Lesbók Morgunblaðsins - 11.06.1978, Blaðsíða 12

Lesbók Morgunblaðsins - 11.06.1978, Blaðsíða 12
IÞROTTIR Með viljastyrk hefst það um, aö séu beztir i héiminum. Allt sem hann tekur sér fyrir hendur, verður að vera svo gott, að annað betra þekkist ekki. Maöur sem hugsar þannig, setur sig óneitanlega í erfiöar stellingar, en Gary Player viröist þrátt fyrir allt njóta lífsins framí fingurgóma og hefur ekki uppi nein áform um að draga sig í hlé. Hann hefur stundum oröið að gjalda fyrir kynþáttastefnu stjórnarinnar í Suður- Afríku og eitt sinn skvetti áhorfandi úr vínglasi framan í hann og kallaði hann þynþáttahatara. Ekkert er þó fjær sanni. Gary Player hefur reynt aö brjóta niöur kynþáttamúrana, meðal annars með því að leggja fram fé til þess að gera svörtum golfleikara frá heimalandi sínu kleift aö keppa erlendis, — og með því að bjóða Lee Elder, þeldökkum atvinnumanni frá Bandaríkjunum í keppni í Suður-Afríku. Þegar yfirvöld þar ætluöu aö malda í móinn, sagöi Gary Player: „Þá kem ég ekki heldur". Og svo fór, að gestur hans fékk að vera með. Annars tekur Gary Player ógjarnan þátt í umræöum um kynþáttamálin í heimalandi sínu, en segir aöeins, aö mikið hafi áunnizt. Þegar menn eru komnir yfir fertugt, fer metnaðurinn aö dvína, sem rak þá áfram unga. En Gary Player er enn eins og unglingur að þessu leyti. Nú treystir hann á aö reka niður öll pútt og mundi síst af öllu láta hugann dvelja viö, aö pútt byggjast á tilfinningu og eru eins og hverflyndar konur: Dásamlegar í dag, en farnar á morgun, — og þeim mun fyrr sem maður eldist. En þesskonar neikvæðar hugsanir lætur Gary Player aldrei komast aö í huga sínum. Gísli Sigurösson. Gestir okkar undir ufe Framhald af bls. 4 undir vængjum. Ósköp magur auminginn. litli og hreinasta hryggðarmynd, með vanmáttarlega vængi, sem hafa í mesta lagi getaö hjálpaö honum til aö draga úr versta falli niður í garö. Ekki hefur þaö samt deytt hann. En hvaö var þaö þá? Og hvað var orðið af þeim hinum? Þaö er eitt af stórmerkjum veraldar hvað ört ungar vaxa, sem nægilega mikið fá aö borða, og heilsan er góö. Einnig er það ein af furðum hennar hversu mikinn vængjastyrk smáfuglamir hafa strax og þeir fljúga í fyrsta skipti úr hreiöri og hafa aldrei reynt neitt á vængina áður. Ég gekk inn og sagöi frá tíðindum, sem ekki þóttu góö á mínum bæ og í næstu húsum. Seinna þann.sama dag jöröuöu afabörn og ömmu ungann litla í garðinum. Og þar meö var búiö aö jarðsetja alla vissu um hvað gerst hafði þessa nótt undir ufsinni og í garöi niöri. En fleiri vikum seinna var ég aftur úti staddur óvenjulega tímanlega í blíö- skaparveöri. Veit ég þá ekki fyrri til en márjátla kvakar yfir höföi mér án þess ég viti þó hvaðan kvakiö berst. Márjátlu hafði ég þá ekki séö heima við síöan hryggöar- mynd litla ungans fór í gröfina 4, 5 vikum áður. Næstum samtímis sé ég aö sú sem á mig yrti er búin aö tylla sér á raflínuþráö rétt viö hússtafninn. Varla gat mér dulist aö hún ætti viö mig erindi, blessuö. En því miður skildi ég lítið af því sem hún var aö segja, sem var heilmikiö. Innan smástund- ar kemur önnur og sest hjá henni og síöan þrjár til viðbótar. Allar voru þær fjarska ánægöar og auöséö á yfirbragöi þeirra aö lifaö höföu þær viö allsnægtir. Um stund mösuou þær þarna mikið sín á milli — eöa viö mig. Svo tóku þær sig allar upp í einu eins og eftir bendingu og hurfu út í bláinn. Komi þær allar margblessaðar, og fari þegar heim hentar! Ekki viljaö fara án þess að sýna sig, þakka fyrir húsaskjóliö og kveöja. Um seinan sá ég að gleymt hafði ég aö gera það sem ég átti að gera: Kalla inn og láta vita hverjir komnir væru. Eigi voru gestir þessir með merki, er