Pressan - 21.09.1989, Qupperneq 10

10
Fimmtudagur 21. sept. 1989
LIK I LIFEYRIS-
SJÓÐI VESTURLANDS?
RÁÐUNEYTISSKÝRSLA BREYTIR EKKI KÆRU VERKALÝÐSFÉLAGA TIL RÍKISSAKSÓKNARA
Innan skamms gerir rilcissaksóknari upp
hug sinn til þess hvort lögreglurannsókn
fer ffram ó Liffeyrissjóði Vesturlands. Þrjú
verkalýðsfélög kærðu lífeyrissjóðinn
þann 11. september siðastliðinn. Dular-
fullar misfellur i bókhaldi sjóðsins ffrá
fyrri árum ffást ekki skýrðar og takmark-
aðar upplýsingar auka á tortryggni i
garð sjóðsins. Ársskýrslur siðustu
þriggja ára liggja ekki ffyrir og banka-
menn visa á bug þeim staðhæffingum
stjórnar sjóðsins að töfin sé bankastofn-
unum á Vesturlandi að kenna.
EFTIR PÁL VILHJÁLMSSON
Allt frá árinu 1984 til ársloka 1988
var ekki haldinn fulltrúaráðsfundur
í Lífeyrissjóði Vesturlands. Fulltrúar
verkalýðsfélaga á Vesturlandi áttu
þess vegna óhægt um vik að afla
upplýsinga um starf og stöðu sjóðs-
ins. Þegar verkalýðsfélög leituðu til
starfsmannanna var þeim sagt að
vegna mistaka í tölvuvinnslu væri
ekki hægt að gefa upp stöðu sjóðs-
ins. Um 2500 manns borga reglu-
lega i hann.
Vaxandi gagnrýni og kröfur um
að skipt yrði um stjórn sjóðsins
leiddu til þess að haldinn var fundur
í Borgarnesi um miðjan desember
1988 með fulltrúum verkalýðsfé-
laga.
Formaður stjórnar lífeyrissjóðsins
var Valdimar Indriðason, fyrrver-
andi þingmaður Sjálfstæðisflokks-
ins og jafnframt annar af tveimur
fulltrúum atvinnurekenda í fjögurra
manna stjórn. Verkalýðsfélögin
vildu koma Valdimar og stjórninni
frá sjóðnum og samþykkti Verka-
lýðsfélag Borgarness kröfu þess efn-
is 8. desember 1988. Bárður Jens-
son, formaður verkalýðsfélagsins
Jökuls í Ólafsvík, segir að verka-
lýðsfélögum hafi verið sagt fyrir
desemberfundinn að Valdimar
myndi ekki gefa kost á sér til endur-
kjörs.
Annað kom á daginn og kallaði
Valdimar sér til fulltingis Þórarin V.
Þórarinsson, framkvæmdastjóra
Vinnuveitendasambands íslands.
Þórarinn tók að sér að verja Valdi-
mar og stjórn lífeyrissjóðsins.
Skuldinni var skellt á bankastofn-
anir sem sjóðurinn skiptir við og
Þórarinn sagði við fjölmiðla í des-
ember að bankar hefðu ekki inn-
heimt réttar afborganir og vexti af
skuldabréfum. Þetta væri megin-
ástæðan fyrir vandræðum Lífeyris-
sjóðs Vesturlands.
Bankamenn vísa
ásökunum á bug
,,Ég vísa þessum ásökunum á
bug,“ segir Friðjón Sveinbjörns-
son, sparisjóðsstjóri Sparisjóðs
Mýrasýslu. Friðjón segir sparisjóð-
inn hafa staðið full skil á vöxtum og
afborgunum á skuldabréfum sem
eru í innheimtu fyrir lífeyrissjóðinn.
Ólafur Jónsson, skrifstofustjóri
útibús Landsbankans á Akranesi,
tekur í sama streng og segir útibúið
aldrei hafa fengið athugasemd frá
Lífeyrissjóði Vesturlands vegna inn-
heimtu á afborgunum skuldabréfa.
