Tíminn Sunnudagsblað - 03.03.1963, Qupperneq 22

Lyktir beinamálsins
Framhald af 199. sí3u.
málsrannsóknina, verður ekki dregið
fram í dagsljósið eftir hálfa aðra öld.
En illa hæfir að hafa það fyrir satt,
er ekki verður stutt rökum, sem
faald er að.
En eitt er unnt að fullyrða: Það
voru ekki bein skipstjórans af Há-
karlinum, sem fundust í dysinni og
hleyptu málinu af stað. Það er nokk-
urn veginn víst, að beinin hafa verið
miklu eldri en svo. Bein varðveit-
ast vel í sandi Þau bein, sem Hjalta-
bakkamenn fundu i öndverðu, voru
eydd og fornleg, og sá, sem gerst átti
að bera skyn a þessi efni, þeirra er
þau sáu, Ari iæknir Arason á Flugu-
mýri, taldi ótvírætt. að þau hefðu
Jegið lengur í jörðu en fimmtán ár,
enda gat hann ekki einu sinni af
þeim ráðið. hvort þau væru úr karli
eða konu.
Þó er annaö sem tekur af öll tví-
mæli: Þarna tundust, áður en lauk,
bein úr þremur mönnum að minnsta
kosti. Það bendir til þess, að þarna
faafi verið garnall grafreitur. Engar
líkur eru þó ti! þess, að þar hafi ver-
ið vígður legstaður, og er þess þá
helzt að geta til, að þetta hafi \«erið
kuml úr heiðni eða dysjar sakamanna.
er teknir hafi "erið af lífi. En engar
sagnir. sem stvðii það. eru nú kunnar.
EyjóHsstaðir
Framhald af 200. síðu.
Eftir Hall Andrésson fær ábúð á
Eyjólfsstöðum með Þorsteini,
bóndi að nafni Oddur Pálsson og
býr þar til banadægurs 1. janúar
1799 og eftir hann ekkja hans,
Þorbjörg Erlendsdóttir. Ráðsmað-
ur hjá henni árið 1801 var Pétur
Bárðarson, tengdasonur hennar.
Hann fékk svo ábúðina eftir hana
til 1820.
Á Fremri-Eyjólfsstöðum eftir
Þorstein Árnason fékk ábúð Pét-
ur Gíslason frá Víkingsstöðum.
Kona hans var Herdís Eyjólfs-
dóttir, hreppstjóra, Jónssonar
í Sauðhaga. Þau bjuggu þar einn-
ig til 1870. Það ár verða þeir nafn
ar báðir að rýma ábúð fyrir Sig-
urði, syni Guðmundar sýslumanns
í Krossavík, Péturssonar, og Ing-
unni, dóttur séra Vigfúsar Orms-
sonar á Valþjófsstað. Sama ár
kaupir Sigurður „hálfan ytri part
jarðarinnar" í makaskiptum við
Einar Jónsson á Eiðum. Mun jörð
in þar með hafa kimizt í eina
eign og eins manns ábúð.
Eftk 1820 er eign og ábúð
Eyjólfsstaða auðrakin. •
Halldór Stefánsson.
Verið getur einnig, að útlendir sæ-
farar hafi jarðað þarna látna félaga
sína.
XXXXVI.
Það hefur ekki varðveitzt í minni
manna, hvar dysin var. En í dóms-
skjölunum eru svo glöggar frásagnk
um fundarstaðinn, að það dylst ekki,
að hún hefur verið á þeim slóðum,
þar sem nú er sá hluti Blönduós-
kauptúns, er byggzt hefur innan við
ána, ekki ýkjalangt frá sjónum. Ör-
nefnið Skiphóll. sem vikið er að í
málsskjölunum, þekkist nú ekki. En
svo vill til, að unnt er að geta í eyð-
urnar. Fyrir síðustu aldamót fundust
þess merki, að grafið var fyrir húsi
norðan götunnar gegnum þorpið,
ekki fjarri Blöndu, afi þar hefði
verið naust fyrr meir. Þar skammt
frá var frá for,»u fari dálítill hóll, og
er freistandi að ætla, að hann hafi
dregið nafn af bátum þeim, sem þarna
voru settir upp. og nefndur Skip
hóll.
