Tíminn - 20.08.1969, Blaðsíða 8

Tíminn - 20.08.1969, Blaðsíða 8
8 TIMINN MIÐVIKUDAGUR 20. ágúst 1969. Á VETTVANGI DAGSINS ^ , ^^,^^^^^¦^^^^,^^^^,,^^^^^^1^^ .» jo j. j j>r <- j-fj-.r.r.r.rjj-j-rjrj-jfj-ii-fj-rfixirjii r *-»•<¦ njirn'í-í-i-ií-n .*r~*,—~-—~**^^— — — ~-~~.~^~.~—----------, RitsafniB Komandi ár / samstæðum kúningi r^SST'Æfh'S Ræ» viS Gissur Eggertsson, sen, sendir ritsafniS á markaS aS nýju í ur nýiega sent frá sér riísafn sjö bindum. Hann hefur einnig keypt bókaleifar Norora og sett ýmsar jánasar Jónssonar ft* Hriiki, útgáfubækur þess forlags á markaS að nýju. 1 'i (i 'i 'i 'i 1 ¦¦ i i 'i 'i i < ¦¦ 'i i I Komandi ár í saimstæðu sjö binda safni, sem smekfciega er uni búið í ösl*ju. Bandiið er nýtt og samstætt, en bækurmar hafa komið út á ýmsum undan flÖTiniuim áriumi, þó hin síðasba á s. 1. ári. Tíminn hitti Gissur að máli á dögunum og bað hann að segja mánar frá þessu. Hann hefur einnig nýlega keypt ail ar bókaleifar Bókaúbgáfunnar Norðra, látið binda sumar þeirra upp og iaínivel prenta bókarhluta eða heil bindi, sem vantaði, og sent á markað að nyiu. Einmig gefur hann út í ár nokkrar bækur á vegum Fróða eins og siðustu ár. — Er þessum bókum Jónas ar safnað saman úr mörgum stað, Gissur? — Já, einum þremur. Eins og kunnugt er hóf Samband ungra Framoknarmanna að gefa út ritsafnið Komandi ár fyrir þremur tugum ára og rit aði Þorarinn Þórarinsson þá ýibairiLegiam fbrmáiLa fyrir útgáf- unni. Komu út þrjú bindi, sem áttu að vera 3. 4. og 5 bindi í ritsafninu Komandi ár. Bindi þessi nefndust Vordagar, sem hafði að geyma úrval úr Sfcin- faxa-greinum Jónasar, Fegurð lífsins, sem var safn greina um listir, sfcáldskap, listamenn og rithöfunda, og Merkir samtíð armenn, sem raunar var fyrsta bókin, sem út kom af safninu, en í hennd voru greinar um ýmsa þjóðkunna menn, sem Jónas hafði haft kynni af, flest ar úr Tímanum. Ekki varð meira úr útgáfu Sambands ungra Framsóknar manna á ritsafninu Komandi ár og lá útgáfan niðri til 1952, en þá gaf ísafoldarprentsmiðja út bókina Nýtt og gamalt, sem er fyrsta bindi í ritsafninu Komiand'i ár. í henni er safn afimælisgreina um Jónas Jóns son, þar sem fjölmargir menn kunnugir honum lýstu starfi Gissur Eggert'json, bókaútgefandi, með hinom nýja búnlngl. rltsafnlð Körhandi ar í hans, lífd og gerð. Einnig voru í bófciniw nokkrar fyrstu bar- áttugreinar Jónasar, er birtust í Tímanum. Enn liðu nokkur ár, unz nýtt bindi kom út. Þá höfðu nokkr ir vinir Jónasar í Suður-Þing eyjarsýslu og á Akureyri bund izt samtökum um að halda út- gáfunni áfram, og 1955 kom út bókin Nýir vegir, og var henmi skipað niður sem 2. bindi í safninu. í þeirri bók eru rit- gerðir um skóla, kirkju, heim ili og fleiri menningarmál, auk nokkurra minningargreina. Sjötta bindi kom &íðan út 1958 og nefndist Vínland hið góða. í því eru ritgerðir um ýmis efni, margar stuttar grein ar fliester rátoðar á síðari árum en mokkrar eldri, þar á meðal Stóra bomban, hin langfræga grein um viðskipti Jónasar og Helga á Kleppi. Þarna eru greinar um V-lslendinga, Suind höll Reykjavíkur, skóla og kennslu, landvarnir ísiands, brot úr ritdómum og löng grein um Halldór Kiijan Lax- ness, einhver skemmtilegasta og snjaillasita girei<n, sem um hann hefur verið rituð. Árni Bjarnarson á Akureyri annaðist mjög um útgáfu tveggja síðustu bindanna. Þann ig stóð síðan þangað til 1968, að efnt var til sjöundu bókar innar, og hafði Jónas gengið að mestu frá efni hennar, er hann lézt, em auiðmaðist ekiki a? fylg.ie henni eftir til fullrar gerðai-. Nefnisit þessi bók, sem út kom í fyrra, aðallega á móimum veg um, Dásvefn og vaka. Hafði ég þá keypt og yfirteikið það, sem til var af uppiagi eidiri bókanna. I þessu bindi eru ýms ar greinar frá síðari árum. — Er þetta mifcið upplag af þessu sjö binda verki, sem þú hefur safnað saman og sent út að nýju, Gissur? — Nei, aðeins örfá hundruð alira bindanna samstæðra, en nokkru meira er til af einst&k um bindum, og geta þeir, sem eiga fyrri bindin, fengið eim.