Tíminn - 22.05.1968, Blaðsíða 9

Tíminn - 22.05.1968, Blaðsíða 9
MIÐVIKUDAGUR 22. maí 1968. TIMINN WBwm r Útgefandi: FRAMSÓKNARFLOKKURINN Framikvæmdastjóri: Kristján Benediktsson. Ritstjórar: Þórarinn Þórarinsson (áb). Andrés Kristjánsson, Jón Helgason og Indriði G. Þorsteinsson. Pulltrúi ritstjórnar: Tómas Karlsson. Aug- lýsingastjóri: Steingrímur Gislason. Rltstj.skrifstofur I Eddu- húsinu, símar 18300—18305. Skrifstofur: Bankastræti 7. Af- greiðslusími: 12323. Auglýsingasími: 19523. Aðrar skrifstofur, sími 18300. Áskriftargjald kr. 120.00 á mán. innanlands — f lausasölu kr. 7.00 eint. — Prentsmiðjna EDDA h. f. Upplausn í Frakldandi Það má segja í tilefni af þeirri upplausn, sem nú ríkir í Frafcklandi, að á skammri stundu skipast veður í lofti. Fyrir fáum dögum var þess minnzt, að 10 ár voru liðin síðan de Gaulle var kvaddur tiT að taka við völdum, eftir að allt var komið í óefni vegna Alsírstríðs- ins. Fljótt á litið var ekki annað sjáanlegt á 10 ára afmælinu en að de Gaulle hefði komið á röð og reglu og að vegur Frakklands hefði aukizt undir forustu hans. Ónoitanlega hafði de Gaulle leyst nýlendumál Frakk- lands, sem áður virtust óleysanleg, á hinn hyggileg- asta hátt. Sú stefna hans að gera Evrópu óháðari Ameríku hefur átt miklum vinsældum að fagna. Fjármálastjórn hans hefur gert frankann að traustum gjaldmiðli og tryggt hagstæðan jöfnuð út á við. Allt skapaði þetta áferðarfallega mynd af stjórn de Gaulles. Hin myndin var hins vegar ekki jafnljós utan Frakk- lánds. Til þess að ná markmiðum sínum, hefur de Gaulle fylgt fhaldsstefnu innanlands. Kjörum launafólks og bænda hefur verið haldið niðri. Félagslegar umbætur hafa verið litlar. Verkalýðshreyfingin og sundruð samtök vinstri manna hafa haft lítil áhrif á stjórnarfajið. Til viðbótár þröngum kjörum alménnings, hefur bætzt at- vinnuleysi síðustu mánuðina. En þetta breytti ekki stefnu Gaullista í umbótaátt, heldur var fhaldsstefnunni í innanlandsmálum fylgt áfram. Upplausnin, sem drottnar nú í Frakklandi, hófst með stúdentaóeirðum í París. Eftir allmikil átök, lét stjórnin að mestu undan óskum stúdenta. En þegar stúdentar höfðu þannig sigrað, töldu verkamenn sér óhætt að fara í slóðina. Á skammri stundu og án nokkurrar fyrirmæla frá leiðtogum verkalýðshreyfingarinnar, lögðu verka- menn niður vinnu og settust að í verksmiðjunum. Aðrir starfshópar fylgdu í kjölfarið. Allt kom þetta eins og af sjálfu sér, óundirbúið og óskipulagt. Jafnvel leiðtogar kommúnista voru í fyrstu á báðum áttum og vissu ekki hvað gera skyldi. í dag ríkir fullkomin óvissa um hvernig þetta allt endar. En hver sem endalokin verða, er þetta ótvíræSur vitnisburður um, hvernig fer þegar íhaldssöm stjórn, sem heldur niðri kjórum almennings, fer lengi með völd. Menn rísa a8 lokum gegn þvinguninni og fylkja liði, líkt og átti'sér stað í stórverkföllunum hér í vetur. En þetta gerist með því alvarlegri hætti, sem okið hefur verið meira. Rétt ákvörðun Utanríkisráðherra hefur nú ákveðið, í samráði við ríkisstjórnina og utanríkismálanefnd, að taka upp stjórn- málasamband við Egyptaland og Ethiopíu. Þetta er tví- mælalaust skynsamleg ráðstöfun. ísland þarf að hefja öfluga mafkaðsleit í Afríku