En fleira hefur fundizt þarna
skammt frá. í byrjun srðasta fjórð
ungs nítjándu aldar eða þar um bi’
byggði Jóhann Georg Möller, kaup
maður á Blönduósi. hús á svipuðnm
stað og hús það stendur, sem. kennt er
við Þuríði Sæmundsen. Komu þá
mannabein upp úr grunninum, og er
af því saga, er forðað hefur þessum
beinafundi frá gleymsku Maður kom
á gluggann hjá smiðunum eftir beina-
fundinn og kvað dimmum rómi:
Auðri gýt ág augnatóft,
augun eru ei nein.
Tennur skrölta og skrapa,
í skrokknum hringla bein.
Raustin hás rám og dimm,
rymur í háisi mér.
Tungubleðiliinn týndur fyrir
tvö hundruf árum er.
Þessum brotum virðist auðveldlega
mega raða saman: Dysin, sem beina-
málið reis út af, var rétt við Skip-
hól sunnan verðan, þrjátíu faðma frá
efsta flóðfari siávar í aftakabrimi og
nærri Blöndu, en þó eigi svo, að lík
indi þættu á. að hún hefði skolað bein''
unum upp Leifar naustsins í grunni
hússins, geta vísað til þess,
hvar Skiphóls er að leita. Beinin,
sem fundust, pegar hús kaupmanns-
ins var byggt, sýna, að ekki hafa
öll kurl komið til grafar, þegar þar
var leitað mannabeina af þeim, sem
íjölluðu um mál Þorvalds og Eggerts.
Af því, sem hér hefur verið sagt,
geta kunnugir menn vafalaust farið
mjög nærri um það við athugun á
staðháttum, hvar beinadys sú var, er
Hjaltabakkamenn fundu i öndverðu.
Þeir munu einn:g geta gert sér í hug-
arlund, hvort bein þau, sem komu
upp úr húsgrunni Möllers kaupmanns,
hafa verið úr sömu dysjum og voru
að blása á dögum þeirra Jóns á
Reykjum og Jóns Espólíns. En hvern-
ig sem þessu víkur við, þá liggur í
augum uppi, að nokkrir menn að
minnsta kosti hafa einhvern tíma
verið huslaðir norðan vert við aust-
urenda götunnar, sem nú liggur í
gegnúm þann hluta Blönduóskaup-
túns, er stendur á innri bakka Blöndu.
Helztu heimildii': Dómabæk-
ur, dómsskjöl, skipta-
bækur og bréfabækur
ur Húnavatnssýslu, dómabækur
og dómsskjöl Skagafjarðar-
sýslu, dómsskjöl landsyfirrétt-
arins, Landsyfirréttardómar,
prestsþjonustubækur og sókn-
armannaíöi Vesturhópshóla,
Tjarnar á Vatnsnesi, Hjalta-
bakka. Melstaðar og Staðar-
bakka, prestsþjónustubækur
Grenjaðarstaðar, Manntal 1801,
Þáttur beinamálsins eftir Gí=la
Konráðsson, Árbækur Espólíns,
Saga Jóns Espólíns eftir Gísla
Konráðsson. Lbs 3009 4to.,
Föðurtún eftir Pál V. G. Kolka,
Gríma, Brandsstaðaannáll, Ann-
áll 19. aldar, munnleg vitneskja
frá Páli V G. Kolka og Magnúsi
Þórarmssvní frá Hjaltabakka
50

■L M \fí Ð u R -m o 6 J
'ljjw Ds £ iw \fl T Jf T ft fí a
M fivr- k T L §§ z X
l'.j/ l/ffi I | T n ~P T 2 s T
i.j! 'Jn í jH s T Æ s T ft
11 1T J B pi n h fl 7T r
11 y l E 4 ’fl s « H l* R V
! L HJ 4 jl T F S M s H L
1 D E L l f> N a G
WA r 1 I 1 i l 4 i l
ÍBÐ.^ElQ.liaa^ÐQ^j
v y V , fc J? u L 0 F t*
11 L L z T r fí' E n r l || 6
.11 L |§ l T i £J M V I T a w N
Si cT F ■R I i>’ K V E N S fí
T V I T T R M 2 V I r
L :i d. F l V ft\ K H s N z 1 p
1,1 1 11 N || r fí N G 1 N N
$ B ± F T || T fí N N ft
£ 0 -> T L I 71 M N L P
214
flBINN - SUNNUDAGSBLAÐ