Lesbók Morgunblaðsins - 30.08.1980, Blaðsíða 3

Lesbók Morgunblaðsins - 30.08.1980, Blaðsíða 3
¦-.:^:% ::-: * .. :¦-¦ : -r*-s ¦ Kristján Karlsson: Við Viðeyjar- sund Ég óttast lausnir, og lokaöan hring, ég lifi íseptember árið um kring. Ég reisi mér brú sem hvelfist hátt, úr hugmyndum augans, á sundið blátt; blátt er formlaust, ein formleg önd, fagurbrún, tengir ey og strönd. II Ég er gestur íjúlí, gengið vor grábleikt þéttist um Ijóðsins spor. Dagurinn strýkur burt gult eftir grátt: grasið íeynni um tíu er blátt; daktýllinn rauður og rásin gul renna í hvarf undir norðankul. III I sannleik er febrúar himinn og haf, hafskipið sökkur ískýjakaf; sama skip eins og heldur heim íhugmyndum vorum afströndum tveim. Og grænlituð hugmynd sem hniprar sig á helgráum bletti við fjörustig. IV Dagurinn tæpasti tærðri hönd táldregur, samlitar ey og strönd desemberljósið er létt og hart að leikslokum þéttist blátt ísvart; dagsmyrkur: tíminn er helsvört hönd og hringur og lokast um ey og strönd. I apríl er myrkviðrið meyrt en kalt marblátt írendur og bragð þess salt dagsljósið ofsi og Ingileif augnablik tvístrast á víö og dreif glitskeljabrotin um flúð og fles flykkjast íhvolfyfir Akranes. VI Nóvember hrynur íhrím um fót, húsið er lágreist og seigt þess grjót höllin er svimhá og brún og ber, brúnn merkir stökkur ínóvember húsiö er múrverk og meðaltraust merkingarlaust eins og grænn um haust. VII Plóman er blá, og húsið er hlýtt, Hallvarður gránar og lítur út; landiö er vogskorið, grátt og grýtt. Dagsljósiö raknar úr hörðum hnút; hárlokkar Ellu; og kliöar strítt þvert yfir rúmið á rauðan klút, plóman er blá og purpuralit, pappírsblaðið er langt og hvítt, sægrænn ilmurinn yöur í vit. Þegar gengið er eftir Aöal- stræti sjá menn stórt skilti í rauðum, hvítum og bláum lit, sem á stendur: „Plains, Georgia, heimili forsetans. Skilti þetta stendur skammt frá jaröhnetuakrinum og jarö- hnetusafninu. í heitu veöri streyma feröa- menn úr áætlunarbílum, einka- bífreíöum og hjólhýsum og kaupa þar öskubakka og boli, „Billy"-bjór og veggspjöld, og fara svo í 2 og V2 dals ferö meö jaröhnetulest Billy Carters, gerfi-járnbrautarlest, sem ekur um alla sögulega staöi í heima- borg Jimmy Carters. Borgin Plains, sem er í 150 mílna fjarlægö frá Atlanta í hjarta Suöum'kj- anna — íbúarnir eru 682 — er oröin bæöi minnisvaröi og tákn Carters. Fyrst Jimmy Carter tókst aö ná svo langt úr smábæ á hjara veraldar liggur íaugum uppi, aö „bandaríski draumur- Inn", um aö allir geti hafist af eigin rammleika, er enn viö lýöi. Á skiltinu viö Aöalstræti og í fyrir- lestri leiösögumannsins er þess hins vegar ekki getiö, aö í Plains, Georgia, býr líka fólk eins og Louis og Magnolia Brown, Davey Hunt, Mamie Thomas, Oelama White og Lassteer-f jölskyldan. Þetta fólk býr í hreysum og þar hefur eiginlega ekkert breytzt í 75 ár. Bandaríski draumurinn er jafnfjarlæg- ur því og plánetan Mars. Varla skepnum bjóðandi Manni finnst ósjálfrátt aö smá- hnykkur nægöi til aö fella þessi hröriegu hreysi til jaröar. Enginn bóndi heföi húsdýr sín í svona kofum. Jafnvel stjórnin í Suöur-Afríku blygöaöist sín fyrir aö hýsa svertingjana í hreysum sem þessum. Á sumrin er óþolandi heitt þarna inni, en ískalt á vetrum, þó aö þarna sé sjaldan kuldasamt. Viðarkofarnir eru einangraöir meö pappa, þegar best lætur, og fyrir mörgum gluggum er annaö hvort plast eöa í þá er trooiö tuskum eða pappír. Húsin eru oft klædd meö tjörupappa, sem á hafa veriö límdar múrsteinseftirlíkíngar. Flest þökin eru úr bárujárni. Þaö er hálfgert áfall aö sjá þessi hús, því aö fólk er ekki þessu viöbúiö þarna í Georgíu, en þar er moldín dökkrauö, skógarnir grænir, falleg Carters Carter hefur áhyggjur af fátæklingum og undírokuöum í öörum lönd- um, en mlnni áhyggjur af kofa- fóiklnu í Plains. Þar rak hann fjölskyldu úr hreysi á landar- eign sinni, án þess aö hiroa um, hvort þau hefðu annan samastað. Grein úr Observer eftir Robert Chesshyre. jaröhnetutré, villt blóm vaxa alls staö- ar og fuglarnir syngja í trjánum. í fyrstu er nær ómögulegt aö segja, hvort þessi hús séu byggö eöa standi auö í niöurníöslu. Patsy Merritt býr ásamt hundi sínum, Punkin, í fimm mílna fjarlægö frá hjarta Plains. Hún býr þar í gluggalausum, ómáluöum kofa. Ein súlan, sem hélt uppi veröndinni, er fallin, og þar er gapandi bil milli reykháfs og útveggjar. Viöur brennur í ofni á miðju gólfinu, og frú Merritt, sem er lotin og gigtveik, hitar þar vatn í þvottinn sinn. Hún verður að sækja vatn í brunn handan götunnar og þaö er ekki rafmagn í hreysinu. Heimili Patsy Merritt gæti minnt á heimili þræla í „Á hverfanda hveli", ef ekki væru þar niöursuöudósir og bögglaöar gosdollur. Frú Merritt er ólæs og veit ekki, hvað hún er gömul, né hve lengi hún hefur búið í kofanum. Hún strauk frá „vondri" stjúpmóöur, þegar hún var fjórtán ára, og hefur unniö alla ævi sem vinnukona hjá Hagersonfjölskyld- unni, sem á heima í fallegu, nýtízku- legu húsi skammt frá. Þar er fallegur garöur, róla úti á túni, og nýir bílar í innkeyrslunni. Ung, svört þjónustustúlka gekk niður stíginn til að tæma póstkassann. Hún leit varla yfir til Patsy Merritt og þaö er vafasamt, að hún hafi hugleitt mismuninn. Aö baki heimilis Hager- sons er vélvæddur bóndabær með glansandi nýjum dráttarvélum og vöru- bflum og háreistum hlöðum. Framhald á bls. 11 ©

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.