Lesbók Morgunblaðsins - 03.12.1988, Blaðsíða 9

Lesbók Morgunblaðsins - 03.12.1988, Blaðsíða 9
ég komst í slagtog með trukkabílstjórum, sem eru í einskonar langfart milli stranda í Bandaríkjunum. Þetta er yfírleitt sérstök manngerð; ekkert framúrskarandi fínleg, en góðir kallar og tóku. að sér að passa þessa furðuveru frá íslandi, sem þeir nefndu „Icelady" og var nánast helg í þeirra augum. Þegar vestur kom til Arizona, gerði ég mér far um að kynnast myndlistinni, sem olli mér nokkrum vonbrigðum, því ekki var hún að mínum smekk og æði ólík því sem ég hafði kynnst á námstímanum í Boston. Þarna vesturfrá er alþýðulist hátt metin og mér þótti öll listsköpun í Suður-Arizona bera mikinn keim af mexíkanskri list, svo og alþýðulist. Þarna eru mjög skrautlegir staðir, sem hafa orðið tízkufyrirbæri og dregið til sín listamenn víða að; Santa Fe í Nýju Mexíkó til dæmis. Þótt ég sé opin fyrir áhrifum, þá hafði myndlist Villta Vest- ursins engin áhrif á minn eigin stíl. Það var annað þarna sem heillaði mig meira, eftir að ég fór að leita fyrir mér að fornum menningarleifum i gljúfrum og klettalands- lagi Arizona. Þar rakst ég á svokolluð „pe- troglyf," sem er meira en þúsund ára gömul Indiána- og Aztekalist. Þessi merka menn- ingarþjóð úr Suður-Ameríku var víst einnig norður í Arizona. Einmitt í þessari fornu list fann ég eitthvað, sem höfðaði til mín; auk þess er landslagið mjög myndrænt þarna, - grýtt eins og á íslandi. Ég held uppá grjót og er núna með heila myndröð, raunar abstrakt, en litirnir eru beint úr grjót- inu; Island er svona á litinn. Mér leið eins og ég svifi á skýjum á meðan ég var á þessum slóðum, hæfilega fjærri menningunni og skissaði þessi fornu verk á klettaveggjum. Stundum bjó ég í bílnum, en stundum fékk ég mér ígripa- Þessar myndir málað Eva eítir hiaum fornu petroglyfum í Arizoim. vinnu, til dæmis við að þrífa búgarð ,vegna þess að húsmóðirin þar var hálfblind. Þetta var í miðju Villta Vestrinu og vissulega eim- ir eftir af því, sem sést í kvikmyndum, en ósviknir „kowboys" eru fátíðir. Mér fannst mannlífið allt og „mentalitetið" á lágu plani og eins gott að þegja og hafa ekki skoðan- ir. Einmitt það hefur alltaf verið erfítt fyrir mig, ég hef skoðanir á öllu, lít á mig sem sjálfstæða konu, en það hentaði ekki þarna. A þessum slóðum var ótrúlega mikið af fólki, sem virtist hafa flosnað upp annars- staðar. Það er gersamlega áhugalaust um alla menningu. Indíánar eru þarna einnig, slitnir frá sínu náttúrulega lífi og heldur aumkunnarverðir. í sinni upprunalegu mynd sjást þeir helzt í málverkum. Já, það er merkilegt; þeir eru vinsælt myndefni, en öðruvísi vill fólk helzt ekki þurfa að hafa þá fyrir augunum. í hálft annað ár var ég á flakki, en seldi þá bílinn eða gaf hann næstum því; hann var búinn að lifa sitt fegursta í sambúðinni við mig og oft var ég búin að troðast á honum gegnum kaktusabreiður á ótroðnum slóðum. Ekki gat ég hugsað mér að setjast þarna að til langframa, en ég var líka lengst af innanum fátækt og vanþróun uppi í fjöll- um. í borgum eins og Tucson og Scotsdale er hinsvegar mikið ríkidæmi, enda vill forríkt fólk gjarnan eyða ævikvöldinu þar og sumt af því dvelst þar yfir veturinn, meðan kalt er á austurströndinni. Þesskonar fólk er kallað „snowbirds", snjófuglar. Við Hermína systir mín vorum eitt sinn boðnar heim til íslenzkrar konu, sem býr í marmarahöll í Scotsdale. Það var nú meiri íburðurinn. En hann höfðar ekki til mín; má ég þá heldur biðja um óspillta náttúru. Ævintýrið í Villta Vestrinu endaði með líkamsárás. Maður sem ég hafði verið í slag- togi með og ég vissi ekki að var haldinn brjálsemi, réðist mjög harkalega á mig. Ekki var það nauðgun, en ég var skilin eft- ir meðal kaktusanna utan vegar í bágbornu ástandi. Eftir það missti ég dálítið móðinn; fannst að þetta gæti eins gerzt aftur. Ég ákvað að vera ekkert að bíða eftir því. Svo var þess að gæta, að þetta var á köflum einmanalegt líf, - og þar að auki komið langt framyfír leyfílegan dvalartíma. Ég skrapp heim til íslands 1986, í og með til að leita mér að húsnæði - og um haustið sama ár kom ég alkomin eftir 11 ára útivist. Hvemig var svo að koma heim í heiðardal- inn? Því get ég svarað með einu orði: Kúlt- úrsjokk. Ég hafði ekki kynnst því áður, hvorki við komuna til New York né heldur við komuna vestur í Arizona. En nú sann- reyndi ég þetta fyrirbæri á sjálfri mér. Samt átti ég að þekkja allt hér og ekki hafði Reykjavík tekið neinum stakkaskiptum frá 1975; meira að segja sjónvarpið var komið