Pressan - 21.09.1989, Page 7

Fimmtudagur 21. sept. 1989
7
Rúmlega 200 milliónum króna er þing-
maðurinn og guðfaðir núverandi rikis-
stjórnar, Stefún Valgeirsson, búinn að
stýra i fiskeldisfyrirtækið Silfurstjörn-
una hf. Fyrirtækið er að stórum hluta i
eigu Stefóns og f jölsky Idu hans, en pen-
ingarnir koma að mestu ley ti ffró Byggða-
stofnun og þar situr Stefón i stjórn. Til að
trygg ja tangarhald sitt ó Silff urst jörnunni
stofnaði Stefún tvö pappirsfyrirtæki þar
sem hlut eiga eiginkona, synir, dætur,
tengdadóttir og einkavinur Stefóns, auk
hans sjúlfs. Byggðastofnun lánaði papp-
irsfyrirtækjunum fyrir hlutafé í Silfur-
stjörnunni.
EFTIR PÁL VILHJÁLMSSON
Silfurstjarnan hf. er staðsett á
Kópaskeri við Axarfjörð, í miðju
kjördæmi Stefáns Valgeirssonar.
Fyrirtækið var stofnað fyrir rúmu
ári og peningaþörf þess er slík að
þrátt fyrir 30 milljóna króna lán frá
Byggðastofnun í síðustu viku verð-
ur á næstu dögum lögð fram beiðni
um að Byggðastofnun auki hlutafé
sitt. Þegar hefur Byggðastofnun lán-
að 140 milljónir og sé hlutafé talið
með er stofnunin búin að leggja um
160 milljónir í Silfurstjörnuna.
Stofnkostnaður fyrirtækisins er
áætlaður um 210 milljónir og
Byggðastofnun stendur því fyrir 75
prósentum af þeim kostnaði.
Almenningshlutafé-
lag í upphafi
Fyrirtækið Seljalax hf. er undan-
fari Silfurstjörnunnar. Seljalax var
stofnað 3. maí 1986 af einstakling-
um, félögum, fyrirtækjum og sveit-
arfélögum við Axarfjörð. Hlutafé
var samtals tíu milljónir og þar af
átti Byggðastofnun tvær milljónir.
Stefán Valgeirsson sendi sím-
skeyti á stofnfund Seljalax og bað
um að hann yrði skráður fyrir 50
þúsund króna hlut.
Seljalax lét athuga möguleika á
fiskeldi við Axarfjörð og þóttu þeir
góðir, enda mikil jarðhitasvæði fyrir
botni fjarðarins.
Fiskeldið átti að skjóta styrkari
stoðum undir atvinnulífið á þessu
svæði. Einhæft atvinnulíf var talið
meginástæða þess að fólk flutti
burt.
Stefán stofnar
papplrsfyrirtæki
Sumarið 1987 þótti ljóst að fisk-
eldi við Axarfjörð ætti framtíð fyrir
sér. Undirbúningi var þó ekki að
fullu lokið og ekki hafði verið tekin
ákvörðun um hvernig standa ætti
að rekstrinum.
Um svipað leyti ákvað Stefán Val-
geirsson að stofna tvö hlutafélög,
Fiskeldisþjónustuna hf. og Valax hf.
Fyrrnefnda félagið er skráð í eigu
eiginkonu Stefáns, Fjólu Guð-
mundsdóttur, sonar Stefáns, Guð-
mundar Vals, vinar Stefáns til
margra ára og núverandi aðstoðar-
manns hans, Trausta Þorlóksson-
ar, norsku verkfræðistofunnar Jan
Berntsen og auk er Valax hf. skráð
fyrir hlut í Fiskeldisþjónustunni.
Eigendur Valax hf. eru eingöngu
Stefán og fjöiskyida hans, það er
eiginköna, tveií synir, þrjár dætur
og tengdadóttir, auk Trausta Þor-
lákssonar, vinar og aðstoðarmanns.
Hlutafélögin eru stofnuð sama
daginn, 7. júní 1987.
Byggðastofnun lón-
ar stjórnarmanni
Engum sögum fer af starfsemi
Fiskeldisþjónustunnar og Valax.
Trausti Þorláksson segir í viðtali við
Alþýðublaðið um síðustu helgi að
„Fiskeldisþjónustan hefur ekki ver-
ið starfandi síðan í fyrra. Það er eng-
in starfsemi þar og hún verður ekki
starfandi".
Engu að síður lánaði Byggða-
stofnun, þar sem Stefán situr í
stjórn, hlutafélaginu Fiskeldisþjón-
ustunni níu milljónir króna á siðasta
ári. Lánið er til að fjármagna hluta-
fjárkaup í nýja hlutafélaginu sem
verið er að stofna og er ætlað að
taka við Seljalaxi: Silfurstjarnan hf.
er stofnuð 3. maí 1988. Stofnendur
eru Seljalax (35%), Fiskeldisþjónust-
an (35%), hjónin Jón Ingimundar-
son og Björg Guðmundsdóttir á
Núpi (10%), en þau leggja til land
undir stöðina, og Byggðastofnun
(20%).
Leikflétta Stefáns Valgeirssonar
með pappírsfyrirtækin tvö tryggir
honum yfirráð yfir 35 prósenta hlut
í Silfurstjörnunni, en í maí 1986 átti
hann aðeins hálft prósent í Seljalaxi.
Stefán Valgeirsson
eignast risafyrirtæki
Byggðastofnun
leggur til
peningana
Ekkert samstarf við
aðra
Strax sama dag og Silfurstjarnan
var stofnuð sendir stjórnarformað-
urinn, Björn Benediktsson, láns-
umsókn til Byggðastofnunar. Björn
sagði fyrirtækið vanta 75 milljónir
króna „sem fyrst“.
