Lesbók Morgunblaðsins - 26.01.1980, Blaðsíða 11

Lesbók Morgunblaðsins - 26.01.1980, Blaðsíða 11
og ýmsum tegundum af garni. Rúllur á rúllur ofan af öllu þessu efni minna á netaverkstæöi, en þar aö auki notar Nína koparvír í vefinn og haföi saman dregiö margar rúllur af honum. Þetta er semsagt ekki neinskonar fínlegt bróderí; veflist af þessu tagi er alveg sér á parti og meira í ætt viö höggmyndir en venjuleg vegg- teppi. Þaö fer þó ekki milli mála, aö Nína hefur náö góöum tökum á þessari myndgerö og ofur skiljanlegt, að mynd- verk hennar hafa reynzt útgengileg. Veröiö á þeim gæti veriö 350—700 þúsund íslenzkar krónur. „Ég hef ekkert bísnisvit", segir Nína, „en ég hef veriö feykilega heppin og getaö lifaö af listinni uppá síökastiö, eða skrimt, skulum viö segja. En þess ber aö gæta, aö ég fer meö mikiö íefniskostnaö. Ekki er ég í neinum samtökum eöa félögum. Þó er til veflistafélag hér í París og ég fór á fund í félaginu, en allt gekk útá kjaftæöi, sem ég haföi engan áhuga á og svo fór aö ég sótti ekki einu sinni um inngöngu. Ekki er ég heldur í sambandi viö neitt gallerí, en þau eru mýmörg og misjöfn aö gæöum og taka frá 25—80% af þvísem selst." Á þessu nýbyrjaöa ári er fjölgunarvon hjá þeim hjónum og í samræmi við það koma nýjar skyldur til sögunnar hjá húsmóöurinni, nýtt viðfangsefni. Hún er í raun útivinnandi húsmóöir, þótt vinnan sé bara á næstu hæð fyrir ofan og hvernig skyldi hún haga þessari vinnu sinni? „Alltaf ætla ég mér aö vinna í 8 tíma á degi hverjum", segir Nína, — „yfirleitt er ég góð á morgnana; hef fariö á fætur uppúr klukkan átta eftir aö ég gifti mig og vinn þá til klukkan eitt. Eftirmiödagurinn vill verða ódrýgri; þetta er svo miösvæöis í borginni og þaö hefur veriö mikill gestagangur hjá okkur, bæöi eru þaö Islendingar og aörir." Nína er aö sjálfsögöu byrjuð aö skjóta rótum í þessu umhverfi. En fólkiö er líka hluti umhverfisins og ekki sá þýðingar- minnsti, — og útlendingar bera Frönsur- um misjafnlega söguna. Nína segir líka, að hún viti alltaf hvar hún hafi íslendinga, en þaö sama getur hún ekki sagt um Fransmenn; jafnvel ekki þá sem hún telur sig þó þekkja vel. Fransmenn eru öðru- vísi, segir hún, hugsa öðruvísi og eru ööruvísi uppaldir. Enginn er svo að hann sakni ekki einhvers aö heiman, þótt vel gangi aö skjóta rótum í nýju umhverfi. Og hvað skyldi þaö helzt vera, sem Nína saknar frá ísa köldu landi. Jú, einmitt ísinn og kuldinn. Hún saknar vetrarins mest af öllu, — „aö sjá aldrei almennilegan snjó og aö finna aldrei almennilegt rok. Síöast þegar ég kom heim, bar þaö uppá janúar. Þá geröi öskubyl og ég naut þess bara aö standa úti og láta bylinn leika um mig. Svo þykir mér heldur miður, aö fá hvorki nýja ýsu né grásleppu". Hvort sem Nína Gautadóttir fær að búa lengur eöa skemur í Latínuhverfinu, þá hafa mál nú þróast þannig, að móöuramma mannsins hennar hefur látið þeim eftir dálítiö Hans og Grétu-hús í útjaðri Parísar. Þar er ævintýralega fallegt, segir Nína, en því miöur er húsið eitthvað utan við skipulagiö og óvíst, hvort þaö fær aö standa um aldur og ævi. Nína gæti haft vinnustofu þar plássins vegna, en býst síöur viö aö gera þaö; kýs fremur að halda þeirri vinnustofu, sem hún hefur nú komiö sér upp, enda líklegt að andinn eftirsótti sé frekar á sveimi í Latínuhverfinu en úti í úthverfum. Nú þegar þetta kemur á þrykk, er Nína flutt í húsið. Veflist Nínu Gautadóttur er vissulega þess viröi, aö hún væri kynnt hér meö sérstakri sýningu. Kannski hefur hún ekki mjög mikinn áhuga á því og lái henni það hver sem vill. Hún hefur þó tvívegis rétt út hendina ívon um vinsamlegar undirtektir, en hafði ekki erindi af því erfiði. í annað skiptið haföi hún áhuga á að taka þátt í hinni árlegu haustsýningu FÍM og í hitt skiptið í norrænni veflistarsýriingu. í baéði skiptin sendi hún verk, sem höfðu fengið verölaun erlendis, — en hér var þáttöku hennar umsvifalaust hafnaö. heitir: meiri gróður, meiri tré. Við erum að stíga inn í ár trésins. Hér þurfa öll ár að véra ár trésins ef lífvænlegt á að vera í landinu til frambúðar. Sá, sem leggur það á sig að aka hringinn um iandið í sumarleyfinu — hvar stansar hann, hvar tjaldar hann? I Vaglaskógi og Hallormsstaðaskógi. Á helgum sumarsins safnast fólk saman í Húsafellsskógi, Galtalækjarskógi eöa í Þórsmörk eöa annars staðar þar sem skjól er af trjám. Skógur bætir loftslag og sálarástand. Skógrækt erjíka prýðis námskeið í þolinmæði. Á liónum áratug gekk enn á skóglendi