Tíminn - 21.05.1978, Side 30

30
Sunnudagur 21. raai 1978
Markvissar rannsóknir
forsenda trausts efnahagslífs
þjóðlif sins.
Föstudaginn 19. mai sl. var
haldinn Arsfundur Rannsókna -
ráðs rikisins sem varnýrþáttur ..
i viðleit'ni ráðsins til að kynna
islenzka rannsóknarstarfsemi.
Á þessum fundi kynnt
Steingrimur Hermannsson,
framkvæmdastjóri Rann-
sóknaráðs, langtimaáætluri um
þróun visinda hérlendis, en
markmiðið með henni er fyrst
og fremst að efla rannsókna-
starfsemi i þágu atvinnuveg-
anna, með þvi' að tengja hana
betur þörfum atvinnulífsins.
Hér á eftir fara nokkrir þættir
úr ræðu Steingrims.
Fyrir nokkrum árum ákvað
Rannsóknaráð rikisins að gera
5 ára áætlun fyrir þróun rann-
sóknastarfseminnar. Voru
erlendar áætlanir á þessu sviði
skoðaðar, einkum norskar, sem
þykja hafa tekizt mjög vel.
Megintilgangur slikra lang-
timaáætlana um þróun rann-
sóknastarfseminnar er að
tengja rannsóknastarfsemina
þróun þjóðfélagsins, og að nýta
sem bezt aukið fjármagn til
rannsókna.
Vafasamt er að nokkur önnur
starfsemi eigi svo stóran þátt i
hinni hröðu þróun þjóðlifs frá
lokum siðari heimsstyrjaldar
eins og rannsóknastarfsemin.
Bandarikjamenn telja að 50 af
hundraði framfara þar megi
rekja beint til rannsóknastarf-
seminnar. Ahrifanna gætir i öllu
þjóðlíf inu. Nýlegar athuganir
sýna t.d. að nýjungar á sviði
visinda hafa haft stórum meiri
áhrif á atvinnuástand en áður
var talið. A fyrri árum þessarar
byltingar leiddu nýjungar yfir-
leitt, með framleiðslu á nýjum
vörum til aukinnar atvinnu.
Siöari árin hefur rannsókna-
starfsemin hins vegar beinzt I
vaxandi mæli að tækniþróun,
sem sparar vinnu. Þetta hefur
leitt til atvinnuleysis, einkum
unglinga, i mörgum iöngreinum
á nágrannalöndum okkar.
Mönnum er því orðiö ljóst að
tengja verður rannsóknastarf-
semina þvi, sem að er stefnt i
þjóðfélaginu Vif lslendingar höf-
um ekki farið varhluta af gifur-
legum áhrifum tækniþróunar.
Hennar gætir á öllum sviðum. 1
ýmsum atvinnugreinum hefur
þróunin leitt til mikils
vinnusparnaðar. Þetta er áber-
andi t.d. i sjávarútvegi og land-
búnaði, þótt ekki hafi leitt til
atvinnuleysis. Hins vegar er
ljóst að aukin tækni getur leitt
tilerfiðleika. I sjávarútvegi hef-
ur sóknin margfaldast meö
nýrri tækni. Blasir þar við hrun
fiskistofna, ef ekki verður
spyrnt við fæti. í sambandi við
alla nýtingu lands er einnig
nauðsynlegt að fara varlega.
Nauðsynlegt að lang-
tlmaáætlunin tengist
þróun atvinnuveganna
Við gerð þessarar fyrstu áætl-
unar var ákveðið að takmarka
sviðið við rannsóknir, sem
stundaðar eru við rannsókna-
stofnanir atvinnuveganna og við
Iðnþróunarstofnun Islands.
Vinnuvið gerð áætlunarinnar
má skipta í 5 stig, sem ég mun
lýsa stuttlega. Langtimaáætl-
unin verður að tengjast þeirri
þróun atvinnuveganna, sem lik-
legust er á næstu árum og menn
vilja að verði. Settir voru á fót
fjórir starfshópar á sviði
sjávarútvegs og fiskiðnaðar,
landbúnaðar, byggingarstarf-
semi, og almenns iðnaðar. 1
þessa starfshópa voru skipaðir
einstaklingar, ekki sem fulltrú-
ar hagsmunahópa, heldur fyrst
og fremst vegna þess að þeir
voru taldir hafa víðtæka þekk-
ingu á viðkomandi sviöi. Þessir
hópar skiluðu allir ítarlegum
skýrslum. Auk þess fylgdi sér-
stök skýrsla um sauðrækt. Allar
voru skýrslunnarnar ræddar á
fjölmennum ráðstefnum.
Ég leyfi mér að fullyrða, að
skýrslur þessar hafi vakið veru-
lega athygli. Þarna koma að
visufyrst og fremst fram skoö-
anir þeirra manna, sem I
starfehópunum sátu, en tekið er
Aðaláherzl an
kynningunni.
Steingrfmur Hermannsson framkvæmdastjóri Rannsóknaráðs flytur
ræðu slna á ársfundinum.
á fjölmörgum vandamálum i
þeim atvinnuvegum öllum, sem
um er fjallað og athygli vakin á
ýmsum þróunarleiðum, sem
skoða þarf. Það er vona
Rannsóknaráðs rikisins, að
þetta starf útaf fyrir sig hafi
komið af stað gagnlegri umræðu
um þróun atvinnuveganna.
