Tíminn - 28.03.1980, Blaðsíða 9

Tíminn - 28.03.1980, Blaðsíða 9
Föstudagur 28. mars 1980 13 Saga Múameðs- trúar M. A. Shaban: Islamic History. A Newlnterpretation. Vols. I. — II. Cambrídge University Press 1977 (2. útg.) 197 + 221 bls. Verkiö, sem hér er til umfjöll- unar, er i tveim bindum. Hið fyrra fjallar um sögu Mú- hameöstrúar á timabilinu 600 — 750, sem að timatali MUhameðs- manna er frá upphafi og til 132. Siðara bindið nær yfir árin 750-1055 eftir okkar timatali, en það er 132-448 samkvæmt tima- reikningi fylgjenda spámanns- ins. I þessum bókum er fyrst og fremst sögð stjórnmála- saga Múhameðstruar, ef svo má að orði kveða. I fyrra bind- inu lýsir höfundur upphafi MUhameðstrUar, sigrum henn- ar i Arabiu og útbreiðslu en þegar kom fram um 750 var Islam rikjandi trúarbrögð frá Indusfljóti, um Botnalönd og Norður-Afriku, allt til Spán- ar. Höfundur leggur mikla bjuggu við menningu, sem var Siðara bindið hefst við lok inn- ar eiginlegu Abbasidbyltingar og greinir frá þvi heimsveldi er hUn skóp. Um skeið voru Abba- sidar allsráðandi með Múhameðsmönnum og sjaldan mun veldi þessa svæðis hafa verið meira ne efnahagur þess blómlegri. En Abbasidum hélst illa á völdunum. Þeim tókst aldrei að gera riki sitt að efna- hagslegri heild, skærur voru tiðar á milli héraða og ætta og viða risu upp valdahópar, sem gripu til vopna gegn Abbasid- um. bókum Annar öflugur valdaflokkur innan Islams, sem höfundur fjallar ýtarlega um eru Fat- imidar. Þeir náðu völdum i Tunis og Egyptalandi, tókst ekki að vinna hylli þjóöanna, sem þar bjuggu og urðu þvi brátt að lúta i lægra haldi fyrir andstæðingum sinum. .Siðasti hluti bókarinnar fjall- ar um innrás SelsjUka. sem voru fyrstir tyrkneskra þjóð- flokka til þess að ráðast inn i lönd Araba. Þeir fóru sem eldur i sinu um arabaheiminn, sigruðu hann og stofnuðu nýtt stórveldi Islams. Þetta verk er tvimælalaust i hópi hinna bestu, sem út hafa komið um Islam á siðari árum. Höfundur leggur megináherslu á stjórnmalasögu MUhameðs- trúar, en fjallar litið, sem ekki um innri byggingu trUarinnar. 1 þrengsta skilningi getur verkið þvi ekki talist trUarbragðasaga. Ritið hlytur að teljast yfirlits- verk, sem slikt er það furöu itarlegt og nákvæmt. Islam, eða MUhameðstrU, hefur verið mikið til umræðu i fjölmiðlum að undanförnu. Sú umræða hefur oftar en ekki ein- kennst af furðu litilii þekkingu og misskilningi. öllum þeim, sem vilja afla sér staögóðrar þekkingar á sögu Islams á um- ræddu timabili skal bent á þetta verk. M .A. Shaban hefur um allangt skeið helgað sig rannsóknum á sögu Islams, og þegar hann hafðilokið þessu verki tók hann til við annað um sögu trúarinnar á Spáni og i Noröur-Afriku. Hann er nU kennari i arabisku og islömskum fræðum við há- skólann i Exeter. í lok hvors bindis um sig eru heimilda- og nafnaskrár. Jón Þ. Þór. Minning Kiistinn Þorsteinsson Þriðjudaginn hinn 17. mars lest Kristinn Þorsteinsson frá Grund að Borgarspitalanum eftir tæpa tveggja vikna legu. Kristinn var fæddur i Sléttu- hreppi á Vestfjörðum þann 25. des. 1919 og náöi þvi einungis að verða 60 ára gamall. Leiðir okkar Kristins lágu saman að hausti til árið 1966. Hafði Kristinn þá veriö giftur