þá 8 árum áður. Eg hafði alltaf haft kjark í ríkum mæli, en nú var líkt og dreginn úr mér allur máttur. Ég hélt ég gæti gengið að gömlu kunningjunum eins og áður, en þeir virtust hafa nóg með sig, eða voru al- veg týndir og mjög erfítt að ná sambandi, jafnvel við þá sem ég taldi mig þekkja. Kannski var þetta vegna þess að ég hafði sjálf breyzt og ekki verið á kafi í þessari efnishyggju og eignakapphlaupi, sem er al- mennt viðfangsefni. Auralaus manneskja er ekki vel stödd, hvorki hér né annarsstað- ar, en það var þó fjórum sinnum ódýrara að kaupa sér eitthvað að borða í Arizona og þegar maður er blankur þá munar um minna. En ég tel mig sérfræðing í að lifa af litlu og aldrei flögraði að mér í alvöru að gefast upp og snúa utan aftur. Síðan heim kom hef ég lítillega getað aflað mér tekna með myndasölu, en öðru hverju hlaupið í ígripavinnu, sem ég tel ekki aftir mér og hef stundum gaman af. Ég hef farið í fískvinnu norður í Hrísey, unnið á sólbaðsstofu, kennt starfsmönnum í bandaríska sendiráðinu íslenzku og verið kokkur í öræfaferðum með þýzkum túrist- um, sem hljóta að hafa fengið matarást á mér, því sumt af þessu fólki hefur staðið í bréfasambandi við mig síðan og verið ein- staklega elskulegt. Ég er að reyna að kaupa íbúð að Miklu- braut 50 - með góðri aðstoð systkina minna og föður - og er nú búin að breyta henni og setja upp sérstaka lýsingu af fullkomn- ustu gerð, því þarna er ætlunin að reka lítið myndlistargallerí. Að sjálfsögðu heitir það Gallerí Eva. Ég er að vígja það núna með sýningu á eigin verkum; vatnslitamyndum og myndum unnum með blandaðri tækni, sem ég lærði í Boston; meðal annars bý ég stundum til pappírinn sjálf. Ég vinn mestan- part óhlutlægt, en áhrifin eru oft frá íslenzkri náttúru, þar á meðal eru myndir sem ég nefndi áður og líkjast á lit íslenzku grjóti. Sjálf hef ég vinnustofu við hliðina; að vísu er hún þrengri en æskiiegt væri og mig vantar með öllu aðstöðu til að fást við skúlptúr. Það verður að bíða betri tíma. Hingað er stutt að fara frá Kjarvalsstöð- um; aðeins göngutúr þvert yfir Klambratú- nið, sem heitir víst Miklatún núna. Ætlunin er að gefa öðrum listamönnum kost á að halda smásýningar hér og einnig að taka allskonar myndlist í umboðssölu, eftir því sem húsrýmið leyfir. Ég ætla sem sagt að reyna að halda uppi menningarstarfsemi, brynjuð bjartsýninni." Gísli Sigurðsson UOÐ I SJONVARPI 4. DESEMBER Til Aff ródítu (Saffó) Þýðing Helga Hálfdanarsonar Geislum krýnda eilífa Aífródíta, ó þú barn Seifs, fjölvísa gyðja, heyr þú mína bæn: lát brennandi þjáning eigi buga mitt hjarta. heldur kom þú enn, svo sem einatt forðum, er þú heyrðir rödd mína langt úr fjarska, skildir alit, þinn iðbjarta föðurbústað óðara kvaddir og í gullnum biikandi vagni beindir báðum þínum vængstyrku fríðu svönum gegnum loftin ofanfrá himni háum hingað í skuggann. Brátt þú komst, ó, blessaða gyðja, þér skein bros í mildum augum, þú spurðir hóglát hvað mig aftur angraði, svo ég hefði ¦ enn á þig kallað, hvaða þrá í hjarta mér ólgu vekti: „Hverrar ást skal færa þér enn að nýju? hver mun sú, er sálarkvöl þinni veldur, Saffó mín kæra? \ ' Þótt hún forðist fylgd þína, skal hún leita fundar þíns; ef hafnar hún þínum gjöfum, skkl hún gefa, elska þig eins á móti, \ ástlaus þó sé hún." Kom þú fljótti 6, frelsa mig nú sem áður frá svo beiskri angist, og Iát mig höndla það sem sál mín þráir svo heitti ó, styrk mig, þú, Affródíta! Eftir Sappho Þýðing Bjama Thorarensen Goðaþaðlíkast unun er andspænis sitja á mótiþér ogstjörnu sjá, þá birtu ber, á brúna himni tindra. Hefi égþá íhuga mér svo harla margt að segja þér, en orð frá vörum ekkert fer, því eitth vað málið hindrar. Mjúksár um Hmu logi mér læsirsigfast ogdreifir sér, þungt fyrir brjósti æ mér er, en öndin blaktir á skari. Sem blossa nálgast flugan fer, migfæra vil ég nærriþér, brátt hitinn vex en böl eiþver, ég brenn fyrr en mig varir. Eptir Sappho II. kvæði Þýðing Svein- bjarnar Egilsonar Sá gumilíkur guðum er, gullfögur augun þín er sér, og málið sætt afmunniþér ogmiida hlát'rinn nemur; þvíhjarta mitt á flótta fer, felmtrað í brjósti lyptir sér, þá egþiglít, ogmáliðmér afmunni varla kemur. Um hörund leikur loginn tær, lómuð er ímér túngan mær, grand ekkisjá mín augun skær, fyrir eyrum hljómur sýður; um kroppinn svita köldum slær, afkvíða-hrolli skinnið rær, fölna'gsemgrasið, fjörogblær affeigum nösum líður. m LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 3. DESEMBER 1988 9

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.