og Arabalöndunum og fyrsta skrefið í þá átt er að taka upp stjórnmálasamband við þessi tvö lönd. Þess ber að vænta, að í framhaldi af þessu verði hafið aukið starf til markaðsöflunar í þessum heimshluta, því að við þurfum vissulega að hafa markaði víðar en í Vestur-Evrópu, eins og oft hefur verið bent á hér í blaðinu. JOSEPH ALSOP: ;: • Kennedy er hvorki klókur eða kaldrifjaður stjornmálamaður Hann er þvert á móti tilfinningaheitur og rómantískur. ÞEGiAiR Eolbert Kennedy skálmar firam fyrir áfheyreiidia- skaraam, er hann sérlega ung- legur og hreyfingarnar jaln álbveðnaa: og hraðar óg hjá bnóður hans, þegar hann kooi ílram opinberlega. Maður minn- ist ósjiálfrátt annarrar harð- vítugrar baráttu í forbosning- uim, sem nú virðist tilheyra anmairi 'ólú, en var þó háð fyrir aðeins átta áruin, og finnur i senm t'l djúprar hryggðar og eins konar heim|þrár. Miki'ð fjöknenni hefur beðið á aðra klukkustund án verulegr ar ólþolinmæ<5i og fagnar nú innilega.' Svo er gefið merki og hinir fjölmörgu ásiskuimenn í álheyrendaskarainum hefja upp baráttusönginn, sem er endur- bætt útgáfa af „This Land Is Your Land" eftir Woody Guthrie: „Þessi ma'ður er þin-n maður; þessi maður er minn maður, , frá Kalifomíu til New York eyjar og rauðviðarsfcógunum til . dj'úpa GoMsta-aumsins" * Fóökið virðist syrnfja þetta í alvöru og einlœgni og áhrífin eru töluverð, þrátt fyrir ge^rvi- sfcáldskapinn. Þessu nœst fer fram hin venjulega kynning og að því loknu gengur firambjóð- andinn loks að hljió'ðin«manum. Hann er furðulega unglegur, þrátt fyrir djúpa drœttina í and litinu og niður á ennið lafir hinn frægi lokkur, sem leyft hefur verið að vaxa á ný. ¦ PRAMBJÓÐAM>INÍN, Ro- bert Keninedy, hefur mál sitt í iéttum fcón og hann er hnytt- inn á sinn hátt, jafnvel hn,yttn ari en bróðir hans var. Þegar síðasti hláturinn er hljióðnaður, bregður alvöru og ákefð fyrr í hrjlúfri en viðfe-lldiinni rödd- inni, og hann fer að telja upp hina allt of mörgu erfiðleika, sem Bandardkjiamenn eiga í höggi við. „Ég segi, að vi'ð getum ekM sætt okkur við þetta, það er efcki fullnægjiandi" Þanmig aí- greiðir hann h.vern vandann af öðrum og slær krepptum hnefa hægri handar í vinstri lófann til áiherzhi. Og stundum er Robert Kemriedy meinlegur og bætir vi'ð: „Þetta er ekki stefna gleði og hamingju". ýÞetta er sneið til Humphreys) Undirtektirnar eru afbragðs góðar. þegar nann lýkur máli sínu með þessum orðum: „Verði ég kjörinn forseti Bandaríkjanna, ætla ég að haf- ast eittlhvað að til úrb6ta í öllum þessum málum". ADFBRÐIN er öll verulega eftirtektarverð fyfir þátttakend ur í stjiórnmálabaráttunni. Framtooman er hvorki glæsileg sé- fáguð. Yfirlýsingarnar eru hraðar og sundurlausar, og mik jð um endurtekningar Eigi að síður verður áheyrandinn fyrst og fremst var djúpstæðrar og Robert Eennedy. sannrar umhyggju og áhyggju, og hlýtur að draga þá ályktun, að ræðumaður láti sig í raun og sannleika mjíög miklu varða, hverju fram vindur um ,J>essi mál". Þarna er einkum að finna skýringuna á þvd, að Robert Kennedy er mjög áhrifamikill baráttumaður. Hver sá, sem fylgist með stjórnmálabarattunni til þess að skýra hana, verður einnig fyrir sterkum áhrifum af því, sem fram