Tíminn - 08.08.1975, Qupperneq 9

Föstudagur 8. ágúst 1975
TÍMINN
9
Útgefandi Framsóknarflokkurinn.
Framkvæmdastjóri: Kristinn Finnbogason. Ritstjórar:
Þórarinn Þórarinsson (ábm.) og Jón Helgason. Rit-
stjórnarfulltrúi: Freysteinn Jóhannsson. Fréttastjóri:
Helgi H. Jónsson. Auglýsingastjóri: Steingrimur Gisla-
son. Ritstjórnarskrifstofur I Edduhúsinu við Lindargötu,
simar 18300 — 18306. Skrifstofur i Aðalstræti 7, simi 26500'
— afgreiöslusimi 12323 — auglýsingasimi 19523. Verð I
lausasölu kr. 40.00. Askriftargjald kr. 700.00 á mánuði.
Blaðaprent h.f.
íslendingar óttast
ekki þorskastríð
Samkvæmt fréttum útvarpsins i fyrrakvöld,
svaraði einn af aðstoðarutanrikisráðherrum
Bretlands, Roy Hattersley, þá fyrr um daginn
fyrirspurnum um væntanlegar viðræður milli
Breta og íslendinga i tilefni af útfærslu fiskveiði-
lögsögu íslands i 200 milur. Ef svar ráðherrans er
rétt eftir honum haft, virðist hann hafa svarað
digurbarkalega. Samkvæmt svari hans hyggjast
Bretar ekki sitja aðgerðarlausir vegna einhliða
útfærslu islenzku fiskveiðilögsögunnar i 200
milur. Brezka stjórnin mun semja við Islendinga,
sagði Hattersley, af eins mikilli hörku og ákveðni
og hún getur til að fá viðurkenndan rétt Breta til
að veiða á íslandsmiðum.
Erfitt er að sjá hvaða hörku ráðherrann er að
boða, nema hann eigi við nýtt þorskastrið. Is-
lendingar eru þegar beittir refsitollum i Efna-
hagsbandalagslöndunum vegna þess, að þeir
hafa ekki samið við Vestur-Þjóðverja, og þar að
auki löndunarbanni i Vestur-Þýzkalandi. Þetta
viðskiptastrið er að sjálfsögðu hægt að auka, og
jafnvel stöðva alla verzlun milli íslands og Efna-
hagsbandalagslandanna, en það yrði meira tap
fyrir þau en Island, þvi að viðskiptajöfnuðurinn
við þau er íslandi mjög óhagstæður. Þegar þessu
sleppir, má svo gripa til herskipa, eins og Bretar
hafa gert tvivegis áður.
Það er bezt að láta Breta vita það strax, að
slikar hótanir munu Islendingar láta sem vind
um eyrun þjóta, og það er bezt að vera ekki að
setjast neitt að samningaborði, ef til þess á að
ganga með sliku hugarfari. íslendingar láta ekki
hræða sig til eins eða neins i þessum efnum. Bret-
ar hafa orðið sér til skammar i tveimur þorska-
striðum, og geta orðið það einu sinni enn, ef þeir
vilja. Islendingum er ljóst, að fiskistofnarnir við
landið þurfa aukna vernd, og að afkoma þjóðar-
innar veltur á þvi, að þeir fái þessa vernd. Ef
Bretar geta ekki sætt sig við þetta, og hyggjast
gripa til herskipa enn einu sinni,geta þeir strax
farið að búa þau undir að koma hingað eftir 13.
nóvember. íslenzk stjórnvöld hafa léð máls á þvi,
að ræða við viðkomandi erlend riki um þessi mál,
en engir samningar koma til greina, nema þeir
feli i sér mikinn samdrátt á veiðunum við ísland.
