Lesbók Morgunblaðsins - 18.06.1978, Blaðsíða 8

Lesbók Morgunblaðsins - 18.06.1978, Blaðsíða 8
Hvor er lifandi? Þaö er eigandinn, sem situr í sófanum og horfir á „Bakara" eftir Duane Hanson. Mörgum mundi þykja allt að því óhuganlegt aö hafa mynd af þessu tagi í stofunni heima hjá sér, en hjá listsöfnurum í Bandaríkjunum er þaö stöðutákn. DUANE HANSON Menn villast överkum hansog lifandi fölki Duane Hanson er sænskur að uppruna en býr i Bandaríkjunum. Hér er hann að vinna og sonurinn fylgist með. Maöur er nefndur Duane Hanson. Hann er banda- rískur, en sænskur aö upp- runa. Á síöustu fimm árunum hefur honum hlotn- ast frægö í heimalandi sínu og víöar fyrir sérkennilega grein myndlistar, sem bygg- ir á aö kópíera lifandi fólk og gera af því eftirmyndir, sem eru nærri því óhugnan- lega lifandi. Varla veröur þessi listgrein nefnd högg- myndalist, en öllu fremur er þarna um skúlptúr aö ræöa; myndirnar eru að minnsta kosti þrívíöar. Hanson viröist vera uppi á réttum staö og réttum tíma, því Bandaríkjamenn eru mjög opnir fyrir hverskonar til- raunum á þessu sviöi og verk Hansons falla vel aö hinni breiöu raunsæishreyf- ingu, sem nú á sér staö í Bandaríkjunum. Verk Hansons sýna, aö ýmsar hliöar geta verið á raun- sæislist, en listamaöurinn heyrir til þeim hópi raun- sæislistamanna, sem telja að persónulegur stíll sé óþarfur. Þaö er líka nokkuð augljóst, aö erfitt veröur um vik meö persónuleg stílein- kenni, þegar útfærslan gefur ekki Ijósmynd eftir hvað nákvæmni áhrærir. Duane Hanson hefur ekki nám aö baki í listaskólum. En hann byrjaöi fyrir margt löngu aö leika sér aö því aö taka gifsafsteypur af höndum og öörum líkams- hlutum lifandi fólks. Það þróaöist síöan meö þeim hætti aö hann fór aö búa til uppstillingar: Setja fyrir- sætur í ákveönar stellingar og taka af þeim mót. Þaö reyndist nokkurt þolin- mæöisverk og erfiöast fyrir fyrirsætuna. Sérstök mót voru tekin af útlimum, síöan af bol og loks af höföinu. Mótin eru sett saman og steypu hellt í; fyrirmyndin stendur uppsteypt með því- líkri nákvæmni, að hver hrukka og æö skilar sér. En þá er tímafrekasta verkiö eftir. Hanson lagar líkams- lit og blandar út í bráðiö vinyl, sem síöan er smurt á og verður einskonar húð. Augu fær hann frá fyrirtæki, sem framleiöir gleraugu í fólk. Fyrst keypti hann hárkollur, en ekki lengur. Nú notar hann saumnál og þræðir hár fyrir hár í vinyl- húöina. Farandsýning á verkum Hanson hefur að undan- förnu verið á ferðinni um Bandaríkin og hlotið meiri aðsókn en dæmi eru til með myndlistarsyningar. í sam- bandi við pessar sýningar hafa broslegir atburöir átt sér staö. Þjófur, sem var á leiöinni út úr safni meö ránsfeng sinn, kom beint í flasið á „verkamanni", sem raunar var eftir Hanson. Varö þjófnum mikið um þetta, snarsneri viö á haröahlaupum aö leita aö annarri undankomuleiö og lenti viö þaö beint í fangi lögreglunnar. Og þvotta- konu nokkurri varð ekki um sel, þegar hún gat ekki vakið sýningargest, sem svaf í stól löngu eftir aö allir áttu að vera farnir. Henni þótti vissara aö kalla á lögregluna. Þegar maöurinn sýndi þess engin merki aö vakna, enda þótt lögreglu- maöurinn otaöi aö honum byssu, æpti konan: „Hann er dauöur" og viö þaö leiö yfir hana. En sýningar- gesturinn var aö sjálfsögöu eftir. Hanson. Duane Hanson hugsaöi þessi verk sín í fýrstu sem þjóðfélagsádeilu. Hann vildi vekja athygli á þeim, sem höfðu oröið undir: Fátæklingum og drykkju- mönnum til dæmis. Mörg þeirra verka hans eru nú á söfnum. En svo viröist sem efnuöum góöborgurum þar vestra þyki eftirsóknarvert að geta flaggaö með mann í íbúðinni hjá sér, sem sýnist í fljótu bragöi hafa villst inn af götunni — en reynist verk eftir Hanson, þegar betur er aö gætt. Aðferð listamannsins er svo seinleg, aö hann gerir í mesta lagi sex eða sjö eftirmyndir á ári, en hver um sig kostar 25.000 dali, eða meira en 6 milljónir ísl. króna. Hann er kvæntur danskri konu og þau búa í Fort Lauderdale nálægt New York ásamt börnum sínum tveimur. Duane Hanson er liölega fimmtug- ur aö aldri og fékkst viö popplist áöur en hann byrjaöi aö taka afsteypur af fólki. Hann vinnur ekki eftir pöntun, en vandar sig mjög við val á fyrirmyndum og þá í alveg ákveðnum tilgangi. Þar á meöal eru „viðskipta- vinirnir", miöaldra hjón, bæöi alltof feit, en vel búin og á leiö út úr matvörubúð, hlaöin öllum hugsanlegum vörum. Frá hendi Duane Hansons er myndin að sjálfsögöu ádeila á of- neyzluna sem á sér stað á mörgum sviðum í banda- rísku þjóðfélagi. GS.

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.