NT - 04.12.1984, Page 9

Þriðjudagur 4. desember 1984 9

■ Frá laxeldisstööinni í Kollafirði. Fjögur hringlaga eldisker fyrir laxaseiði, eftir að þau hafa náð 15-20 gramma þyngd. Þarna er rými fyrir nálega 100 þúsund
gönguseiði. Mynd Árni ísaksson
Auk hafbeitarstöðvanna í
Kollafirði, í Straumsvík og
Vogum eru í undirbúningi
a.m.k. tvær til þrjár aðrar
stöðvar á Reykjanessvæðinu.
1.800 lestir af laxi
Fyrirhuguð hafbeitarstöð í
Vogum verður veruiega stór
framkvæmd, eins og áður
segir, á okkar mælikvarða. Sé
gert ráð fyrir að heimtur á laxi
verði 6-7% hjá stöðinni, sem
er varlega áætlað, mun aflinn
árlega nema um 1.800 lestum
eða um 650 þúsund laxar, sé
miðað við ársfisk úr sjó. Þessi
afli er um 9-10 sinnum meiri en
árleg laxveiði hér á landi.
Magnið slagar hátt upp í heild-
arveiði Norðmanna á laxi, en
þeir veiða lax í sjó og í ánum.
Islensk stóriðja
Af því, sem hér hefur verið
gert að umtalsefni um laxahaf-
beit. er Ijóst, að starfsemi þessi
er sannkölluð stóriðja á sínu
sviði. Sýnt er að við stöndum í
dyragætt bjartrar framtíðar
ekki einungis í laxahafbeit
heldur einnig í framleiðslu á
eldislaxi í kvíum bæði í fersku
vatni og í sjó.
Það hefur verið einkennandi
til þessa að öflugir aðilar í
þessum málum hafa tryggt sér
erlenda samstarfsaðila til þess
væntanlega m.a. að fá nægilegt
fjármagn til stofnkostnaðar og
reksturs fyrstu árin. Gera má
ráð fyrir að þessi þróun haldi
áfram, erlendir aðilar fjárfesti
í íslensku fiskeldi og hafbeit.
það er ekki ætlun mín að álasa
eða gagnrýna þá aðila, sem
kosið hafa erlenda samstarfs-
aðila. Hins vegar tel ég að það
ætti að vera metnaðarmál okk-
ar að hafbeitarstarfsemin sé
alfarið í höndum íslendinga
sjálfra. Hér er um náttúruauð-
lind að ræða, sem m.a. nýtir
hafið umhverfis landið okkar.
Einar Hannesson
hefur stundum virst að nú væri
sjaldgæft að sjá minningar-
greinar og eftirmæli skrifuð af
hreinskilni eins og ýms dæmi
voru um fyrir aldamót. Sé það
rétt má segja að Eiður á Þúfna-
völlum rétti hlut samtíðarsinn-
ar með því að segja sína skoðun
tæpitungulaust. Þó skal það
fram tekið að hann virðist
umtalsgóður eftir því sem efni
standa til. Hann er tengdur því
fólki sem hann segir frá, - er
annt úm það og þykir vænt um
það, þó að hann sé ekki blindur
á galla þess og takmarkanir.
Svo kemur það mér fyrir
sjónir úr fjarlægðinni. Því tel
ég að Eiður hafi verið ágætlega
ritfær og prýðilegur sögumað-
ur. " H. Kr.
Leiðrétting:
Sammála
um hvað?
■ Þau leiðu mistök urðu
við birtingu greinar
Bríetar Héðinsdóttur í
föstudagsblaðinu að hluti
af niðurlagsorðum grein-
arinnar féll niður og
breyttist merking þeirra
nokkuð fyrir bragðið.
Niðurlag greinarinnar
er rétt svona:
„Hitt getum við svo
verið Gunnari Stefáns-
syni sammála um með
því að snúa svolítið út úr
orðum hans - að slík
yfirvöld séu útlögum
samtímans - launþegum
- ósamboðin. Skringileg
viðbrögð gagnrýnenda
benda annars eindregið
til þess, aðþau Brynja
Benediktsdóttir og Sig-
urjón Jóhannsson hafi
náð öfundsverðum ár-
angri í þeirri list að segja
gamla sögu í Ijósi nýrrar
reynslu. Til hamingju!"
NT biður greinarhöf-
und og lesendur velvirð-
ingar á þessum mistök-
um.
Burðugt bókmenntatímarit
■ Fjórða hefti tímarits Máls
og menningar á þessu ári er
komiö út og villir nokkuð á sér
heimildir, því að á forsíðu þess
trónirsjálfurTarsan apamaður
að brjótast í gegnum myrkvið-
ið. Vísar þetta til þema heftis-
ins, þriggja greina sem á einn
hátt eða annan fjalla um
myndskreyttar barnabækur
eða teiknimyndasögur.