Utibússtjóri Alþýðubankans á
Akranesi, Ingveldur Valdimars-
dóttir, kannast heldur ekki við að
hafa fengið athugasemdir frá lífeyr-
issjóðnum.
Eini bankamaðurinn sem segist
þekkja til mistaka í skiptum við líf-
eyrissjóðinn er Örnólfur Þorleifs-
son, útibússtjóri Samvinnubankans
á Akranesi. Örnólfur sagði misskiln-
ing hafa orðið við útreikning á af-
borgun skuldabréfa. „Þetta kom
upp í fyrra og við fengum athuga-
semd frá endurskoðanda lífeyris-
sjóðsins og þá var málið leiðrétt."
Bergþór Guðmundsson, for-
stöðumaður Lífeyrissjóðs Vestur-
lands, segir engan vafa leika á að
mistök hafi orðið í viðskiptum
banka og sjóðsins. Hann vill þó ekki
gefa upp umfang misiakanna og
ekki heldur nefna þá sem bera
ábyrgð á þeim.
Ráðuneytisskýrsla
gagnrýnir sjóðinn
í sumar báðu þrjú verkalýðsfélög
á Vesturlandi fjármálaráðuneytið að
gera athugun á Lífeyrissjóði Vestur-
lands. Gunnar Zoega endurskoð-
andi var fenginn til verksins og skil-
aði hann skýrslu í september.
Skýrslan tekur aðeins til áranna
1986 og þar eftir, en grunur fulltrúa
verkalýðsfélaganna er að eitthvað
hafi farið úrskeiðis í sjóðnum árið
1984 og jafnvel fyrr.
Endurskoðandinn gagnrýnir ým-
islegt í starfi sjóðsins, meðal annars
það að ávöxtun peninga á banka-
reikningum sé fyrir neðan það sem
eðlilegt geti talist. Ástæðan er af
tvennum toga, annarsvegar að fjár-
munum er dreift á marga reikninga,
32, og hinsvegar að þriðjungur pen-
inganna (um 25 milljónir) liggur á al-
mennum sparisjóðsreikningum og
þar með á lægstu innlánsvöxtum.
Bergþór Guðmundsson, sem hóf
störf hjá lífeyrissjóðnum í sumar,
segist vinna að því að fækka inn-
lánsreikningum sjóðsins og lág-
marka lausafjárstöðuna.
Önnur aðfinnsla í skýrslunni er að
lífeyrissjóðurinn lánar ekki í sam-
ræmi við reglur sjóðsins. Meðal ann-
ars er nefnt dæmi af kaupum á
skuldabréfum af fjármögnunar-
leigufyrirtæki í Reykjavík.
Bergþór viðurkennir að þarna
hafi mistök átt sér stað. „Þetta var
eitt skuldabréf upp á 3,7 milljónir
króna og það var greitt í síðustu
viku.“ Bergþór vill ekki gefa upp
hvaða fjármögnunarleiga naut við-
skipta við sjóðinn.
Halda kæru til
streitu
Skýrsla fjármálaráðuneytisins
fullnægir ekki verkalýðsfélögunum
og þau halda til streitu kæru til ríkis-
saksóknara, sem lögð var inn mánu-
daginn 11. september.
„Skýrslan breytir ekki afstöðu
okkar og við viljum fá botn í þetta
mál,“ segir Jón Agnar Eggerts-
son, formaður Verkalýðsfélags
Borgarness.
Bergþóri Guðmundssyni líst illa á
að rannsókn fari fram á sjóðnum,
enda myndi það tefja þá vinnu sem
lögð er í frágang ársreikninga fyrir
árin 1984, 1986, 1987 og 1988. Máli
sínu til stuðnings bendir Bergþór á
að „það hefur ekki verið bent á neitt
saknæmt í þessu máli". Bergþór
segir sjóðinn engu að síður vel þola
rannsókn.
Spurningin er hvort líkið, sem
sumir segja að leynist í Lífeyrissjóði
Vesturlands, reynist bara vera vofa.