- stafcar bækur inn í. Eg lét prenta nokkrar arkir, sem genignar voru tii þurrðar, en annars var þetta ailt í örfcum, sem geymdar voru hér og hvar, en ég lét síðan binda allt í nýtt band í stfl við hið eldra. Síðan hef ég gert ösfcju um ritsafnið aMt. Ég hef látið eitt og tvö eintök í helztu bóka verzflanir, en aimniars seQ. ég þetta mest beint frá forlagi mínu, og geta. þeir, sem vilja eignast þ.að^, snúið sér tái, Bóka útgáfunnár Fróðá eða mín í sfma 34393 eftir hádegi á dag inn, bæði að því er varðar rit safnið Komandi ár og aðrar bækur, t. d. þau útgáfuverk Norðra, sem til eru. Ég veit, að í ritsafninu Kom andi ár er ekfci að finna allt, sem Jónas Jónsson frá Hriflu skrifaði — og vantar mdkið á — en þar er margt hið bezta og snjallasta, sem frá honum kom. Bækurnar eru allar nokfcuð á þriðja hundrað blaðsiona og mjög iafhar. — Hve lengd hefur þú átt bókaútgáfuna Fróða? — Ég fceypti hana af Þor- vaidi Sigurðssyni fyrir nofcfcr um árum, ásamt öli'om bokalleif um, sem voru mjög mifclar, og síðan hef ég gefdð út 8—9 bæfc ur á ári á nafni forlagsins. Jónas Jónsson frá Hriflu — Og svo feeyptirðu allar forlagsbækur Norðra á síðasta ári? — Já, og þar kemnir margra grasa. Eins og kunnuigt er var Norðri meðal stærstu forlaga hér á landi um ailllangt sfceið og gaf út fjölda ágætra bóka og ritsafna. Bdkaieifar Norðra voru mifcLar en harla ósamstæð ar, mifcið í örfcum geýimt hér. og hvar bæði norðan .lands og suminiain. Þar voru eiinstök bindi í söfnum og nokfcurt upp iag aif einstöiloum bófcuim. Ég hef nú uindianliariS uomið aið því að koma þessu saman eftir föngum, láta prenta einstakar arkir og jafnvel heilar bæfcur í ritsöfn og binda síðan, og sent nokfcuð af þessum bófcum á marfcað aftur, eða selt það sjáifur. í mörgum tilfelium er elkki um að ræða nema fáein eintöfc, í bezta lagi tvö eða þrjú hundruð. — Hvaða bæfcur eru það helzt, sem þú hefur komið fram með að nýju frá Norðra? — Það er niú of langt upp að telja, en við getum nefmt bófcina Bessastaði eftir Vil- híjiáta Þ. Gísiaisoin, mdkið rit og failiegt og mjög mymd- B'ramnald á 12 síðu -^¦^-^•^¦^¦^¦^¦^¦^ Lárus G. Guðmundsson: Tungiferð - hungrað fólk Mong'Unibliaðið birti 22. júií at- hygQisiverðiar mymdir, sem lýsa betair em fiest atMnað manmliegium anidsta30ium: Anmiars vagair tækni núitíimains — tumiglfierðiir, — hins vagair hörmiunigiair nútíimians — humigiursnieyðiin í Biafra. Firá sjón- ainmiöi hugsiaindi miammia emu vis- imdaiLegaa' framfa'rir æskilegair imn- an þeirra vétaamdia, sem Leiða af sér heiiibrdigt og kærieiksríkt msnm iif, es takd víisdmdin á vald sitt hug og hjairta miann'kyms, þammig að hdmin bágstaddi — náiumigdmm — gLeymdst í hrdngiSlu hritfmingar mianmikyns vegna óvænits afireks eitositakra miannia. Þá giLeymdst urai lieið dýrm'afiasita tatanairk mamm- tegrar tilv'^ru: að gæta bróður síns. Þiað hafa starfað saimitölk Ul njáLpar hiuograiðu og þjáðu fóiki i Bjjatfra og víðar em edgi getað áummið fulllkomdinn áramgiur vegna þess að sterkari öfl hafa á móti staðið, svo sam óMðuir, ihagsmun- ir stórvelda, áhugailieiysd einstail- inga o. fl., en þá um er að ræða „tumgiför" er emigim fjámppmæð of !há og hiuigvdibi miamnsins til úr- Lauismiar vandamálium beitt til bass ítoasita. — VLð ísiiemdinigar höfum sýnt, að við eown yfirlieitt sain- huiga að