Tíminn - 15.05.1986, Side 13

Tíminn 13
Fimmtudagur 15. maí 1986
^■■iVEKNI OG FRAMFARIR

Ótrúlegt en satt
í>að hljómar ótrúlega en það eru
til lausnir á orkuvandamálum heims-
ins. Lausnir sem eru fræðilega séð
réttar, tæknilega séð framkvæman-
legar og jafn raunhæfar í áætlun og
þær sem nú er beitt. En þær hafa
einn annmarka, þær hafa ekki verið
reyndar áður. En lausnin er uppsetn-
ing risastórra sólorkusafnara út í
himingeimnum, önnur er lagning
málmleiðslna umhverfis jörðina og
nýta þannig segulsvið jarðar til að
mynda rafmagn í leiðslunni. En sú
sem menn hafa mest spáð í er kölluð
„Orkugirðing“.
Orkugiröing
Hér er um að ræða einskonar
girðingu úr málmi sem nýta rnyndi
vindinn og aðdráttaraflið. Reyndar
er girðingin allverulega frábrugðin
þeim sem við eigum að venjast, hún
á nefnilega að vera 9600 kílómetrar
að lengd og 90 metra há. Svæðið sem
hún legði undir sig væri þá í kringum
100 ferkílómetrar. Orkan Væri nóg í
einni slíkri orkuveitu til að miðla 20
milljón manna byggð.
Það eru nokkur ár síðan Alvin
nokkur Marks kom fram með þessa
hugmynd og sérfræðingar því búnir
að spreyta sig á því að finna galla
hennar. En þar sem að hún er byggð
á lögmálum eðlisfræðinnar er erfitt
að finna meinbug á henni, sér í lagi
þegar sú tækni sem þarf til byggingar
hennar er vel þekkt og í notkun við
byggingariðnað og almennan málm-
iðnað.
Grunnlögmál rafeðlisfræði er
undirstaða hugmyndarinnar: „And-
stæðar hleðslur leita til hvor annarr-
ar“.
Girðingin er uppbyggð af burðar-
stólpum sem bera uppi þétt net holra
málmleiösla sem hafa örfín göt. Þar
sem að málmurinn er sólginn í raf-
hleðslurnar í vatninu þá er vatnið
plúshlaðið miðað við málminn. Þeg-
ar að vindurinn myndar hárpípukraft
í götum málmleiðslanna ber hann
burt vatnið. Vatnið fellur svo á
jörðina og þar sem að það er plús-
hlaðið miðað við málm girðingarinn-
ar þá leitar það aftur til hennar.
Þannig myndast lokuð hringrás sem
nýta má umframorku frá. En vatnið
nýja sem komið er í leiðslurnar
hefur þá verið borið upp í tanka á
efsta hluta girðingarinnar, í formi
vatnagufu, með aðstoð sólarhitunar-
búnaðar.
Hér er allt sem til þarf, það er að
segja allt sem til þarf en ekki það
sem gæti bæst við. Spennumunur
milli raks lofts við girðinguna og girð-
íngarinnar sjálfrar gæti leitt til eld-
inga úr heiðskfru loftinu, óhreinindi
Tugir kflómetra á lengd og yfir 100
metrar á hæð. Slík fuglabjörg yrðu
án vafa til þess að breyta viðhorfum
manna til orkumyndunar og áhrífa á
náttúruna.
ættu létt með að loka götunum,
málmurinn hefði allt til ryðmyndun-
ar; súrefni, vatn og rafmagn, plús og
mínus rafskaut. En hugmyndin er
samt það góð að nokkur fyrirtæki
hafa séð sér hag í því að athuga
útfærslur á smágerðum girðingum, í
þeirri von að finna vísbendingar um
áreiðanlegri og þekktari útfærslur.
Gervitunglið mun hanga neðan í
geimskutlunni og vera bæði notað
sem rannsóknarbúnaður og rek-
akkeri fyrír rafbcrandi leiðslu.
Reynist kenningin um rafmymdun í
leiðslunni rétt er búist við að slíkum
búnaði verði komið fyrír í gervi-
tunglum og ferjum framtíðarinnar.
Geimskutlur
með rekakkeri
Svo kann að fara að geimskutlur
og geimstöðvar verði knúnar af raf-
magni frá sólarorkunemum og rek-
akkerum. Það hefur allt bent til þess
að ein tilraunin sem framkvæma á
um áramótin ’87-’88 með geimskutl-
unni, verði einnig nýtt til athugana á
straummyndum íleiðslum sem born-
ar eru gegnum segulsvið jarðarinnar.
