Lesbók Morgunblaðsins - 26.01.1980, Blaðsíða 6

Lesbók Morgunblaðsins - 26.01.1980, Blaðsíða 6
Samsœti tilheiðurs Torfa Snorri Jónsson forseti ASÍ afhendir Torfa gestabók með útskornum myndum af landvættum. Þegar talað er um Torfa, vita víst allir við hvern er átt og eru þeir ekki margir í þjóðfélagi okkar, sem náö hafa þvílíkri „staerð" í hugum manna, aö vel flestir þekki þá af fornafninu einu saman. Þeim sem nú eru á þessum svokallaöa bezta aldri, finnst að Torfi hafi hreint frá ómunatíð verið sá maður, sem ber sáttaorö milli aðila í vinnudeilum. Síðast- liöiö haust lét hann af þessu vandasama embætti og af þvítilefni komu þeir saman þessir margnefndu aðilar vinnumarkaö- arins og héldu þeim hjónum samsæti, Torfa og Önnu Jónsdóttur. Það skeður ekki oft, að þessar andstæöu fylkingar, fulltrúar vinnuveitenda og verkalýðsfélag- anna komi sérstaklega saman til mann- fagnaðar. En það er sama hvorum megin menn sitja við borðið; allir eru sammála um starf Torfa Hjartarsonar. Þarna voru þeir, sem stundum eru í dálítiö gráu gamni kallaðir verkalýðsrekendur, í alúð- legu samblandi við atvinnurekendur — eða fulltrúa þeirra — og saman færðu þessir aðilar heiðursgestinum að gjöf Ólafs sögu Tryggvasonar, útgefna í Upp- sölum 1691; hinn fágætasta dýrgrip. Og frú Anna fékk að gjöf áletraöan, íslenzkan blómavasa. Eftir aö Snorri Jónsson hafði ávarpað þau hjón og afhent þeim gjafirnar, tók Torfi til máls og rifjaði upp ýmis atriöi úr starfi sínu sem ríkissáttasemjari og af viöskiptum sínum viö deiluaöila. Hann kvaðst hafa veriö skipaöur vara- sáttasemjari 1944, en þá og fram á síðusta ár hafi þaö veriö borgaraleg skylda aö gegna sáttasemjarastörfum. Hafi hann þá aftekiö með öllu aö takast á hendur sáttasemjarastörf í vinnudeilum, enda ekki talið sig til þess hæfan. Var hann þá fullvissaöur um, að þó hann væri skipaöur varasáttasemjari myndi hann aldrei þurfa nálægt vinnudeilum að koma. Hafi það staðist að mestu þar til Jónatan Hallvarðsson, ríkissáttasemjari fékk lausn frá þvístarfi 1. júní 1945. Torfi kvaðst þá hafa hringt til Finns Jónssonar, félagsmálaráöherra, skýrt honum frá því, að hann gæti ekki tekið sáttasemjarastarfið að sér, enda aldrei verið ráð fyrir því gert. Þyrfti því að láta Hugrún Róg- tungan Tæki mikið turigan er til að vinna hefð og lendur. Ef mikið hefur móti þér magnar hún þér erkiféndur. Á orðum er hún ekki spör innstu fylgsni slær og kremur. Hvöss er hún sem eiturör oft þvídrep ísárin kemur. Náungann hún nartar í nærri kemur hans að baki. Sjaldan er hún fréttafrí fyrst hún grípur kverkataki. Alltaf hefur einhver ráð yfir garðinn lægsta að smjúga. Fljót er hún að bfta bráð og berþá stundum viö að Ijúga. Ein synd bíður aðraheim, áfram stöðugt veltur boltinn. Gráðug veiðir. Gull og seim gleipir eiturnaöra soltin. Ef hún finnur ekki til íðrunar og veit sig snauöa verður aldrei brúaö bil sem ber á milli lífs og dauða. tilnefna séttasemjaraefni aö nýju og skipa nýjan ríkissáttasemjara hiö allra fyrsta. Finnur lofaöi að láta tilnefninguna fara fram og geröi þaö. Þýðingarmikil og erfiö vinnudeila var þá að hefjast. Hafi Finnur beðið sig aö annast sáttaumleit- anir íþeirri deilu, en síöan skyldi hann sjá til um skipun nýs ríkissáttasemjara. Torfi kvaöst hafa fallist á þetta, en svo hafi farið að Finnur skipaði ekki nýjan sátta- semjara. Kvað Torfi þetta hafa leitt til þess aö hann varö ríkissáttasemjari til 15. sept. sl. Torfi sagöi, aö sáttasemjarastörfin hafi tekið mjög langan tímaog væri langt frá aö þau hafi ávallt veriö skemmtileg. Kvaöst hann er hann sat langtímum saman á sáttafundum án þess aö sjá hvaö helst væri til úrræöa, oft hafa hugsaö eins og í upphafi, að þessum málum heföi hann aldrei átt aö koma nálægt. Ekki munu deiluaöilum heldur hafa þótt þessar vonlitlu setur skemmti- legri. Er hann liti nú til baka yfir þann langa tíma, sem hann hefði verið ríkissátta- semjari, færi þó fjarri aö hann sæi eftir þeim mikla tíma, sem hann hafi varið til sáttastarfanna. Oft hafi þau veriö skemmtileg og spennandi og venjulega mikil gleöi er sáttir hafi komist á, einkum ílengstu