móðursystur minni Huldu Inga- dóttur i nokkur ár og eignast með henni soninn Kristin sem þá var fjögra ára gamall. Þetta varð upphafið aö góðri vináttu við þessa fjölskyldu sem haldist hefur fram til þessa dags, en Hulda lést um vorið 1971. Kristinn fluttist til Reykjavikur fljótlega uppUr séinni heims- styrjöldinni og hefur mest allan timann siðan veriö starfsmaður Stálsmiðjunnar. Hygg ég að hann hafi verið þar virkur og góður starfskraftur, enda mjög áreiöanlegur og laginn vel. Heim- ili þeirra hjóna bar þessari lagni hans gott vitni, þvi þar var margan hlutjnn að finna sem Kristinn haföi hannað sjálfur. Var þetta allt frá smávægilegum viðgerðum upp i smíði húsgagna. Haf ði Kristinn komið sér upp litlu verkstæðisem var sæmilega buið áhöldum. Hafði hann mikinn unað af að dvelja þar I frístundum sin- um og vinna að gerð ýmissa smá- hluta, aðallega Ur járni. Annaö áhugamál Kristins var lestur góðra bóka. Hafði hann sterk tengsl til islenskrar tungu og bókmennta. Sérstaka unun hafði hann þó af kveðskap og var vel að sér um marga höfunda 19. og fyrri hluta 20. aldar. Kristinn talaði kjarnmikið mál sem hann f rá Grund hafði gott vald á. Kunni hann þvi ekki allskostar vel að meta állt það sem kveöið var á fslandi hin siðustu ár. Arin eftir að Hulda lést, voru Kristni ekki auðveld, svo að hann var ekki ætið sæll maður. Enn erfiöara átti Kristinn er sonur hans og nafni hvarf aö heiman til framhaldsnams, fyrst i Borgar- nesi en siðar á Akureyri. Atti Kristinn ekki marga vini og var þvi oft einmana sfðustu ár ævi sinnar. Kristinn hafði sterka réttlætis- kennd, og var þvi næmur á allt réttlæti. Hann var oft hvassyrtur og dró enga dul á skoðanir sinar er samræðurnar bárust að stjórn- málum. Má vera að einhverjum hafi þótt návist við hann óþægileg þegar honum var sem mest niðri fyrir, en þá mæltist honum oftast vel, þvi hann var vel máli farinn og hafði glögga yfirsýn á islenskt stjórnmálalif. Kristinn var alla æviróttækur vinstri maður. Siöan hann flutti til Reykjavikur, var ann þó eftir þvi sem ég best veit hvergi virkur I stjórnmálastarf- semi. Hann fylgdist þvl mun betur með og haföi góðan skilning álslenskuatvinnullfi, sérstaklega sjávarútveginum sem honum var mjög annt til. Hafði Kristinn stundað sjó á sfnum yngri árum heima á Vestfjörðum. Minntist hann oft og gjarna þeirra tima. Kristinn var oft sár og leiö und ir því sem miður fór i okkar fámenna samfélagi. Sérstaka andstyggð hafði hann á öllu fjár- malabraski og spillingu. Ekki ósjaldan talaði hann um þá miklu möguleika sem jafn litið land og ísland hefði til þess að byggja upp fyrirmyndar velferðarrlki. Mælt- ist honum þá af miklum krafti sem upptök sin áttu i stórri hug- sjón. En.Kristinn vissi vel af hverju fyrirmyndar jafnréttisriki hefur ekki orðið aö staðreynd á Islandi. Um eina af orsökunum fór hann ekki ósjaldan hörðum orðum sem blandin voru hnittnu spaugi. Reykjavíkurauðvaldið fékk oft óþægilega en verðskuld- aöa meðferð I oröum hans. Krist- inn,semsvo margir aðrir gat ein- faldlega ekki sætt sig við það að efnahagsllfið launaði betur þeim er versla með plastblóm eða pipuhreinsara en hinum sem vinná aö verömætahugmyndum og byggja