Lesbók Morgunblaðsins - 06.02.1988, Blaðsíða 10

Lesbók Morgunblaðsins - 06.02.1988, Blaðsíða 10
•f Sjáifsmynd eftir Daða Guðbjörnsson Sjálfsmynd eftir J6n Engilberts Sjálfsmynd eftir Gumúaug Scbeviag Sjálfsmynd eftir Louisu Matthíasdóttur Sjálfsmyndir á Kjarvalsstöðum Fyrir viku hófst á Kjarvalsstöðum sýning á sjálfsmyndum íslenzkra myndlistarmanna, allt frá Sigurði málara á síðustu öld til yngstu kynslóðarinnar. Þetta er meira að vöxtum en við hefði mátt búast; margt vel þekkt, en sem betur fer sumt sem ekki hefur sést áður og er hnýsilegt. Hér er víða farið út fyrir þá skilgreiningu, að portret hafi þá líkingu við fyrirmyndina, að þekkjanlegt.sé. Með öðrum orðum; sé „dókúment" varðandi útlitið á viðkomandi persónu. Hugtak- ið sjálfsmynd virðist vera mjög teygjanlegt. Listamaður gæti þessvegna lagt fram mynd af fígúru úr fantasíu eins og Helgi Þorgils Friðjónsson og sagt; Þetta er ég. Eða hann gæti málað sjálfan sig með gersamlega framandlegt og ókunnugiegt andlit. Það verður víst bara að taka því; við lifum á tímum þegar allt er leyfilegt í listinni. Því fylg- ir óhjákvæmilega, að hægt er að sleppa „billega" eins og Danir segja. _ Jóhannes Kjarval, Jón Stefánsson og Asgrímur Jón.sson máluðu svo frábærar sjálfsmyndir, að flest af því sem síðan hefur verið gert, fellur í skuggann. Þarna er lit.il og óþekkt sjálfsmynd Asgríms, framúrskarandi vel máluð, en kannski eru myndir Jóns Stefánssonar beztar; unnar með miskunnar- lausri sjálfsgagnrýni og af frábærri tilfinningu, sem óhætt er að segja að skari afskaplega mikið framúr sjálfsmyndum hinna yngri á þessari sýningu. í svipuðum gæðaflokki, en ólíkar að vinnubrögðum, eru mörg portret Nínu Tryggvad- óttur og sjálfsmynd hennar þar á meðal. Af því sem sýnt er eftir núlifandi myndlistarfólk, er sjálfsmynd Sveins Björnssonar eftirminnilega góð og lík höfundinum þrátt fyrir grófleikann. Bæði sú mynd og sjálfs- mynd Einars Hákonarsonar sýna verulega stílfærslu, sem „gengur upp" og sama má að sjálfsögðu segja um mynd Louisu Matthíasdóttur. Pramlag þeirra sem eru undir fer- tugu gerir sýninguna fjölbreyttari, en dregur meðaltalið í gæðalegu tilliti niður. Kannski er það merkasta við sýning- una, að hún brýnir myndlistarmenn til að vanrækja ekki sjálfsmyndina, sem öldum saman hefur þótt sjálfsagt við- fangsefni. Má minna á, að tímunum saman gaumgæfðu sumir afburðamenn listasögunnar einkum andlitið á sjálfum sér og skráðu ferli hnignunar og elli á miskunnarlausan hátt; einkum var Rembrandt þetta hugleikið. Með því eftir- minnilegasta frá hendi van Goghs eru sjálfsmyndir hans og á þessari öld hefur Chagall verið atkvæðamikill í þessari grein, svo og Egon Schiele frá Austurríki sem túlkaði sjálf- an sig á óvenjulega miskunnarlausan hátt. Sjálfskoðun af því tagi er sjaldgæf hjá íslenzkum listarmönnum og ef hún kemur fram á sýningunni á Kjarvalsstöðum, þá er það einna heízt í sjálfsmynd Jóhönnu Kristínar Yngvadóttur. GS. 10 .

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.