Seinheppni
Þjóðviljans
Undanfarið hafa farið fram umræður milli
Timans og Þjóðviljans um efnahagspiálastefnu
Alþýðubandalagsins i tilefni af þvi, að hér hafa
verið færð rök að þvi,að núverandi rikisstjórn
hafi beitt nákvæmlega sömu efnahagsaðgerðum
og vinstri stjórnin og Alþýðubandalagið þá talið
þær góðar og gildar. Þjóðviljinn reyndi i fyrstu að
mótmæla þessu, en hefur nú gefizt svo fullkom-
lega upp, aðhann reyniraðhefjaumræður um allt
annað og óviðkomandi mál eða fjárreiður Fram-
sóknarflokksins og gefur jafnvel til kynna, að
hann hafi þegið mútur af ameriskum auðhring-
um. Ekki batnar hlutur þeirra Þjóðviljamanna
við slik ósannindi, en seinheppnir eru þeir hér
sem oftar. Enginn hérlendur stjórnmálamaður
nefur nefnilega verið fúsari til samninga við
ameriskan auðhring, en einmitt einn af stjórn-
málaritstjórum Þjoðviljans. -Þ.Þ.
ERLENT YFIRLIT
Brézjnef gekk vel á
leiðtogafundinum
Fundur kommúnistaflokkanna getur orðið honum erfiður
Brézjnef
ENN er mikið rætt I erlend-
um fjölmiðlum um leiðtoga-
fundinn i Helsinki og yfir-
lýsinguna, sem þar var undir-
rituð. Flestum kemur saman '
um, að þar hafi verið stigið
þýöingarmikið spor i rétta átt,
en þó velti mest á þvi hver
framkvæmdin verður. Þess
vegna leggja llka flestir mesta
áherzlu á þann þátt yfir-
lýsingarinnar, sem fjallar um
mannleg samskipti, enda má
segja, að þar sé um eitthvað
nýtt að ræða. Sá hluti yfir-
lýsingarinnar, sem fjallar um
landamæri og skyld atriði,
segir raunverulega ekkert
nýtt, heldur aðeins staöfestir
það, sem orðið er. Endanlegur
dómur um öryggisstefnuna
munbersýnilega fara mest eft-
ir þvi, hvernig tekst að fram-
fylgja fyrirmælum hennar um
mannleg samskipti, og hvort I
framhaldi af henni næst sam-
komulag um að draga úr vig-
búnaði I Evrópu, eins og nú er
rætt um á afvopnunarráð-
stefnu Evrópurikja I Vinar-
borg, en Bandarikin og
Kanada taka einnig þátt I
henni, eins og öryggisráð-
stefnunni.
AF BLAÐASKRIFUM virð-
ist mega ráða, að Brézjnef
hafi tekizt að vera aðalstjarn-
an á Helsinkifundinum, ef svo
mætti að orði komast. Mest at-
hygli virðist hafa beinzt að
honum. Mörg vestræn blöð,
einkum hægri sinnuð, voru
lika búin að undirbúa jarðveg-
inn fyrir hann. Þau höfðu ekki
aðeins bent á, að Rússar hefðu
átt frumkvæði að öryggisráð-
stefnunni og að þeir hefðu lagt
ofurkapp á að fá opinbera
viðurkenningu á landamærun-
um. Þau höfðu einnig túlkað
ýmsa þætti yfirlýsingarinnar
sem undanslátt af hálfu vest-
rænu rikjanna, enda þótt hið
rétta sé, að raunverulega
slökuðu Rússar meira til,
einkum þó I sambandi við
mannleg samskipti. Þá lögðu
sumir aðilar áherzlu á, aö það
væri mikill persónulegur sigur
fyrir Brézjnef, að það tókst að
ljúka ráðstefnunni I valdatið
hans, þvi að hann hefði ber-
sýnilega stefnt að þvi.
Þannig hafði jarðvegurinn
veiiö undirbúinn fyrir Brézj-
nef. Þvi beindist athyglin sér-
staklega að ræðu hans. Brézj-
nef tókst lika sannarlega að
vekja athygli með ræðunni.
Einkum vöktu þó eftirfarandi
ummæli hans athygli:
„Við göngum út frá þvi, að
öll riki, sem eiga fulltrúa á
ráðstefnunni, muni láta þá
samninga, sem tekizt hafa,
koma til framkvæmda. Hvað
viðkemur Sovétrikjunum, þá
munu þau gæta þess vandlega
að vinna á þann hátt’.