og annað gróður- lendi landsins, þrátt fyrir sífellt fjas Nú — þegar staðið er á mótum áratuga — er ekki óviðeigandi að litið sé um öxl og fram á við. Hvað einkenndi liðinn áratug, hvaða spor markaði hann í íslandssöguna, hvað skildi hann eftir sig? Fánýtt þras, þrætur, illindi. Ef komandi áratugur verður kópía af hinum liðna líst mér ekki á blikuna. En ég vona að hann verði skárri gg legg því fram dálítinn óskalista: Ég vona að núverandi fræðslukerfi, þetta forklúðraða hrófatildur af heimsku og lögleysu, verði molað mélinu smærra og upp af því megi rísa eitthvað sem vit er í. Ég vona ennfremur að sú tíð renni upp á ný að nefna megi ættjarðarást og þjóðhollustu án þess að verða aö háði og spotti fyrir bragðið. Nú er þrjú er verðbólgan — að henni verói sökkt út á sextugt dýpi. En til að svo megi verða hljótum við, bæói óbreyttir borgarar og forystu- lið, aó snúa baki við vígorðum en horfast íaugu við raunveruleikann. Eins og nú er komið veröur verö- bólgan naumast stöðvuö á skemmri tíma en hálfum til heilum áratug, jafnvel þó byrjað væri að spyrna við fótum strax. Talið er aö lífskjör séu hér tuttugu til þrjátíu prósent lakari en vera þyrfti — vegna verðbólgunnar! Hrikalegt. Fjórða er vegakerfið. Það er lygileg staðreynd aö vegirnir hafa verið að versna jafnt og þétt síöastliðin þrjátíu ár, ef undan eru skildir smáspottar hér út frá Reykjavík. Veröi ekki kominn þokkalega akfær vegur (malbik- aður, en þó allra helst steyptur) norður til Akureyrar og austur til Kirkjubæjarklausturs eftir tíu ár, þá hefur landinu verið laklega stjórn- að. Þyki einhverjum þessari ósk í hóf stillt, þá segi ég og skrifa að ég slægi ekki hendinni á mótum góð- um vegi hringinn íkringum landið. Oska- listi níunda ára- tugarins Gott og vel, höldum áfram með samgöngurnar: Innlent eldsneyti er framtíðin. En er þá nokkru fjar- stæðara aö íslendingar framleiði einnig sína eigin bíla? Er nokkru vandasamara að smíða bíla en til dæmis að taka eldavélar sem hér hafa verið framleiddar með góðum árangri áratugum saman? íslenskir bílakaupendur eru alltaf að leita að óskabílnum sem aldrei finnst — bíl sem henti sérstaklega íslenskum vegum, staðháttum og loftslagi. Fólksbílar eru framleiddir fyrir eggslétta vegi og eru, hingað komnir, eilífur verkstæðismatur og sálarháski fyrir eigendur. Jeppar eru gerðlr fyrir torfærur sem hér verða að vísu hvarvetna á vegi en eru of eyðslufrekir í daglegri notk- un. Mig minnir að fólksbílarnir um 1930 væru á átján tommu felgum, enda komust þeir um allar trissur. Þannig þarf íslenski fólksbíllinn að vera: hár sparneytlnn, vel varinn fyrir ryði, stilltur fyrir hóflegan hraða, látlaus en þægilegur. Því miður yrðum við að vera upp á aöra komnir með efni í bílinn. Og líka með þekkinguna! Af hvoru tveggja er nóg framboð í heimin- um. Bílaverksmiðja er ekki draum- ur og ekki fjarstæða heldur vel hugsanlegur möguleiki — það er aó segja með þeim fyrirvara að íslendingar verði að tíu árum liðn- um hættir að ríða gandreið á hugmyndafræði einni saman. Bílaverksmiðjuna kalla ég sem sagt fimmtu óskina. Sjötta óskin um mengunarvarnir og betrí um- gengni við náttúruna. Ég enda svo á gömlu helgitölunni — sjö — og ísjöunda lagi óska ég lýðveldinu nýrrar stjórnarskrár. Upplausnin í pólitíkinni á liónum áratug ætti að veröa okkur lexía. Unnt er að benda á raunverulega hliðstæðu annars staðar frá, og kannski margar. Mér kemur í hug franska lýðveldið fyrír daga de Gaulle: Þingræði að nafninu til, ótal flokkar, ringulreið, upplausn. Franska þingið átti t.d. að kjósa landinu valdalausan forseta en var íraun orðið ófært um að koma sér saman um svo sjálfsagt mál, hvað þá það sem méira var. Þaö er lágkúra af versta tagi að halda því fram að lýðræöinu stafi hér hætta afþvíað til að mynda húnvetningar og skaftfellingar ráði of miklu en reyknesingar of litlu. Og að nefna fjölgun þingmanna sem hrossa- lækningu fyrir lýðveldið finnst mér í senn hlægilegt og ósvífið. Við þurfum á styrkri stjórn að halda, hvað sem hún er kölluð, vinstrí eöa hægrí, en alls ekki fleirí þingmönn- um. Hins vegar finnst mér sjálfsagt að leggja þyngri ábyrgð á herðar þjóðhöfðingjanum, láta vanda fylgja vegsemd. Yfirbygging þjóð- félagsins er orðin alltof þunglama- leg og dýr. Ef okkur á að farnast skár á komandi áratug en hinum, sem liðinn er, veróur aö minnsta kosti hluti farsældarinnar að koma ofan frá. Erlendur Jónsson ®

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.