Lesbók Morgunblaðsins - 12.06.1982, Blaðsíða 4

Lesbók Morgunblaðsins - 12.06.1982, Blaðsíða 4
SVIPMYNDIR UR ARIÐ1935 Kristinn Ármannsson, síöar rektor, aöal- kennari í lœrdómsdeild, ásamt nemend- um sínum. Ævar er þarna í annarri röö fyrir miöju. Ævar R. Kvaran 1935, Menntaskólanum í Reykjavík. „Ég held þú sért ekki meö fullu vitl." „Hvaö meinaröu?" „Ég ætti nú ekki annaö eftir!" „Hvaö er aö heyra þetta! Þú meö þetta bláa leikarablóó í æðum!" „Ef þaö hefur hvarflaö aö þér aö ég ætli aö fara aö standa uþpá leiksviöi fyrir fram- an skólasystkini mín, þá skjátlast þér hrap- allega!" „Hvers vegna ekki?" „Hvers vegna ekki! Þú talar eins og álfur! Ég hef alla mína hundstíö veriö aö drepast af feimni og vanmetakennd. Ég gæti ekki hugsaö mér það!" „Já, en afi þinn er leikritaskáld og pabbi þinn er formaöur Leikfélags Reykjavíkur. Hvaö viltu meira?" „Ég vil ekki meira. Ég er búinn aö fá nóg. Hættu þessu helvítis kvabbi og fáðu ein- hvern sem er frakkari en ég í þetta." „Bíddu nú rólegur, vertu ekki meö þenn- an asa. Sjáöu til. Þetta er í rauninni ekki samboöiö viröingu þinni." „Samboðið virðingu minni! Hvað kemur nú? Ætlarðu að fara að rausa eitthvað um blátt leikarablóö, eöa hvaö?" „Nei, nei, ég skal ekki minnast á þaö. Það er annað. Hún Ragnheiður bekkjar- systir þín er búin aö samþykkja aö leika kvenhlutverkið á móti þér. Andskotinn hafi það að þú getir verið þekktur fyrir aö sýna minni kjark en hún, sem hefur heldur aldrei stigiö á leiksvið." (Þögn.) „Hvenær á að byrja að æfa þetta?" „Þú átt aö mæta á moron". sal." „J—líl, i jdnainn eigi þaö, ég skal mæta á þessa æfingu til bráöbirgöa, en ég áskil mér fullan rétt til þess að hætta viö þetta allt saman, svo þú veröur aö reyna aö finna einhvern annan á meöan." Æft var í hinum sögufræga sal þar sem skólasetningar og allir meiriháttar fundir voru haldnir, svo og söngkennsla. Ég gleymi aldrei þessari fyrstu leikæfingu minni. Bjarni Guömundsson, blaöafulltrúi ríkisstjórnarinnar, var leikstjóri og kvaöst hann byrja á fyrsta þætti (ég var ekki fyrr en í öðrum). Þetta var Henrik og Pernilla eftir Holberg. Titilhlutverkin léku þau Jór- unn Viöar (siðar tónskáld og píanóleikari) og Hersteinn Pálsson (síðar ritstjóri Vísis og bókaþýöandi). En sá var munurinn á þeim og okkur hinum nýliðunum, aö þau voru búin að læra og æfa allan fyrsta þátt- inn, þegar aö okkur kom. Þau tóku sér nú stöður í öðrum enda salarins og tóku aö leika hlutverk sína af miklu fjöri. Ég varö alveg orðlaus af undrun og aðdáun. Hvern- ig fóru þau aö þessu? Meöan við hin gónd- um á þau, létu þau eins og við værum ekki til. Það var ekki feimninni fyrir aö fara hjá þessum hjúum! Ég varö sannfæröur um að þau hlytu bæði aö vera það sem kallað er „fæddir leikarar", þaö var eina skýringin. Og textinn! Hvernig fóru þau að því aö læra þessar Ifka romsurnar eins og ekkert væri sjálfsagðara? Eitt varð mérljóst af þessari reynzlu. Ég gat aldrei orðiö leikari. Þaö eitt var víst. Ég roðnaði við tilhugsunina eina/ því ég var feimínn aö eðlisfari og uppburðarlaus. Og svo kom að öðrum þætti. Við, nýju leikar- arnir, vorum látin setjast viö borö og lesa saman annan og þriðja þátt. Það fannst mér brátt mjög skemmtilegt, þyí gg VSF vei læs og hraölæc sö'kum þess að ég haföi 'iésiö svo mikiö upphátt heima hjá mér öðr- um til gamans. Þetta kom sér nú vel. Þegar þessum lestri var lokiö sagöi leikstjórinn okkur að standa upp meö handrltin í hönd- um og kvaöst nú ætla aö sýna okkur hvar viö ættum aö vera á sviöinu og hvernig og hvert við ættum aö hreyfa okkur o.