fer. Hann tekur til dæmis að furða sig á, hvers vegma jiafn margt afturhalds- samt fólk og raun ber vitni ger ir rá'ð fyrir, að frambj'óðandinn sé með róttæknihorn og vinstri hala. En Kennedy ýtti svo sann arlega undir þetta alit manna i hinium eldheitu ræðum, sem hann flutti áður en Johnson forseti ákvað að bjóða sig ekki fram, en ræður hans nú eru með öllu lausar við þetta. ROBERT KENNEOY lætur sér meira að segja j nægja að krefjast „friðar me'ð sóma" í Vietnam, og leggur sérstaka áherzlu á „sóma". Og hanm bætir við af miklu raunsæi: „Ef til vill auðnast okkur ekki að koma á friði me'ð sóma, en ég fagna þvi innilega, að við skulum reyna það" Ummæli hans uim kynit>ártavandamálin og oeirðirnar, efnahagsmá! og stjórn ríkisins, eða fátæktina og úrræðin til að ráða bót á henni, eru ekki á neinm hátt til þess fallin að skelfa eða lirella mokkurn skynsiaman mann. Þetta, sem sagt er hér á und an, á við um ummæli Roberts Kennedys og framkomu, þegar hamn þeysti um í smáborgun- um í Suður-Dakota fyrir skcknmu. Þetta átti einnig við urni ummœli hans og framkomu fyrr og nú í Nebraska. Og ekk: þarf að efa, að eins fer í Ore- gon og Kaliforndu. Ekki má hjá líða að taka fram, að þeg- ar fylgzt er með Kennedy á þennan hátt, vekur mesta furðu, hve mikill er munurinn á mamniniuni sjálfum og þeirri mynd, sem honum hefur ein- hvern veginn tekizt að láta , aðra draga upp í hugskoti sínu. Kennedy er álitinn kaldrifj- aður stiiórnmálamaður og slunginn, og hafa ríka samúð með himni nýju vinstri stefnu. En í raun og veru er hann draumlyndur eða rómantískur stjiórnmálamaður, allt of fljót ur til að tefla á tvísýnu og allt of ftö'til að hlusta á lof- söngvana, sem innilega hrifnir áheyrendur kyrja sínkt og heilagt. ÞAÐ var síðast taldi eiginleik inn, sem olli því, að háskalega litlu munaði s. 1. tvö ár að hann gerðist átrúnaðargoð minnihlutasafnaðar, en það er ávallt háskalegt í bandarískum stjórnmálum. v Unnt er meira að segja að ákveða stundina, hvenær þetta hófst, eða einn sólríkan og fagran dag fyrir tveimur árum, frammi fyrir glæsilegum, ungum og yonglöð um áheyrendium við háskólann í Berkeley. Nú verður Kenn- edy að leggja sérlega hart að sér til þess að ná hylli mið- fylkingarinnar í Bandaríkjiun- um einmitt vegna þess, hve mærri lá að hann yrði að átrún aðargoði minnihlutasafnaðar. Þetta er önnur hliðin á mál- inu. Hin hliðin er kænskan og miskunnanleysið, sem honum er eigmað. En sannleikurinn er hins, vegar sá, að hann hefði nú mjög miklu sterkari að- stöðu ef hann væri kaldrifjað- ur og kænn stjiórnmálamaður. En honum er einmitt öfugt far ið. Hann var ákafur bardaga- maður og skjótur til heitrar samúðar. Og svona er hann enn, og þessir eiginleikar eru oft hasttulegir þeim stji6rnniála manni, sem þeim er gæddur. Enginn. sem bekkir Kennedy verulega vel, getur efazt uin samúð hans og tilfinn'ngahita eða einlæga hollustu við Bandaríkin. Kunnugur maður getur heldur ekki efazt um einstæða hæfni hans vX þess að fást víð þau erfiðu alþjóðlegu vandamál, sem Bandaríkja- menn eiga mú í höggi við. En gallinn er aðeins «á, að þeir, sem þekkja hann vel, kunina að reynast allt of fáir.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.