Allar eru þessar þrjár grein-
ar heldur í styttri kantinum og
er ánægjulegt að ritstjórn tíma-
ritsins skuli ekki falla í þá
sömu gryfju og oft áður að láta
mismerkileg þemu taka of mik-
ið og of dýrmætt pláss. Margt
gott má náttúrlega segja um
það að nota þemu sem einhvers
konar burðarás tímaritsins, en
styrkur þessa eina burðuga
bókmenntatímarits hér á landi
hlýtur þó fyrst og fremst að
liggja í fjölbreytninni. Hún er
vissulega ærin í þessu hefti.
Það erekki síðuránægjulegt
hvað þetta tímaritshefti er að
mestu laust við fræðilegar
bollaleggingar innvígðra um
vinstrimennsku og marxisma í
öllum myndbirtingum, en
greinar af því taginu, þurrarog
lítt hnýsilegar þeim sem standa
utan hrings, hafa oftsinnis
verið í nokkrum hávegum hjá
tímaritinu.
I teiknimyndasögugreinunum
þremur er leitast við að skýra
táknmál þessa bókmennta-
forms, frásagnarmáta þess og
söguuppbyggingu. Þær eru,
utan ein, að mestu lausar við
þreytulegt og þvælt kvabb um
það hvað teiknimyndasögur
eru óhollar og geri börn jafnvel
ólæs. Hér er ýmislegt sett fram
sem getur aukið mönnum
skilning á þessari útbreiddu
bókmennagrein - ekki síst í
fjörlegri grein ítalans Umbert-
os Eco, táknfræðings og grall-
araspóa og höfundar miðalda-
morðsögunnar frægu Nafn rós-
arinnar. Þar eru stíibrögð
teiknimyndasöguhöfundarins
skýrð lið fyrir lið með tilvísun-
um í teiknimyndasöguna um
Steve Canyon, kraftaverkam-
ann sem lítið hefur farið fyrir
á íslenskum teiknimyndasíð-
um.
Bókmenntafræðin tekur á
sig öllu þunglamalegra yfir-
bragð í langri grein Ástráðs
Eysteinssonar um samspil og
togstreitu módernisma og real-
isma í bókmenntum aldarinn-
ar. Hún er orðin mikið völ-
undarluís bókmenntafræðin á
þessum síðustu og mögrustu
árum. „Detta ar ett gebiet dár
mycken osákerhet ráder,"
sagði hinn fjölmenntaði og sí-
forvitni Franz G. Bengtson eitt
sinn eftir átök sín við Eglu-
skýrendur. Það á kannski ekki
svo illa við um langhund
Ástráðs.
Eitthvað er af réttum og
sléttum bókmenntum í tímarit-
inu og mætti að ósekju vera
meira. Helstur fengur þykir
mér í pócsíunni. Sigfús Daða-
son þýðir mikinn bálk eftir
Paul Eluard og nefnir hann
Einmana heim. Eins og við
mátti búast gerir Sigfús kvæð-
inu firnagóð skil, nær fullkom-
in. Ætli hann lumi ekki á fleiri
gullvægum þýðingum í skúff-
unni?
Linda Vilhjálmsdóttir, ung
skáldkona, birtir kvæði í tíma-
ritinu í annað eða þriðja sinn,
en auk þess hefur hún lesið
verk sín í útvarp. Linda er
greinilega á góðri leið með að
rata á mjög persónulegan tón í
skáldskap sínum og í ljóðum
hennar er óvenjuleg fágun,
einfalt og hnitmiðað táknmál,
sem vissulega er alltof fágætt á
tíma þegar lítil bönd halda
ungum skáldum og tilfinninga-
vaðli þeirra.
En tímarit Máls og menning-
ar sækir sumsé heldur í sig
veðrið. Egill Helgason.
Verð í lausasölu 25 kr. og
30 kr. um helgar.
Áskrift 275 kr.
Malsvari frjálslyndis,
samvinnu og félagshyggju
Útgefandi: Nútíminn h.f.
Framkvæmdastj.: Siguröur Skagfjðrö Sigurösson
Markaðsstj.: Haukur Haraldsson
Auglýsingastj.: Steingrímur Gislason
Ritstj.: Magnús Ólafsson (ábm).
Fréttastj.: Kristinn Hallgrímsson
Innblaösstj.: Oddur Ólafsson
Tæknistj.: Gunnar Trausti Guðbjörnsson
Skrifstofur: Siöumúli 15, Reykjavík.
Sími: 686300. Auglýsingasimi: 18300
Kvöldsimar: Áskrift og dreifing 686300, ritstjórn
686392 og 687695, íþróttir 686495, tæknideild
686538.
Setning og umbrot: Tæknideild NT.
Prentun: Blaíaprent h.f.