Það voru m.a. þessi ummæli
Brézjnefs, ásamt ummælum
hans um sjálfsákvörðunarrétt
þjóða, sem komu Wilson til að
segja, að innrásin I Tékko-
slóvakiu hefði ekki komið til
sögunnar, ef Brézjnef hefði
sagt þetta fyrir átta árum.
óneitanlega var þessum um-
mælum Brézjnefs vel tekið, en
jafnsennilegt er það lika, að
Rússar verði ekki sjaldan
minntir á þau. Það er ekki
ótrúlegur spádómur, að þetta
verði þau ummæli, sem féllu á
Helsinkifundinum, er lengst
verði haldið á loft.
Von manna er samt sú, að
með yfirlýsingu öryggisráö-
stefnunnar hafi veriö lagður
grundvöllur batnandi sam-
búöar i Evrópu og að hún verði
ekki aðeins þjóðum Evrópu og
Norður-Ameriku til eftir-
breytni, heldur telji þjóðir i
öðrum heimsálfum hana til
fyrirmyndar.
BRÉZJNEF getur tvimæla-
laust verið ánægður með
niðurstöður öryggisráðstefn-
unnar, en hann á annan leið-
togafund eftir, sem getur orðið
honum erfiðari, en það er
fyrirhugaður fundur
kommúnistaflokka Evrópu,
sem Rússar beita sér fyrir að
verði haldinn næsta vetur,
sennilega i febrúar eða mars.
Það er úr sögunm, að
kommúnistaflokkar utan
Sovétríkjanna viðurkenni hús-
bóndavald rússneska
kommúnistaflokksins, eins og
einu sinni var, heldur telja
þeir sig sjálfstæða og sumir
hafna jafnvel öllum formleg-
um tengslum við rússneska
kommúnistaflokkinn. Búið er
að halda fundi til undirbúnings
ráðstefnunni, en ekkert
endanlegt samkomulag náðst
um fyrirkomulag hennar eða
væntanlega ályktun. Fyrir
Rússum vakir að fá fram yfir-
lýsingu um vissa samstöðu
flokkanna og þá fyrst og
fremst um beina eða óbeina
afstöðu til kinverska
kommúnistaflokksins.
Kommúnistaflokkarnir i Aust-
ur-Evrópu eru sagðir tilbúnir
að fallast á þetta, að undan-
skildum kommúnistaflokki
Rúmeniu, og einnig
i Helsinki.
kommúnistaflokkum Dan-
merkur, Portúgals og fleiri
landa i Vestur-Evrópu.
Franski kommúnistaflokkur-
inn er einnig talinn i þessum
hópi. Hins vegar vill
kommúnistaflokkur
Jugosla viu ekki binda sig neitt
og mun hann hafa fengið
stuðning kommúnistaflokka
Italiu og Spánar.
Kommúnistaflokkur Rúmeniu
er einnig talinn fallast á þá
sveifina.
Það getur þvi farið svo, aö
Rússum reynist erfitt aö ná
samstöðu kommúnistaflokk-
anna um samhljóða ályktun,
nema þeir sætti sig við loöið og
óljóst orðalag, sem hver getur
túlkað eins og honum sýnist.
Vist er það llka, að Kinverjar
róa að þvi bak við tjöldin, að
árangur verði ekki mikill hjá
Brézjnef og félögum hans.
Kommúnistaflokkarnir eru
þannig ekki ein samstæð
heimshreyfing, eins og var i
tið Stalins, heldur gengur
þeim meira og minna erfið-
lega að vinna saman. Þó telja
þeir sig nokkurn veginn sam-
mála um lokamarkið. Agrein-
ingurinn er um vinnuaðferðir,
sem mótast af mismunandi
aðstöðu i viðkomandi löndum.
Þótt kommúnistar á italiu og
Spáni gagnrýni nú aðferðir
portúgalskra kommúnista, er
ekki vist að þeir myndu haga
sér öðru visi, ef þeir væru i
sporum þeirra. Þ.Þ.