Hagvöxtur og hagsæld
enn þjóðfélagslegt
markmið
Rannsóknastarfsemin þarf
jafnframt að tengjast þeim
markmiðum, sem að er stefnt I
þjóðfélaginu sem heild.
Rannsöknarráð tók saman yfir-
liti yfir markmið eins og þau
koma fram I stefnuyfirlýsingum
stjórnmálaflokkaog ýmiss kon
samtaka.Þetta var sent
fjölmörgum forustumönnum til
umsagnar. Nokkrar ábending-
ar bárust. Á þeim grundvelli
voru þjóðfélagsleg markmiö
valin.
Hagvöxturoghagsæld virðast
enn vera meginmarkmið okkar
þjóðfélags. Menn telja atvinnu-
öryggi og auknar tekjur fyrir
flestu. Rannsóknastarfseminni
ber þvi að stuðla að þvi. Síðustu
árin hefur áherzla verið lögð á
jafnvægi i þróun byggða. Þetta
kemur greinilega fram i við-
leitni til þess að treysta atvinnu-
öryggi um land allt og auka
þjónustu á flestum sviðum. Að
sjálfsögðu getur rannsókna-
starfsemin stuðlað að þvi.
Andstöðu gegn mengun, aukna
landvernd og áherzla á
skynsamlega nýtingu náttúru-
auðlinda, höfum við nefnt bætta
sambúð lands og þjóðar. Þetta
er markmið, sem rannsókna-
starfsemin verður að taka fullt
tillit til.
Þriðja stigið i gerð langtima-
áætlunar er forgangshröðun
verkefna. Hún byggist á þjóð-
hagsm arkmiðum , þróun
atvinnuveganna og þeirri
aðstöðu, starfsliði og fjármagni,
sem geramá ráð fyrir hjá rann-
sóknastofnunum. Að þvi var
unnið i nánu samstarfi við rann-
sóknastofnanirnar.
Lokavinnan við langti'ma-
áætlun er loks fólgin I þvi að
setja saman og samræma verk-
efriaval og forgangshröðun á
milli hinna ýmsu sviða.
ALLIR
hjólbarð
Einnig ávaiit
fyririiggjandi
f/estar
stærðir
hjóibarða —
sóiaðir
og nýir
og
Hjólbarðasala
öll hjólbarða-
þjónusta
Fljót og góð
þjónusta
GUMMI
VINNU
STOFAN
POSTSENDUM UM LAND ALLT
Skipholt 35
105 REYKJAVÍK
sími 31055
Meginverkefni Rannsókna -
ráðs rikfeins á næstunni verður
að kynna og stuðla að fram-
kvæmd þeirrar langtimaáætl-
unar, sem hér er lögð fram. Ef
þetta verk á ekki að verða
pappirsgagn eitt, þarf að fá
fjárveitingavaldið til þess að
taka tillit til hennar. Norðmenn
hafa mikla reynzlu i gerð slikra
áætlana. Þær hafa verið lagðar
fram á Stórþinginu og þannig
markað stefnu rikisvaldsins á
. sviði visinda. Að þessu þarf
einnig að stefna hér.
Endurskoðuð annað
hvert ár
Ætlunjn er að endurskoða
áætlunina annað hvert ár og
auka þá jafnframt við hana.
Endurskoðun á þessari áætlun
mun hefjast i ár. Aætlunin
verður þá einnig látin ná til
rannsókna, sem fara fram hjá
Háskóla íslands og orkurann-
sókna.
Aætlun þessari er eflaust um
ýmislegt ábótavant. Svo er oft
um frumsmiði. Vonandi verður
hún fullkomnari við hverja
endurskoðun. Fjölmargir
einstaklingar hafa tekið þátt i
gerð þessarar áætlunar frá
rannsóknastofnunum, atvinnu-
vegum og ráöuneyti. Þeir hafa
lagt fram sinn skerf af skilningi
og áhuga á verkefninu. Ég vona,
að áætlunin beri þess vott.
öllum þessum einstaklingum
vil Rannsóknaráð rikisins
færa þakkir sinar.
Ég hygg að það sé einnig stað-
reynd að vinnan við langtima-
áætlunina hafi þegar borið
jákvæðan árangur I störfum
rannsóknastofnana. S.tarfsá«étl-
anir á verkefnagrundvelli, for-
ganghröðun verkefna og kerffe-
bundið eftirlit með framgangi
þefrra hefur aukizt.
Markviss og öflug
rannsóknastarfsemi.
Rannsóknaráð rikisins telur
þá stefnu, sem mörkuð er með
þessari áætlun til næsta árs,
eðlilega og raunhæfa.
Framkvæmd hennar mun
stuðla að stöðugleika og öryggi
rannsókna i þágu atvinnuveg-
anna. Með þvi að marka heild-
arstefnu fyrir rannsókna og
þróunarstarfsemi og vinna jafn-
framt að uppbótum á starfs-
háttum og verkefnavali stofn-
ana, muni rannsóknastarf-
semin geta orðið virkari þáttur
en verið hefur i atvinnu- og
efnahagsþróun landsins.
Ráðstöfun fjármagns I sam-
ræmi við þessa stefnu er tvi
mælalaust bæði hagkvæm og
nauðsynleg.
Markviss og öflug rannsókna-
starfsemi er forsenda trausts
efnahagslifs. Við íslendingar
erum engin undantekning að
þessuleyti. Islenzka rannsókna-
starfsemi þarf að efla. Þá mun
hún verða traustur vegvisir við
mörkun stefnu og mikilvægar
ákvaðanir á flestum sviðum