sannað gætu eitt eöa neitt. En látbragð þeirra var mér sama og sönnunin. Bráöókunnugir gestir leggja ekki í vana sinn að heimsækja fólk, hvorki af márjátluættum né af mönnum komnir, því og sjálfum sér til gleði, þegar þeir eru á förum af landi brott, áfram knúnir af brjóstgáfunni, sem segir aö annað tveggja veröi þeir aö fara eöa liggja dauöir þegar veturinn tekur völdin af sumrinu. Lengi var ég búinn aö ímynda mér í hljóöi að á eitthvert gott ráö hefðu þessir góövinir mínir hitt nóttina, sem þeir hurfu, sér og sínum til bjargar frá honum fallega kisa — utan litla unganum ófleyga. An sannana má fullyröa aö allir hafi ungarnir oröið fleygir samtímis, nema hann. Án sannana má líka segja aö allir hafi þeir fundir útþrána ólga í blóöinu samtímis, nema einn, og heimtaö aö fá aö fljúga. Æskan er bráölát þegar hún finnur til kraftanna. Og ekki ætlast náttúran til að hún bíði eftir þeim buröaminnstu, sem ekki geta spjaraö sig sjálfir. Alfleygum unganum halda engin foreldrabönd, þó reynt sé að segja honum satt um malandi óvin, um sakleysi og frið á jörðu inni í rósabeði í urtagarði lífsins. Nýveriö haföi lífsreyndur fugl aö vísu snúiö laglega á köttinn kisa af því hann var ekki lífsreyndur. Næst gat kisi svo náð sér niöri á fuglinum meö því aö éta krakkana hans, sem enn þekktu ekkert inn á vélabrögð veraldarinnar. Ef ég heföi veriö í márjátlusporum þeim, sem hér um getur, myndi ég hafa kallað á krakka mína og sagt: Komið þá og reynið vængina hver sem betur getur og allir í hóp. Áfram nú og eins langt frá þessum hættustað sem þiö komist í einum flugspretti! Fylgið mér. En umfram alla muni: varist að fara svo nærri jörð aö kattakvikindin nái aö hremma ykkur. Skyldi ekki eitthvaö þessu líkt hafa oröið aö ráði? En unginn ófleygi? Honum gat enginn bjargað, fremur en öörum, sem náttúran sjá%f hefur dæmt úr leik. Hún kann vel til verka og er vellrík, en mætti vera ofurlítið örlátari á miskunn- semi. UR LESBOK FYRIR 21 ARI HRINGEKJA A veggnum hjá mér hangtr myndln Hrlngekja, sem Fcrró sköp. Engum mun hún finnast fyndin. Ferleg sýnd er þar mannkindin. Búka vantar vofuhóp. Hausar fram tll vlnstri velta, vegur þeirra er dauðans kelta. Að þeím rotnir rakkar gelta. Rennur blóð' um herrans kverk. i'cssa fylking andar elta, öflin frægu, geysisterk. Djöfull óttast kross og klerk. Aðrar svo til hægri hverfa hauskúpur á niðurieið. Brúnir skarpar bcinið sverfa, betri framtið sjaldan erfa. Hringferðin er heljarrelð. Enginn lífsins stöSvar strauma, ttöðugt minkar rúmið nauma. Ailar verur eiga drauma: Ast og traust og fyllra líf. Haitu, vit, i heimslns tuuraa, hrjáðum sálum velttu hlif. Deigan gerðu dauðans hnif. Frlð og strið i stlrðum dansl sturlað mannkyn horfir á, nafn sltt ies á kistu og kransi, kvartar undan draugafansl. Alheimsfriðinn allir þrá. Talar mynd með llt og linum, Iýslr þögul huga sinum, rembist ekki i r<unma fínum, reynir ekki lofti að ni. Vér á hrlngfcrð heimsins blinum, hraðinn eykst, og menning hi skeifur undan skapavá. ARNGRlMUR SIGURÐSSON Raunvísindi — hugvísindi Framhald af bls. 7 að gegna. Það kann satt að vera að við sjeum ónýtari eða ver aö okkur í málunum en þeir, en þó er sá munur miklu minni en í hinum greinunum. Flestir okkar hafa borið viö aö læra fimm eða sex tungumál, auk íslenskunnar, og viö getum hagnýtt okkur þau (aö einu undanteknu, kannske, grískunni, sem margir gleyma) til þess aö lesa bækur og greinar um þau fræði, sem viö stundum. Viö stúdentar í Kaupmannahöfn, sem lögðum stund á stærðfræöi, lásum mest á þýsku og ensku, og einn höfuðþátt stæröfræð- innar lærðum viö, ásamt verk- fræöingunum, á frönsku. Jeg fyrir mitt leyti hef borið