þannig undirstöðuna að efnahagsgrundvelli þjóðarinnar. Hygg ég að heillavænleg framtlð lands okkar sé að miklu leyti háð þvi að fleiri eigi sér svipaðar skoðanir. Þó rúmlega þrjátlu ára aldurs- munur okkar Kristins hafi veriö mikill, tókst með okkur á fimm ára sambýli á árunum 1966-1971 góö vinátta sem varað hefur meöan báðir lifðu. Ekki væri þo réttaðsegja aðaldreihafi skugga þar á borið, en það var einmitt okkar vináttu vegna að við leystum úr öllum hnUtum sam- skipta okkar og skildumst slðast jafn innilega og samband okkar ætið var. Kristinn er vissulega einn af þeim sem haft hefur mikil áhrif á llfsviðhorf mitt og skoðanir. Er ég honum fyrir það þakklátur. öldruðum föður Kristins og systur, Hjálmfriði sendi ég minar innilegustu samUðarkveðjur, svo og syni hans og frænda minum sem égóska velfarnaðar og ham- ingju i framtiöinni. Sverrir ólafsson Margrét Friðriksdóttir Fædd 13. ágúst 1898 Dáin 19. mars 1980. Þann 19. mars s.l. andaðist i Reykjavik Margrét Friðriks- dóttir frá Seli í Asahreppi, Rangárvallasvslu. Gömul kona og þreytt hefur nU lokað augum sinum i hinsta sinni, sátt við lífið og dauðann. Svo var núkomiðheilsuog þreki þessarar dugmikluelskulegusæmdarkonu, að enginn gestur var henni kær- komnari en sá er kom og vitjaði hennar og leiddi hana á braut til betri heima. Þolinmóð og æöru laus var hUn bUin að biða, — svo lengi. 13. ágUst 1898 gerðist sá fágæti atburöur i Rangárvallasýslu að hjónunum Málfriði Ólafsdóttur og Friöriki Egilssyni bónda i Hávarðarkoti i Þykkvabæ fædd- ust þriburar, tveir drengir og ein stulka. Drengirnir sem voru skiröir Guðmundur og Egill voru liflitlir og dóu fljótlega. Telpan sem skirö var Margrét dafnaði hins vegar vel og náöi fullum þroska. Margrét ólst upp hjá foreldrum sinum ásamt fleiri systkinum og fluttist með þeim að Miökoti i Þykkvabæ 15 ára gömul.Þegar hun komst á legg þdtti hún með eindæmum mikilvirk og verklag- in. Hun vann fyrir sér að þeirrar tiðar hætti sem vinnukona i heimabyggö sinni og i Vest- mannaeyjum, uns hun giftist eftirlifandi eiginmanni sinum Vigfúsi Guðmundssyni árið 1931. ÞaubjugguiSeli I Asahrepp allan sinn bUskap og eignuðust tvo syni. Eldri sonurinn Guð- mundur Friðrik byr nii asamt konu sinni Klöru Andrésdóttur á nýbýlinu Bólstað hjá Seli. Þau eiga 4 syni. Yngri sonurinn Egill Guömar er bllstjóri i Reykjavik, kvæntur Sigriði SkUlad. og eiga þau þrjU börn. Kynni min og Margrétar hófust vorið 1945 er ég 13 ára gömul réðst til þeirra hjóna i sumar- vinnu. Þetta fólk var mér blá- ókunnugt, og satt að segja var ég dálitið kvibin. Allur heimilisbrag- ur og móttökur hUsráðenda voru með þeim hætti aö allur kviði hvarf eins og dögg fyrir sólu. Ég óharönaöur unglingurinn fann strax hlýjuna og gæskuna sem streymdifrá þeim hjónunum báö- um. Enda fór fljótlega svo að ég vissi varla hvort var betra, að vera i sveiönni hjá Möggu og Fúsa, eða aö vera heima hjá pabba og mömmu. Næsta sumar var yngri bróðir minn Trausti hjá þeim lika og var hann hjá þeim fleiri sumur én ég. Einnig hann átti þar sitt annað heimili. Hjá MögguogFUsa voru fleiri sumar- börn þótt ekki væru þau samtima mér, sumar eftir sumar. 