Lesbók Morgunblaðsins - 29.08.1998, Blaðsíða 11

Lesbók Morgunblaðsins - 29.08.1998, Blaðsíða 11
FRÁ því ég var barn hef ég heillast af draumheimi leikhússins, þeirri veröld blekkingarinnar þar sem allt er leyfUegt og engin landa- mæri eru til. Á tólfta ári lék ég einn af vitringunum þremur í skólaleikriti og ég lifði mig það innilega inn í hlutverkið að mér fannst sem ég hefði ratað upp á sviðið eftir hreyfingu himintunglanna, að ég hefði fylgt skærustu stjörnu himnafestingarinnar sem leiddi mig á fund Jesúbarnsins. Allir kenn- arar skólans hrósuðu mér fyrir frammistöð- una og flestir höfðu á orði að ég yrði ugg- laust leikari. Aðrar eins undirtektir fékk ég ekki aftur fyrr en nokkrum árum síðar þeg- ar ég lék drenginn Andra í Andorra. Þá fann ég svo að um munaði að salurinn var á mínu valdi, lófaklappið var svo magnað að minnti á hófadyn þúsunda hesta sem riðu hjá. Ég var klappaður upp hvað eftir annað. Stund- um fann ég til með höfundi verksins fyrir það hversu illa félagar mínir fóru með fal- legan texta. Og ef framsögnin eyðilagði ekki leikinn þá tókst þeim að klúðra honum með látbragðinu. Hjá sumum félögum mínum hjálpaðist þetta að, ekki í þeim skilningi að það bætti hvort annað upp. Eftir stúdentspróf reyndi ég þrívegis við inntökupróf Leiklistarskólans en því miður keppti ég við fólk sem hafði meiri náttúru til leiklistar en ég. Þá fékk ég mér skrifstofu- vinnu sem var eins og farskjóti tímans. Þeg- ar ég steig af baki voru mörg ár liðin og tækifærin horfin út í bláinn. Þrátt fyrir það var leiklistardraumurinn ekki dáinn heldur lifði hann blómlegra lífi en nokkru sinni fyrr. Sál þess manns sem ekki nýtur leiklistar er bæði blind og heyrnarlaus. Leiklistin er raunveruleikaflótti þar sem förumaðurinn gengur þvert á eigin slóð. Hún er leiðin til sjálfsskilnings, vegurinn til þess að verða manneskja. Eins og gefur að skilja hef ég ekki látið eina einustu uppfærslu leikhúsa fram hjá mér fara. Oft og iðulega hripa ég niður hjá mér einhverja punkta um það sem mér þyk- ir athyglivert við hverja sýningu. Slíkt auðg- ar andann og skerpir hugsunina. Eftir að mér var neitað um skólavist hef ég haft það fyrir vana að nýta frístundir mínar til að lesa leikrit inn á segulband. Ég legg sál mína í hvert hlutverk, breyti rödd- inni sem spannar bilið frá djúprödduðum karlmanni upp í kontratenór. Ég nýt þess listræna frelsis sem lífið hefur að bjóða. Þess frelsis sem öllum býðst en hver og einn verður að heimta. Nágrannar mínir banka oft í þilið þegar ég er á valdi listarinnar og stundum gerast þeir það ósvífnir að hringja dyrabjöllunni og krefjast þess að ég hafi hljótt. Ég svara þeim aldrei fullum hálsi því ég vil halda húsfriðinn. I hjarta mínu vor- kenni ég þeim því sál þeirra er bæði blind og heyrnarlaus. í fáum orðum sagt þá eru þau ekki af ætt Sókratesar. Eitt skemmtilegasta sem þau vita er að horfa á gamlar, hægar, skándínavískar bíómyndir þar sem ávallt er undirliggjandi heilsuleysi og dauði. Fyrir þeim er skáldverk ekki skáldverk nema þar sé að finna tíu berklasjúklinga, eitt sjálfs- morð og hörmulega jarðarför. Ég er svo sem ekkert undrandi á að þau nærist á öm- urð því líf þeirra er eitthvert tíiðindalaus- asta hversdagsdrama sem ég veit. Þetta er svona mislukkað leikrit sem skrifar sig sjálft og nær hápunkti stuttu eftir að það endar. Aldrei í lífinu vildi ég hafna í hlutverkum