og erfiöustu deilunum. Hann hafi við þessi störf kynnst mörgum þáttum þjóðlífsins og mörgum málum og viðhorf- um, sem hann heföi ella haft lrt.il eöa engin kynni af. Torfi vék síðan að þeirri miklu breyt- ingu, sem hann taldi aö oröiö hafi á samskiptum aöila vinnumarkaöarins á þeim árum, sem hann hefði verið ríkis- sáttasemjari. Á fyrstu sáttasemjaraárum sínum hafi framkoma deiluaöilans hvors við annan oft verið lítt vinsamleg. Fund- irnir hafi iöulega hafist meö hressilegum skammarræðum, menn hafi barið í borö- in og jafnvel skellt huröum og gengiö á dyr, en samvinna deiluaöilanna veriö næsta lítil. Frá þessu hafi að vísu veriö ýmsar ánægjulegar undantekningar, og þess dæmi, aö jafnvel hinir ólíkustu menn ynnu ágætlega saman. Frekar hafi þaö þó verið undantekningar en almenn regla. Á þessu væri nú orðin mikil breyting. Öll samskipti aðila væru nú oröin miklu vinsamlegri og samvinna þeirra míklu meiri en áöur. Á sáttafundum væru málin nú yfirleitt rædd í bróöerni og af velvilja. Aðiíar hefðu með sér mikið samstarf utan samninga- og sáttafunda. Meöal annars væru þeir jafnréttháir aðilar aö Kjara- rannsóknanefnd, sem hefði þegar unnið og ætti vafalaust eftir að vinna mjög gott verk. Auk þess heföu þeir samiö um og stofnaö samstarfsnefnd, sem tæki mörg mál til meðferðar og úrlausnar og hefði unniö gott starf og vaxandi. Meðal þeirra, sem tóku til máls, var Hjörtur Hjartar frá vinnumálasambandi Aðilar vinnumarkaðar- ins komu saman og leystu Torfa Hjartarson út með gjöfum í tilefni þess að hann lét af störf um sátta- semjara rikisins sl. haust. samvinnufélaganna. Rifjaði hann ýmislegt upp, sem honum var minnisstætt frá sáttafundum og sagði m.a.: „Ef Torfi sagði við okkur — svokall- aða atvinnurekendur — þegar við vildum koma einhverri breytingu á eða lögðum eitthvað tilboð fram: „Þetta gengur ekki" eöa „þetta dugar ekki" — eöa þá hann hnykkti örlítiö á og sagöi „Þetta er allshendis ófull- nægjandi" þá brást þaö varla að hugboð hans reyndist rétt. Ég veit aö sjálfsögðu ekki hvort hann hefir látið svipuö orö falla hinumegin landamær- anna, en svona eftirá að hyggja og þegar upp er staðiö, gæti ég vel hugsað mér aö fulltrúar launþega hafi einhverntíma heyrt áþekkar setningar. Vel má vera að ef báðir aöilar hefðu jafnan hlustað á veðurspána og farið eftir henni, án verulegrar tregðu eða biöar, þá heföu samningar stundum náöst á skemmri tíma. En einhvers- konar tregðulögmál hefir oft verið meö í spilinu og væri vel ef þáttur þess minnkaöi og í staöihn kæmi raunhæft mat á aðstæðum og stað- reyndum." Páll Sigurjónsson formaður VSÍ komst svo aö oröi í sinni ræöu: „Á fyrstu 30 árum sáttasemjara- starfsins, hafði Torfi til meöferðar 519 sáttamál, eða að meðaltali tæp 20 mál á ári, en allt uppí 51 sum árin oins og 1975. Væntanlega eru þau sáttamál sem til Torfa hafa komið um eða yfir 600. Torfi hefur þannig á starfsferli sínum sem sáttasemjari, oröiö aö setja sig inní um 600 mál, skoða þau frá öllum hliöum og reyna aö finna lausn á þeim. Sennilega hefur þaö oft verið svo, aö þeir sem Torfi hefur veriö aö reyna að sætta, hafa ekki viljaö sjá málin nema frá einni hliö, sem oft er mun auðveldara. Öllum þessum málum kom Torfi þó í höfn, fyrr eða síðar." ' Við lok borðhaldsins afhenti veizlu- stjóri Torfa gestabók útskorna meö táknmyndum landvættanna undirritaöa af öllum veizlugestum. Formáli sá, eöa ávarp til Torfa er veizlugestir rituöu nafn sitt undir er þannig: „Torfi Hjartarson, ríkissáttasemjari frá 1. júní 1945 til 15. sept. 1979. Þann tíma, sem þú hefir verið sáttasemjari ríkisins teljum viö að í raun hafi þú skipaö þér á bekk meö landvætt- um. Við biðjum þig þiggja þessa gesta- bók sem tákn um viröingu okkar og þakkir fyrir frábær störf í þágu þjóöarinn- ar allrar." Veizla þessi var hin veglegasta og mun sú fyrsta er aðilar vinnumarkaðarins hafa haldiö sameiginlega. Aö af því gat oröiö má þakka ágætismanninum Torfa Hjart- arsyni, sem hefur notið óskoraðs trausts, virðingar og vináttu allra þeirra, er hér áttu hlut aö máli. GS. — BF. ©

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.