011 nutu þau hins sama ljUfa atlætis og hlýju. Þegar ég nU sit og skrifa þessar Hnur streyma kærar minningar frá liðnum dögum fram I hugskot- iö, myndir frá hinum daglegu störfum. — Það var gaman að vinna með Möggu, — við rakstur úti á engjum, eða snua heyi. — Við eldhUsstörfin á rigningardegi, kannske vorum við aö baka. eða að ganga frá eftir hádegismatinn og ræddum um allt milli himins og jarðar. Magga heyrði illa, af- leiöing barnaveiki I æsku. Enginn vafi er á þvi, að heyrnarskortur- inn háði henni og mótaði skap- gerð hennar i uppvextinum. HUn hafði sig lítið i frammi I fjöl- menni, þar var ekki hennar vett- vangur, en hUn hafði einstakt lag á því að finna og rækta þaö besta sem i hverjum manni býr. Til þessarar hljóölátu bliðu konu sótti maður frið og uppörvun, fann að verkin sem maður vann voru virt og þökkuð. Fann aö maður var einhvers nýtur og var glaður og ánægöur með tilveruna. Það var ekki Htils viröi fvrir óharðnaðan ungling aö fá að vera samvistum við slika konu. Oft hefur leiðokkar systkinanna legið að Seli siðar og alltaf höfum viö mætt þar sömu vináttunni og góöa atlætinu. Viöfdrum heim, — heim að Seli. Enga konu, mér óskylda, hefur mér þótt eins vænt um og Möggu, og þau bæöi hjónin Starfsdagur bóndans er langur og þá ekki siður konu hans. Hjón- in i Seli lifðu og störfuöu aö bUi sinu a þeim tlrria sem mest breyt- ing hefur oröið á i bUskaparhátt- umhérálandi.Frá þviað bUa við kertaljós og lampatýrur, til þess að geta notið ails þess er raf- magnið getur fært okkur. Frá þvi að vaöa um i blautum mýrum milli tUnblettanna með orf og hrifu, til þess aö geta gengið og starfað á eggsléttum harðbala- túnum, þar sem allt er unnið með vélum. Enginn skyldi ætla aö slikt gerist fyrirhafnarlaust. Strit og aftur strit liggur að baki allrar þessarar framvindu. Engin kyn- slóð þjóðar okkar hefur skilað þjóðarbúinu öðrum eins afrakstri vinnu sinnar og aldamótakyn- slóðin. — En engin kynslóð hefur heldur fengið að sjá eins riku- legan ávöxt erfiðis sins. Magga i Seli fékk ekki sem skyldiaönjóta ávaxta vinnusinn- ar. Hún sem hefði átt aö geta átt svo ánægjulegt ævikvöld I bænum sinum.Eldri sonurinnkvæntur og farinn aö bUa I tUnjaðrinum og barnabörnin farin að tritla um hlaöiö. — HUn veiktist af hægfara erfiðum sjUkdómi sem gerði hana fljótlega ósjálfbjarga. Þrátt fyrir góöan vilja og umönnun manns sins og elskulegrar tengdadóttur fór svo að lokum aö hUn varð að fara á sjukrahus. I löng ár er þessi starfsama ósérhlitna kona bUin aö liggja rúmföst á sjukra- hUsi fjarri heimabyggð sinni. HjUkrunarfólk og læknar hafa reynt að létta henni leguna og gert henni lífið eins bærilegt og þeim var unnt og FUsi flutti suö- ur, tilað geta veriö nærri henni og hjá henni. Þolinmóö og æðrulaus er hUn búin að blða. En nU er hUn öll, hUn Magga min. NU flytur hUn aftur heim á æskuslóðir. Guð blessi hana og varöveiti. Að leiðarlokum viljum við, móðir min og við systkinin þakka Margréti vináttuna og alúðina sem við áttum alltaf visa, og um leið vottum viö ástyinum hennar okkar dýpstu samúð. Hjördis Þorleifsdóttir. KONI Tvivirkir — stillanlegir Höggdeyfar i Chevrolet Van ARAAULA 7 - SIAAI 84450

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.