þeirra. Yfirleitt þegar ég fer í nýtt hlutverk þá vaknar upp einhver annar ég með aðra sýn á veröldina. Ekki svo að skilja að mér heyrist fuglarnir tísta með öðrum hætti eða að sólin stafi geislum sínum á annan veg heldur rata ég um lendur hugans og finn þar ónumið land. Fyrir fáeinum mánuðum bauðst mér að verða statisti á sviði Þjóðleikhússins og ég þurfti ekki að hugsa mig tvisvar um. Allt mitt líf hafði ég þráð að standa á því sviði. Ég hefði gefið handlegg fyrir að fá að vera kaldur skuggi aðalleikara í góðri uppfærslu. Mér hefði nægt að vera ómur hljómþýðrar raddar eða ilmur af prímadonnu. Þegar ég mætti á fyrstu æfingu var ég kynntur fyrir leikstjóranum, ungum svart- hærðum manm' með brún augu. Hann var í þvældum gallabuxum og köflóttri verka- mannaskyrtu. Hann tók í hönd mína útaf- dauður eins og lagerstjóri sem kvittar fyrir móttöku eða sendingu vöru. Mér þótti afksiptaleysið ekki móðgandi heldur sær- andi og ég var staðráðinn í að ná athygli hans. Um leið og hann fór að stjórna leiknum rauk skap hans upp. Ég fékk á tilfinninguna Mynd: Guðný Svava Strandberg STATISTINN að hann hefði færst of mikið í fang. Van- mátturinn gagnvart viðfangsefninu braust út í skapofsaköstum og smitandi leiðindum. Það þurfti ekkert út af að bregða til þess að hann ærðist og þá streymdu blótsyrðin út úr honum af þunga Þjórsár. Ýkjulaust er hann mesti skaphundur sem á vegi mínum hefur orðið. Það er kostur við að vera statisti því þeir eru lausir undan flestum kröfum leikstjór- ans. Statistinn er blanda af áhorfanda og þátttakanda. Þrátt fyrir skapillskuna komu dagar þar sem hann hló við öllum og gantaðist. Þá var sálin ofan við skýin þar sem himinn er alltaf blár. Ég var hershöfðingi í eldrauðum einkenn- isbýningi með gyllta axlarskúfa og gamla byssu. Búningurinn fór mér það vel að ég yarð nánast ástfanginn af spegilmynd minni. I hvert sinn sem ég kom heim marseraði ég tímum samam um íbúðina í þykkum kloss- um með byssu axlaða. Eina nóttina þegar ég var að æfa mig hringdi dyrabjallan og mér SMÁSAGA EFTIR EINAR ÖRN GUNNARSSON Allir ritdómaramir sögðu lokaatriðio hvort tveggja í senn vera oþar og_ osann- færandi. Eftir þessa stóru stund í leikhúsinu hef ég hvergi fengið starf sem statisti en þao skiptir ekki máli 3ví ég á að baki mína stund, minn hápunkt á stærstg leiksviði þjóðarinnar. til mikilla vonbrigða höfðu nágrannar mínir spillt húsfriðnum með því að hringja í lög- regluna. Hlutverk mitt sem hershöfðingi var að gefa fáliðaðri aftökusveit þögla bendingu um að taka menn af h'fi. Leikritð fjallaðL annars um járnsmið og hertogadóttur sem felldu hugi saman og elskuðust á laun í lauf- skála þegar kvöldsett var. Faðir hennar mátti ekki vita um sambandið því hann hafði ætlað hana öðrum og tignari manni. Þegar hertoginn frétt af ástum þeirra lét hann drepa járnsmiðinn. Eftir því sem ég var viðstaddur fieiri æfingar þótti mér verkið verra. Mig var farið að langa til að leggja eld að laufskálanum og taka nokkra leikara af lífi fyrir hlé. Leikstjórinn varð sífellt taugaspenntari og þegar leið að frumsýningu var hann vart viðræðuhæfur. Hann keðjureykti og var á sífelldu iði. Ný blótsyrði skutu upp kolhnum og hann var kominn með kæk, saug upp í nefið og gretti sig. Rétt fyrir frumsýninguna var hannl^ ¦i LESBÓK MORGUNBLAÐSINS - MENNING/USTIR 29. ÁGÚST 1998 1 1

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.