í Öxarfirði var fyrir seiðastöðin
Árlax og lýstu forsvarsmenn hennar
yfir áhuga á samstarfi við Silfur-
stjörnuna. Ein hugmyndin var að
Árlax myndi sjá um seiðaeldi, enda
var sú aðstaða fyrir hendi, og Silfur-
stjarnan um framhaldseldi og slátr-
un. Ráðamenn í Silfurstjörnunni
höfnuðu þessari hugmynd og vildu
að sitt fyrirtæki hefði 'alla fram-
leiðsluna á hendi.
Byggðastofnun er hluthafi í báð-
um fyrirtækjunum, Silfurstjörnunni
og Árlaxi, og samkvæmt heimildum
blaðamanns var forstjóri Byggða-
stofnunar, Guðmundur Malm-
quist, fylgjandi hugmyndum um
samstarf og jafnvel sameiningu.
Fundað var um málið á skrifstofu
Guðmundar 1. júlí 1988. Silfur-
stjörnumenn höfðu hinsvegar sitt
fram og ekkert varð úr samstarfi.
Guðmundur er í fríi þessa dagana og
ekki tókst að bera þetta atriði undir
hann.
Það kostar mikla peninga að
byggja upp fiskeldi og sökum þess
að stofnkostnaður Silfurstjörnunnar
er mestmegnis fjármagnaður með
lánsfé er vaxtakostnaður byrði á
framtakinu.
Við stofnun var hlutafé Silfur-
stjörnunnar 33 milljónir króna. Það
var aukið upp í 50 milljónir í ágúst-
mánuði síðastliðnum og enn er
stefnt að aukningu. Björn Bene-
diktsson stjórnarformaður segir að
ef vel eigi að vera þurfi að auka
hlutafé upp í 70 milljónir króna, eða
33 prósent, af 210 milljón króna
stofnkostnaði.
„Það er ekki búið að leysa rekstr-
arfjármagnsvanda stöðvarihnar og
ég veit ekki til þess að Byggðastofn-
un hafi neitað að auka frekar hlutafé
sitt," segir Björn.
í Alþýðublaðinu um síðustu helgi
var haft eftir Guðmundi Malmquist,
forstjóra Byggðastofnunar, að síð-
asta lán til Silfurstjörnunnar, upp á
30 milljónir króna, væri „lokalán"
til fyrirtækisins. Þessi afstaða kemur
vitanlega ekki í veg fyrir að stofnun-
in auki hlutafé sitt í Silfurstjörnunni.
Vantar flugvöll
undir laxinn
Sagan er ekki nema hálf þegar eldis-
stöðin er komin á laggirnar, eftir er
að selja afurðina.
Að sögn Björns Benediktssonar
hafa engar ákvarðanir verið teknar
um markaðsmál Silfurstjörnunnar.
„Við einbeitum okkur að því að
koma eldinu af stað og það er ekki
fyrr en á seinnijjluta næsta árs sem
fyrsta laxinum 'verður slátrað. Við
munum jafnvel sjá um markaðssetn-
inguna sjálfir,” segir Björn.
Björn sér þann vanda helstan á
sölu á laxinum að samgöngur til
Kópaskers og frá eru erfiðar. Hann
nefnir sérstaklega að stórar flugvél-
ar geta ekki lent á flugvellinum á
Kópaskeri.
„Ef flugvöllurinn í Aðaldal yrði
stækkaður, eins og rætt hefur verið
um, myndi aðstaða okkar batna til
muna. Við værum þá í svipaðri að-
stöðu og Reyknesingar með tilliti til
flugsamgangna,” segir Björn.
Síðustu misserin hefur staðið styr
um stækkun flugvallarins í Aðaldal,
enda gert ráð fyrir að NATO borgaði
brúsann og notaði flugvöilinn sem
varaflugvöll.
Þá sagði Björn að vegir á þessum
slóðum væru slæmir og þyrfti að
breikka þá.
Það er eitt hlutverka Byggða-
stofnunar að bæta samgöngur á
landsbyggðinni. Silfurstjarnan á þar
hauka í horni.
SILFURSTJARNAN
Stofnuð 3. júní 1988
35% I 10%
35%
20%
SEUALAX
Stofnað 3. maí 1986
Byggðastofnun,
einstaklingar og félög
í Öxarfirði
(algengasti hlutur er
10 þús. krónur)
FISKELDISÞJÓNUSTAN HF.
Stofnað 7. júní 1987
Guðmundur Vaiur Stefáns-
son (sonur Stefáns Valg.)
Fjóla Guðmundsdóttir
(eiginkona Stefáns)
Trausti Þorláksson
(aðstoðarmaður Stefáns)
Verkfræðistofa Jan
Berntsen
Valax hf.
Hjónin
Jón Ingimundarson og
Björg Guðmundsdóttir
(leggja til land undir
Silfurstjörnuna)
VALAX HF.
Stofnað 7. júní 1987
Valþór Stefánsson
(sonur Stefáns Valg.)
Anna Gilsdóttir
(tengdadóttir Stefáns)
Guðmundur Valur Stefáns-
son (sonur Stefáns)
Stefán Valgeirsson
Fjóla Guðmundsdóttir
(eiginkona Stefáns)
Anna K. Stefánsdóttir
(dóttir Stefáns)
Lilja Stefánsdóttir
(dóttir Stefáns)
Hildur Stefánsdóttir
(dóttir Stefáns)
Svona er Silfurstjarnan hf. byggö upp. Pappírsfyrirtæki Stefáns Valgeirssonar og fjölskyldu eiga 35 pró-
senta hlut. Hiutafjárkaupin voru fjármögnuð meö lánsfé frá Byggðastofnun.