Kvöldsimar: 686387 og 686306
Verö i lausasölu 30 kr.
og 35 kr. um helgar.
Áskrift 275 kr.
Eitt lítið spor
■ Loks hefur örlað á einhverri viðleitni stjórnvalda til að
leiðrétta að einhverju það mikla misrétti sem tekjuskattur-
inn er. Þá hafa landsfeðurnir loks komið auga á þá
gífurlegu skattpíningu sem heimavinnandi húsmæður hafa
mátt þola. Lögð hafa verið fram stjórnarfrumvörp um
lækkun tekjuskatts og annað um tekjujöfnun hjóna þar
sem annað þeirra hefur litlar eða engar tekjur. Horfir
þetta í nokkra réttlætisátt þótt enn sé langur vegur eftir,
að allir landsmenn séu jafnir gagnvart skattalögunum.
Undanfarin ár hafa stjórnmálamenn sem aðrir haft
mörg orð um óréttmæti tekjuskattsins. En allt hefur það
reynst ómerkt orðagjálfur og eftir því sem best verður séð
á því frumvarpi um breytingu á tekjuskattslögunum sem
nú hefur verið lagt fram er þetta fyrsta skref í átt til
réttlætis ekki stórt. En óþarft er samt að vanmeta það.
Óþarfi er að tíunda hér í hverju hin mikla mismunun í
álagningu tekjuskattsins liggur. En hún er svo hrikaleg að
það hlýtur að teljast eitt af undrum þjóðlífsins að þeir sem
harðast eru leiknir ár eftir ár af þessum sökum skuli aldrei
hafa haft dug í sér til að mynda neins konar þrýstihóp og
krafist lagfæringar. Menn hafa rottað sig saman og lagt
fram kröfur af minna tilefni en því að ríkisvaldið skammti
þeim laun eins og skít úr hnefa, hvað svo sem öllum
kjarasamningum líður.
Tekjuskatturinn er í raun eingöngu lagður á það
launafólk sem vinnur hjá stofnunum og fyrirtækjum sem
ekki brjóta lög og gefa allar tekjur upp til skatts. Fyrir
löghlýðnina þykir ríkisvaldinu síðan sjálfsagt að refsa með
launaupptöku.
Heyrst hel'ur að tekjuskatturinn sé aðferð til launa
jöfnunar. Eru það einkum þeir vinstrisinnar sem telja að
einstaklingar hafi ekkert að gera með fé handa á milli, sem
beita þeim rökum. Það er rétt að framkvæmd tekjuskatts-
laganna miðar að því að jafna launin þannig að allir hafi
það jafnskítt. Það er að segja þeir sem á annað borð hafa
mjög lágar tekjur eða lenda í hremmingum tekjuskattsins.
Tekjuskatturinn er fyrst og fremst óréttlátur vegna þess
hversu misskipt honum er. Margir sleppa við að greiða
hann af ýmsum ástæðum og þeim mun þyngra legst hann
á hina.
Mikið er talað um skattsvik og nefna ábyrgir stjórnmála-
menn jafnvel milljarðaupphæðir í því sambandi. Sjá þeir
enga aðra leið til að losna við tekjuskattsþjófnaðinn en að
leggja skattinn niður. Þetta er náttúrlega ekkert annað en
uppgjöf gagnvart skattsvikum. Tekjuskatturinn er fyrst og
fremst ranglátur vegna þess hversu misskipt honum er, en
ekki vegna hins að ekki sé sjálfsagt að þeir sem bera
meira úr býtum greiði meira til samfélagsins, en þeir sem
minna hafa.
í landi þar sem ekki er litið á skattsvik sem glæp heldur
óviðráðanlegt náttúrulögmál eru það eðlileg viðbrögð að
leggja tekjuskattinn niður í stað þess að deila honum á
skattborgarana á siðlegan hátt.
Ekki sýnist höggvið stórt skarð í tekjuskattsbyrðina
með því frumvarpi sem nú liggur fyrir. í haust voru höfð
uppi stór orð um að gera miklu betur. Þá átti að nota
skattalækkunina sem samningsatriði við launþega. Þær
hugmyndir fóru allar í handaskolum. Þeir sem mest hefðu
borið úr býtum við skattalækkun fussuðu og sveiuðu og
fengu verðbólgu í kjarabætur og aðrir komust ekki upp
með moðreyk. Síst af öllu ríkisstjórnin.
Sá tími sem hún valdi til að kynna hugmyndir sínar var
þegar öll fjölmiðlun var í lamasessi og lukkuriddarar áttu
leikinn.
Besta ráðið til að koma í veg fyrir skattsvik er náttúrlega
að leggja skatta niður eins og fyrirheit eru nú um varðandi
tekjuskattinn. En það er skammgóður vermir.
Næstbesta leiðin er að einfalda skattalög og gera þau
virkari.