Tilraunin er sambland á könnun á
eðli og efnasamsetningu efstu laga
lofthjúps jarðar. Til þess að fram-
kvæma hana verður lítið gervitungl
látið síga úr geimskutlunni þar til
það er meira en 15 kílómetrum nær
jörðu en geimskutlan. Til þess að
leiðslan slitni ekki þarf hún að vera
úr Kevlar kapli, en Kevlar er kannski
best þekkt sem efnið f skotheldu
vestunum. í Kevlar kapalinn verður
lögð rafleiðandi lögn og ef kenn-
ingarnar um raforkumyndun í lögn-
inni, vegna hreyfingar í .gegnum
segulsvið jarðar, reynast réttar er
gert ráð fyrir að slíkum útbúnaði
verði komið fyrir í geimferjum og
geimstöðum framtíðarinnar.
TÓNLIST
Dóra Reyndal söng
Mánudaginn 5. maí söng Dóra
Reyndal, sópransöngkona, í Norr-
æna húsinu en Vilhelmína Ólafsdótt-
ir, píanóleikari, var við hljóðfærið.
Húsfyllir var. Efnisskrá var all-metn-
aðarfull: fyrst Liederkreis (ljóða-
flokkur) op. 39 eftir Schumann, þá
La courte paille (Stutta stráið) eftir
Poulenc, og loks Quatre chansons
de jeunesse (Fjórir æskusöngvar)
eftir Debussy.
Liederkreis Schumanns er oftast
viðfangsefni karlasöngvarar þótt
söngkonur fáist við hann stundum,
en ekki á sú tónlist þó vel við rödd
og flutningsmáta Dóru Reyndal. Til
þess skortir hana dramatískan
þunga, en rödd hennar er fremur
mjó og há, með „kóloratúr-ein-
kenni", og furðu fim í ýmissi söng-
akróbatík. Enda tókst Dóru miklu
betur upp í frönsku lögunum, sem
eru létt og gamansöm og mjög
skemmtileg. Textaframburður Dóru
Reyndal er með mjög miklum ágæt-
um, og raunar furðulega skýr miðað
við svo háa rödd. Annars fylgdu allir
textar með efnisskránni, á frummál-1
inu og í þýðingum eftir Þorstein
Gylfason og Halldór Hansen, en svo
mun þjóðþrifafyrirtæki þcirra Rut
L. Magnússon og Kristínar Svein-
björnsdóttur fyrir að þakka, að allar
slíkar þýðingar, sem á annað borð
eru til, eru nú aðgengilegar metnað-
arfullum hönnuðum tónleikaskráa.
Ekki minnist ég þess að hafa heyrt
Vilhelmínu Ólafsdóttur knýja slag-
hörpu fyrr, en hún lék af hinu mesta
öryggi og innlifun, og ti( stórrar
fyrirmyndar var hve vel undirbúnir
og æfðir tónleikar þeirra Dóru og
Vilhelmínu voru.
Sig.St.
Ávinnsluherfi:
Þrautreynd við íslenskar aðstæður
Mjög hagstætt verð
Til í stærðum 3,0 og 4,2 m vinnslubreidd
KAPLAHRAUNI 18
220 HAFNARFIRÐI:
S-91.651800
Innkaupastofnun Reykjavíkurborgar fyrir hönd
byggingadeildar óskar eftir tilboðum í frágang
norðurhlutalóðar við Heilsuverndarstöð
Reykjavíkur Barónsstíg 47.
Útboðsgögn verða afhent á skrifstofu vorri
Fríkirkjuvegi 3, Reykjavík, gegn kr. 10.000
skilatryggingu.
Tilboðin verða opnuð á sama stað miðvikudag-
inn 28. maí n.k. kl. 11.00.
INNKAUPASTOFNUN REYKJAVÍKURBORGAR
Fríkirkju««gi 3 — Sími 25800
Auglýsinsadeild hannar
auglýsinguna fýrir þig
Okeypis þjónusta
Frá þjóðgarðinum
á Þingvöllum
Tjaldsvæðin verða opnuð 2. júní.
Þjóðgarðsvörður.
t Faðir okkar
Ingvar Magnússon bóndi, Hofsstöðum
lést þann 13. maí. Útförin auglýst síðar.
Ingólfur Ingvarsson Julíus Ingvarsson
Ingunn Ingvarsdóttir Helga Ingvarsdóttir
t
Útför móður okkar
Kristínar Óladóttur
Frá Stakkamýri
sem lést að Droplaugarstöðum 6. maí fer fram hjá Fossvogskirkju
föstudaginn 16. maí kl. 13.30. Blóm vinsamlega afþökkuð.
Börnin.