Tíminn - 11.10.1981, Blaðsíða 12

12
bergmál
^JEHStUJÖ- Sunnudagur 11. október 1981
Takmarkað strið
Það hefur nefninlega ekki svo
ýkja mikið breyst. Nema það að
sprengjurnar hafa minnkað og
þótt þversagnakennt kunni að
virðast eykur það striðshættu, að
margra áliti. Með smávægileg
vopn, sem ekki leiða beinustu leið
til gjöreyðingar gætu stórveldi
freistast til að nota þessi vopn
sem hingað til hefur ekki mátt
snerta af ótta við að allir fari i
einu i miklum hvelli. „Takmark-
að strið” — það er talað um það i
alvöru. „Takmarkað strið”
myndi til dæmis ganga út á að 0-
vinurinn réðist inn i Vestur-
Þýskaland og legði það undir sig
með skriðdrekum á einni svip-
stundu, Vinurinn i vestri myndi
snúast til varnar en ekki leggja i
að skjóta stóru sprengjunni á loft.
Af ótta, sjálfselsku eða einhverju
öðru. Það er gegn svona striði,
nevtrónusprengjum, og öðru góð-
gæti, sem friðarhreyfingarnar i
Evrópueru nú að berjast. Vestur-
Þjóðverjum er heldur ekki láandi
þó þeir séu smeykir — hvernig
sem allt veltist hvort sem striðið
verður „takmarkað” eða „ótak-
markað”, þá verða þeir milli
tveggja elda, land þeirra vigvöll-
urinn. (Hér má bæta nokkru við,
en ég hef innan sviga vegna þess
að það kemur málinu i rauninni
ekki við. Sagnfræðingar og aðrir
áhugamenn um styrjaldir eru
nefninlega sammála um eitt:
Ekki tjóir að draga lærdóma af
siðasta striði um það næsta, og
einnig hitt að strið þróast sjaldn-
ast, ef nokkurn tima, eins og gert
er ráð fyrir áður en þau skella á.
Þvi vita menn i rauninni ekkert
hvað þeir eru að tala um).
Þvi veikari sem annar
er...
En mun svona „takmarkað
strið” yfirleitt skella á ef við tök-
um ekkimeð i reikninginn ófyrir-
sjáanlegslys? Báðir aðilar eru nú
beturundir það búnir, það er ekk-
ert vafamál, en gegnir ekki sama
máli um „takmarkað strið” og
hið algera — að þvi betur sem að-
ilar eru búnir undir það, þvi
minni likur á að það verði nokkru
sinni háð? Tekur ekki „jafnvægi
óttans” jafnt til „takmarkaðs
striðs” og „ótakmarkaðs”? Nú er
„jafnvægióttans” ekkert gaman-
mál en það hefur samt haldið i
okkur lifinu. Væntanlega.
Og með leyfi — en nú veit ég
Allt i einu stendur kjarnorkuógnin okkur nær en
hún hefur gert um langt skeið. Það er talað um það i
fuliri alvöru að yfirvofandi sé kjarnorkustrið, ef
ekki verði eitthvað alveg sérstakt gert i málinu, og
við sjáum merki þess að ýmislegt sé gert. Annars
vegar vill Bandarikjastjórn koma fyrir fleiri eld-
flaugum i Evrópu og efla heri NATO, hins vegar
hefur breski Verkamannaflokkurinn farið fram á
einhliða afvopnun lands sins til að draga úr stríðs-
hættu, öflug friðarhreyfing hefur risið upp i Vestur-
Þýskalandi og raunar miklu viðar og næstum dag-
lega simar ólafur Ragnar Grimsson frá útlöndum
og segir ritstjóra Þjóðviljans frá nýjum viðgangi
friðarsinna.
„Dr. Strangelove eða: Hvernig ekki hvern ég er að spyrja —
ég’lærði að láta af áhyggjum og hvernig i ósköpunum minnkar
elska sprengjuna”. Þetta var einhliða afvopnun á Bretlandi lik-
heitið á kvikmynd sem Stanley ur á styrjöld? Mér þótti „Dr.
Kubrick gerði þegar Kúbudeilur
og Köld strið voru öllum i fersku
minni. Hafa menn nú allt i einu
gleymt að elska sprengjuna?. Þar
færi i verra þvi eins og allir vita
hefur sprengjan tryggt okkur —
okkur i Evrópu, vel að merkja —■
frið i áratugi. Eða það heíur alla
vega verið viðtekin söguskoðun.
Gildir hún ekki lengur? Hvað hef-
ur breyst?
