður langt liði. En Sameinuðu þjóðirnar yrðu að hafa frum- kvæði að þvf, ellegar Bandarfkja- menn yrðu að fá fleiri rfki f lið með sér til þess. Einir mundu þeir ekki skipta sér af þvf. Þessi orðsending varð Eshkol, forsætis- ráðherra til talsverðra vonbrigða. Loks voru tvær tillögur bornar undir atkvæði. Aðra hafði ég sam- ið. Hún var á þá leið, að hernum skyldi beitt til þess að losa landið úr úlfakreppunni, og skyldi strax látið skrfða til skarar, þvf að ella yrði ðvinurinn fyrri til. Hin til- lagan hljððaði svo, að við skyld- um skjðta lokaákvörðun um málið á frest og sjá hvað yrði úr uppá- stungu Johnsons, Bandarfkjafor- seta um það að senda herskip margra rfkja til Tiransunds, ef þau mættu ryðja sundið og opna það skipaferðum til lsraeis og frá. Tillaga mfn hlaut afdráttarlausan meiri hluta atkvæða. Ekki bar til tfðinda um nðttina eftir. 1 dögun var búið að fylkja öllum hernum og vár hann albú- inn til orrustu. Eg hringdi til konu miiuiar og bauð henni <í I til morgunverðar. Enn var klukku- stund til strfðs og mig langaði að vera samvistum við hana smá- stund áður, þðtt ekki yrði nema nokkrar mfnútur. Við fðrum inn f litla kaffistofu, fengum okkur kaffi og kökur og sátum smá- stund. Eg sagði henni auðvitað ekkert um strfðið, sem f vændum var, en lét þess aðeins getið, að ég þyrfti að vera kominn aftur til skrifstofu minnar um hálfátta- leytið. £g játa það fúslega, að ég fann til talsvcrðrar ánægju, að ég skyldi hafa valizt til forystu og ábyrgðar á þessari örlagastundu Israelsþjððar. £g treysti mér vel til verka, bæði f stjðrnmálum og hernaði og var vongðður um það, að fyrirætlanir mfnar mundu lán- ast. En mér var einnig vel ljðst, að ég hafði færzt mikið 1 fang og ábyrgð mfn var geysileg. Ég hlaut að minnast orða Ben-Gurions; hann haf ði varað okkur við þvf að leggja út f þetta strfð. En málin höfðu skipazt á annan veg. TJr þessu varð ekki aftur snúið. Og ég vissi, að það var undir mér komið, hversu til tækist. Þriðji og sfðasti hluti birtist f næsta blaði.

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.