liáta oktoar Iditla lóð faiia á vogarsikál tii hjáipar. Við dáum vísdndi, em Látmm þau edgi blinda andleg auigiu okikar fyrir þörf ná- uinigams, heidiur höfum notað þam niáuinga vorum til hjálpar. Bn við hedmnsiyfdirsým er reynsi- am alit önmiuir. Mieð hliðsjón af slíku koma mér í hug orð skálds- ins oikkar, Steimgríims Thorsteins- sonar „Maðiur, líibbu þér nær, liggur í götummi stedno". — Getar eklkd „steinn" orðilð stórþjóðum- um að failli, ef vísindin eru freon- ur mdðuð við firægð en hjálp, hvað þá heádiur, ef þau miðast vi'ð að toritíma maranslífium. Það er öLLuim heimii minin'isstætt, þeigar vísindamönnium tókst alð leysa úr læð'ingi kjiairnoíioumB og látið ver riigna þjáminigum og dauða yfir Hirosihima og Naigasaki. Þýzkd mianmivinufrimm mdkii Al- bent Schweitzer lýsti ástatidi hedmisdms þaíindig, að nú á kjarn- orkuöld megmiaði einn maður, vailidiaimiifcill, anmað hvon geðbilað- ur eða af vamgá, að toirtíma iífi á hniettinium. Þó vísinddn hafi unnið mdíkdið mam,nlkynd tdi hjálpar, dylst . eniguim sfcuiggj óbta, þjáindniga og I dauða, sem þau ledddai yfdr mamm- ; kymdð með kjarnorkumni, og eiigi hún, kjiamnorlkiain, eftir að ver'ða maminkynd til bamingju, þurfa ! sfeaðvaiLdar þjóða, að brevtast úr I haibuirsfuilium viLlidý'rum í *óða og I kærleiksríka menn, en hvenær það verðuir er óráðim gáta, en vart mun buingltfierðin umstoapa :vo mannlegt hjartalag, þótt svo virð- •st, að raddir, jafinvel firá mikil- hæfum- mönmumv hljómí þarwiig sem, þjóðir haf: „himim höndum tekið" og þetta mitola atfrek muni sameina þær í firdði. Þess vegna skilst mér sé tómt miál aS mimn- ast á humgiuinsneyð að sLífcria manna dómi. Eigd verður um þiaið deiit, að ótai vamdiamái bíða úriaiusmair, en þaiu Láitin vdkja fyriir að fcomast tii tmmgisdms. — Þau eru sanmar- ltega mörg vamdamáldn hér á ofcfcar h-niebti sem mammlkyndiniu er fu'l þörtf á að Leysa og þalð án bafar, ekki óldkleigt að úriLaiusin margra þeirira fynddst, ef viiji, hiuigivdt o^ fjármagm væri fyrir hemdi, svo sem tii turtglíerða. Ég vil með notokrum orðuirn beoda á óleyst vamdamál, við fljóblegt, víðsýnt yfiirlit, þott ég vLti, að þéir, Lesari góður, emu þau kumm. Þ,ióðii'nar „berast á biamaspjót- um", sem veldur þeirni ólýsamieg- um, m«ai'glháttuðum hj&rmiuogum, en margar þær þjóðir, sem fjær stamda, kynda uindir ófirdðiarbáiið, aif því a5 þær baifia haigsmuma að ?æta. þar á meðaJ stórveldin, sem þó fretoast gæbu stiiiLt tii friðar og ótfrægia hivert amnað, en 6tti þeirra hvert við anniað heldur þeiim enm í sake'f''''im. Amnað vMdamálið er fólLfcsf jöLg- unim í bedmiinum. Vera laammi, að það ¦vamdaimái leystist ef vsrðlmæt- um væri réttliega, bróðurlega sfcd'Pt og (hiver og edmm fús tdi að miðiLa öðinum af braulði símiu. Þriiðja vaindiamáiig er kyniþátta- vamidiamiállið, sem viiðtoemiur einfc- um Bandafrílkjumium, þar sem lit- arfiáibtuir imammsdms verðuir honum „fjötur um fót" í líilsbairáttminni. Fj'orða vandamáiiið er lögiLeysi. Að vdrða Lög og regtar virðdst fjainLægit huigtiak víða í hedminium. Morð, rán og þjótfmiaiðlir, óorðlheiLdnd og lausmog og glœpaféiög bjóða váða löguim biegimm. Uppreis'ndr, efcfcd síður meðal mennibamamma em alirniúgians. Og svo siðiasit talið, en etokd sdzt, stjórnrniálaliegt ráðleysi og öniglþvedti. Það er ekki hægt að draga þá áiytobuo atf framamiriibuðiu, að skyn- seimd miannsdms 'bafi vaxiS í réttu bLutfalld við taðtadjniaitijs. Það er stuibt miíilum bæja n<& á alheimsmælitovarða. Vera má að við íslemdLnigar meguim samt fagna að vera á eyju úti í Tieginhafi. Hötfoaikampstað í áigúst 1969. Lárus G. Guðmundsson.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.