Illugi Jökulsson.
blaðamaður, skrifar
Strangelove” góð mynd, kannske
hef ég lært of vel og er blindur. En
mér er lifsins ómögulegt að koma
auga á hvernig þetta kemur heim
og saman. Þvi veikari sem annar
aðilinn er, þvi sterkari er hinn. Og
þvi sterkari sem annar aðilinn er,
þvi meiri freisting hlýtur
það að vera fyrir hann að
leggja vesalinginn undir
sig. Eða hvað?
Óvinurinn
Nú veit ég vel að Mikjáll Fótur
fór til Moskvu — og Denni með
honum — og þeir komu til baka
sannfærðir um að Óvinurinn vildi
bæði frið og afvopnun. Ég ætla að
leyfa mér að trúa þvi ekki. Vel
má vera, i rauninni liggur það i
augum uppi, að Óvinurinn vilji
frið, en hvurslags friður yrði nú
það? Og afvopnun? Varla
Eða hvernig fórst ekki Óvinin-
um þegar Ólafur Ragnar Grims-
son og allir hinir strákarnir vildu
lýsa þvi yfir að Norðurlönd
skyldu að eilifu vera kjarnorku-
vopnalaus svæði? Fyrst sagði Ó-
vinurinn ekki neitt. Svo sagði Ó-
vinurinn: Ágætt, allir viljum við
frið. En að lokum var Óvinurinn
næstum farinn að skipa Norður-
löndum að lýsa yfir kjarnorku-
stikkfrii, jafnframt þvi sem hann
sagði: Þvi miður get ég ekki
fækkað kjarnorkuvopnum á Kóla-
skaga en það kemur þessu máli
heldur ekki við.
Og fyrir hverju eru friðarhreyf-
ingar að berjast? Afnámi nev-
trónusprengjunnar — þá eiga vist
skriðdrekar greiðari leið um
Vestur-Þýskalands. Burt með
amrískar eldflaugar — þá stend-
ur fátt I vegi, hefði maður haldið.
Vinurinn
Það er anriars undarlegt að
friðarhreyfingar skuli spretta
uppakkúratnúna.Lika undarlegt
að heilvita menn skuli halda þvi
fram að vigbúnaðarbálið hafi
verið tendrað af einungis einum
manni — honum þarna, gamla
kúrekanum i vestri. Heimsvalda-
stefna Bandarikjanna, og allt
það. Gamli kúrekinn er að visu
kúreki með öllum þeim voðalegu
göllum sem fylgir þvi að treysta
einvörðungu valdi vopnsins en
„jafnvægi óttans” verður að
haldast — jafnvel þótt allir séu
skithræddir, þvi annars er meiri
hætta en ella á við deyjum i strið-
inu.
Annars mun friðarhreyfingin i
Vestur-Þýskalandi, að minnsta
kosti hingað til, varla hafa haft
önnur áhrif en að Baader-Meinhof
samtökin þykjast nú aftur eiga
sameiginlegan málstað með
þorra fólks. Varla var það nú ætl-
unin.
Hér á lslandi hafa herstöðvar-
andstæðingar — mennirnir með
rauðu plastföturnar — reynt að
nýta sér friðarstraumana frá
Evrópu og kalla nýjustu göngurn-
ar sinar ,,friðargöngur”og tengja
við samsvarandi göngur úti i hin-
um stóra heimi. Og margnefndur
Grimsson stærir sig af þvi að
málstaður Alþýðubandalagsins i
islensku herstöðvarmáli njóti nú
viðurkenningar og virðingar hjá
útlenskum mönnum. Það er gott
og blessað. Það mun bara ekki
hafa nein áhrif.
Elskum
sprengjuna!!!
Og friðarhreyfingin i Evrópu á
heldur ekki eftir að hafa nein á-
hrif — i það minnsta ekki i friðar-
átt. Sennilega lognast hún út af
eftir nokkurn gauragang og há-
vaða út af sprengjum. Eins gott
sprengjurnar valdi ekki þeim há-
vaða sjálfar.
Og Bretland mun heldur ekki
afvopnast — eða vonandi ekki.
Þvi Óvinurinn er nú einu sinni ó-
vinur, ekki rétt? Og Vinurinn að
minnsta kosti bandamaður.
Verum öll sömul barasta raun-
sæ, það þykir sjaldnast mikill ó-
kostur.
Herinn fer til dæmis aldrei —
ekki i fyrirsjáanlegri framtið að
minnsta kosti. Það þýðir auðvitað
ekki að það megi ekki berjast
gegn honum.
Það kemur heldur ekkert strið
— og ef ég hef rangt fyrir mér, þá
það.
Hættum öll að hafa áhyggjur en
elskum sprengjuna. Þá fellur hún
ekki.
(Meira svartagallsruglið i mér.
Hafa Staksteinar villst inn i Helg-
ar-Timann?) —-ij.