Hefur y
enda þeirr _____________
Forsaga þossa n.áÍT’aTTú, TThaustiö 1986 var ákveSiS a5 flytja bókhald og endurskoBur
lífeyrissjóSsins frá Reykjavík, þar sem bókhaldsgögn höfðu verið færð a serstakri
bókhaldsstofu og reikningar uppsettir og endurskoðaðir af löggiltum endurskoðanda.
Ástæöur þessa flutnings voru þær, að það var mat sjóðsstjórnarinnar að hentugra væri
að þessi starfsemi færi fram í nánari tengslum.við skrifstofu sjóðsins heima í héraði.
Verkið var falið Endurskoðunarskrifstofu Jóns Þórs Hallssonar. Samfara þessari þreyt-
ingu voru grunngögn sjóðsins yfirfarin og komu þá fram ýmsar misfellur í þókhaldi,
bæði að því er varðaði fjárhagsbókhald og iðgjaldafærslur.
Hisfellur í fjárhagsbókhaldi lágu m.a. í mistökum bankastofnana við útreikning og ín^
heiratu skuldabréía. Hafa innheimtumálin verið yfirfarin og bankastofnanir '
mismun þar sem þvi' hefur verið að skipta og er þeim þætti málsins nú.
SKRIFSTOFA
K*V,ot»*Ol40
300 *»•»"«}
SlMI
(93)11040

Úr bréfi Valdimars Indriðasonar, formanns stjórnar lifeyrissjóðsins, til fjármálaráðuneytisins 2. júní. Þar
segir Valdimar að misfellur í bókhaldi hafi komið fram árið 1986 þegar ákveðið var að flytja það frá
Reykjavík heim i hérað. Ástæðan hafi m.a. legið í mistökum banka viö útreikning og innheimtu skulda-
bréfa.
STÁLIN STINN frh.
ur hvort margir hefði sýnt áhuga á
að kaupa þrotabú Stjörnunnar.
„Það eru ekki margir sem hafa
áhuga á því, nei. Það eru ákveðnir
aðilar að hugsa sig um, en það er
ekki um auðugan garð að gresja."
Er rétt að þú hafir talið æaldlegt
að Stjarnan héldi starfsemi sinni
áfram um tíma? „Ólafur Laufdal
fór þess á leit að svo yrði og ég taldi
að það væru hagsmunir búsins að
sendingar féllu ekki niður meðan
verið væri að kanna málin, og
skiptaráðandi taldi það líka rétt. Það
er alltaf slæmt þegar hlutirnir stöðv-
ast alveg. Ólafur Laufdal rekur
Stjörnuna á eigin ábyrgð í tvo eða
þrjá daga og síðan verður tekin af-
staða til þess hvað verður." Nú er
látið að því liggja að Ólafur sé í
betri aðstöðu en aðrir að semja
um kaup á þrotabúinu. Er eitt-
hvað til í þessu? „Nei. Þarna er
leigusamningur til staðar og innrétt-
uð útvarpsstöð í leiguhúsnæði. Það
eru ekki margir sem geta nýtt sér
slíkt. Það eru aðrir í þessum rekstri
og það getur vel verið að þeir vilji
kaupa það innbú sem þarna er. En
Ólafur Laufdal er alls ekki í sterkari
stöðu en aðrir."
Að því er öruggar heimildir
PRESSUNNAR herma, og reyndar
kom fram í samtali við bústjórann,
Brynjólf Kjartansson, lágu ársreikn-
ingar 1988 fyrir við sameiningu
stöðvanna, sem og milliuppgjör gert
10. mars 1989, daginn fyrir undirrit-
un samnings um sameininguna. „ís-
lenska útvarpsfélagið vissi því ná-
kvæmlega að hverju það var að
ganga," segir heimildamaður okkar.
„Það breyttist ekki margt á þessu
hálfa ári.“ Annar heimildamaður
segir að sameiningin hefði aldrei
gengið upp hvort eð var: „Jón Ólafs-
son og Ólafur Laufdal eru bara tveir
smákóngar í persónulegu stríði,"
segir hann.