þ.h. Þetta var ekki fráleitara en það, að ég ákvað aö mæta einnig á næstu æfingu, enda var ég ekkert um það sþurður, það taliö sjálfsagt. Þannig voru fyrstu kynni mín af leiklist- inni. Ég tel það nokkur veginn alveg víst, að heföi ég ekki verið með þessum hætti hálfneyddur uppá sviðið í Menntaskólan- um, þá hefði leiklist aldrei orðiö mitt aðal- starf. Ég er ekki að gefa í skyn að íslenzk leiklist heföi farið neins á mis, en hitt er víst aö hún hafði rík áhrif á sjálfan mig og líf mitt. En það er önnur saga. Næsta ár, sem var síöasta ár mitt í Menntaskólanum (1936), var ég kosinn formaður leiknefndar skólans og var nú ekki eins tregur aö koma nærri þeim mál- um og áriö áöur. Réöumst við þetta ár í þaö mikla verkefni aö sýna Rakarann í Sevilla eftir Beaumarchais. Ekki var það þó aö sjálfsögöu óperan fræga meö þessu nafni, heldur leikritið, sem Beaumarchais hafói samið áður en óperan varð til. Bjarni Guömundsson var enn leikstjóri og þýddi leikritiö úr frönsku. Ekki þótti okkur mikið til þess koma án allrar hljómlistar. Við lét- um þaö ekki letja okkur aö heimsfrægt tónskáld heföi samið tónlist viö þetta verk. Að þessu sinni skyldi tónlistin vera heima- tilbúin. Tónskáldiö skyldi vera nemandi úr Menntaskólanum í Reykjavík. Og þar kom ekki að mínu áliti nerr>a Sinn iii greina, Gylfi Þ. G'.SlSson, bekkjarbróðir minn. Rakarinn í Sevilla meö tónlist eftir Gylfa Þ. Gíslason sló i gegn, eins og þaö er stundum kallaö, og var sýndur samtals níu sinnum, en þaö var algjört met í leiksýning- um Menntaskólans í Reykjavík. Ég lenti þarna í enn einum greifanum og söng mansöng í sýningunni fyrir neðan glugga hinnar heittelskuöu, en hún kom þá fram og söng á móti, þ.e.a.s. hún bærði varirnar, því önnur söng fyrir hana aö tjaldabaki. Hún var falleg á sviöinu, en haföi ekki söngrödd að sama skapi og þess vegna var vandamáliö leyst með þessum hætti. Þetta var dásamlegur tími, því ekkert veitti mér meiri unað en að syngja. Æf- ingarnar með Gylfa hverfa mér seint úr minni. Ég var snemma tekinn í skólakórinn sem starfaði undir stjórn Sigfúsar Einarssonar tónskálds. Ég haföi af því mikla ánægju, en þó fylgdi böggull skammrifi. Ég er bariton, en sökum þess aö ég haföi nokkuö góöa hæð, fór svo að ég var settur í tenór. Þetta hefði ég átt aö aftaka þegar í byrjun. En svo fór að lokum að ég gerði uppreisn gegn þessu fyrirkomulagi og heimtaði aö vera færður í fyrsta bassa sem hæföi rödd minni. Hélt ég að þetta myndi allt ganga fyrirhafnarlaust. En það var nú eitthvað annaö. Þegar ég gerði þessa kröfu á söng- æfingu ætlaði allt af göflum aö ganga. End- aði það með því, aö tenórarnir hótuðu að hætta í kórnum allir sem einn, ef ég færi úr rödd þeirra. Ég var því góölátlega spuröur hvort ég hefði í hyggju að leysa skólakórinn upp. Mér var vitanlega Ijóst að þaö voru fleiri en ég sem höfðu ánægju af þessu tónlistarstarfi og varð ég því að gefast upp viö aö fá mig fluttan í fyrsta bassa. Ég uppgötvaöi það síöar aö þessi linkind mín var mjög óheppileg fyrir mig, eins og hver bariton getur skiliö. Þaö þarf geypi- lega þjálfun til þess aö syngja um lengri tíma miklu hærri rödd en manni er eölilegt. Það kom nefnilega í Ijós síðar þegar ég hafði staöist próf í Royal Academy of Mus- ic í London, aö hér hafði veriö unnið skemmdarverk á rödd minni, sem kostaöi heilan vetur aö lagfæra. En þó hef ég síöan notiö þeirrar miklu ánægju aö fá aö syngja einsöngshlutverk í nokkrum óperum og

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.