við að lesa þrjú mál, auk þeirra, sem jeg hefi lært. Jeg hefi varla þekt ingenieur eða t.d. lækni, sem geti ekki lesið fræði sín á höfuðmálunum og norðurlanda- málunum. Að því er jeg veit, er þetta eins um hina yngri kandi- data, sem eru útskrifaöir úr stæröfræðideild mentaskólans. Það getur því enginn sagt með neinum sanni aö við höfum ekki lært málin okkur til gagns, jafnvel þó að við getum ekki talaö nema sum þeirra, og okkur veiti kannske erfitt aö lesa á þeim dömulitteratúr og kvæði. En hvað kunna íslenskir húman- istar í mathematísku fræðunum? Ekkert, í stuttu máli, alls ekkert. Þau eru þeim algerlega lokuð bók. Svó hæla þeir sjer af vanþekkingu sinni, sem vissu- lega er undrunarverö oft og einatt. Jeg hef t.d. þekt marga þá, sem ekki hafa öölast hlut- deild í skilningnum á þeirri almennu „heimsmynd", sem tal- in hefir veriö sameign allra sæmilega upplýstra manna nú um nokkrar aldir. Spyrjið þiö húmanista, svona af betri sort- inni, hvers vegna sólargangurinn eiginlega sje lengri á sumrin en á veturna. Hann veit það ekki og skilur það naumast, þó aö honum sje sagt það. Þeim sem þykir þetta ofmælt, ræö jeg til að gera tilraunina. Þaö verður kannske sagt þeim til málsbóta, að þeir eru, margir hverjir, gagnkunnugir í öðrum heimi, eins og smalar í heimahögum, svo að það veröur ekki sagt um það, að þeir viti hvorki í þennan heim nje annan. Hún mamma, sem er ákaflega gömul, hefir sagt mjer að þegar hún var unglingur hjá foreldrum sínum noröur í Grenivík, heyröi hún getið um veislur þær, sem kallaöar yoru „brauöveislur" eöa „sírópsveislur". Jeg man nú ekki hvernig þessum veislum var háttað, en til veitinga var haft laufabrauö og síróp, og skemtu blessaöir karlarnir sjer viö þetta í sínum einfaldleik. Húmanistun- um fer nokkuö líkt. Þeir skemta sjer við smásögur og kvæöi og ræður Cicerós og bjref Hórazar — húmaníóra —. Þeir kalla sjálfa sig fjölfróöa, en okkur einhliöa! Okkur, sem skiljum þeirra fræði oft til nokkurrar hlítar, já, og höfum stundum af þeim bæði gaman og-gagn, því aö til ber þaö aö vísu. En ekki veit jeg hvaö þaö er aö hafa endaskifti á sannleíkanum, ef þaö er ekki aö kalla sannan íslenskan húmanista „fjölfróð- an". Flest önnur lýsingarorö eiga þar þetur við. Nú streymir kvæöaflóðiö yfir landið, bókmentirnar — því að „bókmentir" þýöir á íslensku „dömulitteratúr". Við sem í þetta rit-skrifum, leggjum ekkert af mörkum sem til „bókmenta" megi teljast, „andinn legst ekki svo lágt", eins og Nordal segir. Jeg minnist þess ekki, aö hafa sjeð kvæöi í Tímaritinu, og er það víst einsdæmi um íslenskt tímarit. „Bókmennta"-flóðið fyllir alt, dagblööin líka. í blaöinu, sem jeg held, voru í morgun tvö kvæði. Annaö þeirra var um „Þór", og „ort á strandstaönum". Einhver húmanisti hefir líklega staöið á bökkunum fyrir innan Laxá og horft á skipverja vera að velkjast í brimrótinu, sett sig si'öan niður og ort kvæöi, 15 cm á lengd og 9 á breidd. Hitt kvæöiö var lengra, 25 cm, en ekki nema 5 á breidd, svo aö þaö var hóti minna en þaö fyrra. i sama blaöinu voru 5 — fimm — smásögur og nokkrar skrítlur aö auki. Þetta var mjer sagt um daginn: Ungur stúdent haföi gefið út kvæöabók, sem hjet „Hjaröir" eða „Hrannir" eða „Stritlur", jeg man annars ekki hvað hún hjet. Kunningi hans sagöi viö hann, að mikiö væri hann nú búinn aö yrkja, ekki eldri heila kvæöabók. Skáldiö svaraöi á þá leiö, aö hann heföi því miöur lítinn tíma afgangs skyldustörfum, annars mundi hann geta ort miklu meira — framleitt miklu meiri lýrik, pró- portíónala aö flatarmáli viö þann tíma, sem hann hefði afgangs daglegum skyldustörfum. En ©

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.