Stærstu skuldirnar
við menningarsjóð
svo og söluskatts-
skuldir
Stærstu skuldir Hljóðvarps hf.
munu vera við Menningarsjóð út-
varpsstöðva, um 13 milljónir, og
söluskattsskuldir vegna afskrifaðra
reikninga upp á tuttugu milljónir
króna. Er þar um að ræða gjaldþrot
ýmissa stórra fyrirtækja sem höfðu
verið í viðskiptum við stöðina og
Stjarnan þurfti að standa skil á sölu-
skatti tekna sem skiluðu sér aldrei
inn. Ein aðalástæða þess að Stjarn-
an neitaði að greiða í
Menningarsjóð útvarpsstöðva á sín-
um tíma var sú að einn af þremur
mönnum í stjórn menningarsjóðsins
var Jón Ólafsaon, sem þá var
stjórnarformaður Bylgjunnar, að-
alkeppinautar Stjörnunnar. í Menn-
ingarsjóð útvarpsstöðva renna 10%
af brúttótekjum útvarps- og sjón-
varpsstöðva, en mikiil hluti þeirra
peninga skilar sér aftur til innlendr-
ar dagskrárgerðar. Umsókn til
menningarsjóðs þurfa að fylgja
mánaðarlegar upplýsingar um tekj-
ur stöðvarinnar auk útskýringa á
því til hvaða innlendrar dagskrár-
gerðar peningunum skuli varið.
Með því að leggja bókhald og dag-
skrá komandi tíma upp í hendurnar
á aðalkeppinauti sínum munu
Stjörnumenn hafa talið að þeir væru
að gera sjálfum sér illt, og því ákveð-
ið að greiða ekki tilskilin gjöld. Hins
vegar munu þeir hafa verið í samn-
ingagerð um greiðslur til menning-
arsjóðs við menntamálaráðuneytið.
Hluthafar
Stjörnunnar löaðu
þrettán oa hálfa
milljón fram
í sumar
Eins og fram kom í máli Brynjólfs
Kjartanssonar lögðu aðaleigendur
Stjörnunnar fram þrettán og hálfa
milljón króna í hlutafé í sumar. Á
þennan þátt var bent í grein PRESS-
UNNAR í síðustu viku, þar sem sú
hlutafjáraukning þótt styðja þá
kenningu að eigendur Stjörnunnar
hefðu síður en svo hag af því að fyr-
irtækið hryndi. Þeir Þorgeir Á»t-
valdsson, Gunnlaugur Helgason
og Jón Axel Ólafsson auk Ólafs
Laufdal munu hafa verið í persónu-
legum ábyrgðum fyrir stórum lán-
um sem Hljóðvarp hf. tók og því
ljóst að við þremur þeim fyrrnefndu
blasir persónulegt gjaldþrot.
Berst tilboð í
þrotabúið frá
íslenska
útvarpsfélaginu?
Heimildir PRESSUNNAR herma
að meðal þeirra sem séu að íhuga að
gera tilboð í þrotabú Hljóðvarps hf.
sé Jón Ólafsson stjórnarformaður
Islenska útvarpsfélagsins. Þá
hefur því verið fleygt að nýja út-
varpsstöðin Effemm ætli jafnframt
að gera tilboð í innbú Stjörnunnar,
en samkvæmt heimildum okkar er
afar ótrúlegt að nokkur fótur sé fyr-
ir slíkum fréttum, þar sem Effemm
sé ung stöð með miklar skuldir á
bakinu. Ennþá er því allt óljóst um
framtíð Stjörnunnar, en Ólafur Lauf-
dal hefur hins vegar lýst því yfir að
með einum eða öðrum hætti muni
hann halda útvarpsrekstri áfram.
Sameining útvarpsstöðvanna var
gerð í þeirri von að hægt væri að
koma upp öflugri útvarpsstöð í
einkarekstri. Sú von er að engu orð-
in og því eðlilegt að fylgjendur
rekstrar útvarpsstöðva í einkaeign
líti ekki björtum augum til framtíð-
arinnar.
Ekki náðist í Jón Ólafsson, stjórn-
arformann íslenska útvarpsfélags-
ins, sem var upptekinn á fundi. Eig-
endur Stjörnunnar vildu ekki tjá sig
um neitt atriði í greininni á þessu
stigi málsins.