Tíminn - 04.01.1990, Blaðsíða 10

Tíminn - 04.01.1990, Blaðsíða 10
10 Tíminn; Fimmtudagur 4. janúar 1990 Skýrsla Byggðastofnunar um ko AFRAMHALD NEIKVÆ Eftir Sigrúnu S. Hafstein Undanfarin misseri hefur Byggða- stofnun unnið að undirbúningi stefnu- mótunar um þróun byggðar í landinu. Þar hefur komið fram að ef framhald verður á þeirri þróun sem einkennt hefur þennan áratug muni byggðaþróunin ekki einungis verða óhagkvæm fyrir lands- byggðina heldur fari óhagkvæmni fyrir höfuðborgarsvæðið einnig að gæta. Einn liður í þessari stefnumótun er skýrsla sem Byggðastofnun hefur gefið út um ýmsa kostnaðarþætti við áfram- haldandi aukningu mannf jölda á höfuð- borgarsvæðinu. Þar kemur fram að heildaráhrif þessara fólksflutninga eru neikvæð. Meginniðurstaðan er sú að ríki, sveitarfélög og frumbyggjar á svæð- inu beri byrðar þéttbýlismyndunarinnar. Áhrif á innflytjendurna eru óljós. Þeir hagnist vissulega á sumum sviðum en tapi á öðrum. Þá er samkvæmt skýrslunni ekki ljóst hvort fyrirtæki tapi eða hagnist. Reyndar sé fyrirsjáanlegt að ákveðnir kostnaðarliðir þeirra hækki en á móti komi stækkun og efling markaða sem hugsanlega vegi það fyllilega upp og ef til vill gott betur. Skýrslan er samin af Ársæli Guð- mundssyni, hagfræðingi og byggir hún á upplýsingum sem fengnar eru með við- tölum við stjórnendur sveitarfélaganna á svæðinu og stofnana á þeirra vegum. í skýrslunni er beitt samfélagslegri heild- arsýn til að meta kostnað eða ábata af þéttbýlismynduninni á höfuðborgar- svæðinu. 50 þúsund á 20 árum? Samkvæmt framreikningi Byggða- stofnunar á fólksfjölgun og fólksflutning- um í landinu mun fjölgunin á höfuðborg- arsvæðinu til ársins 2010 nema 20 þúsund manns án þess að tekið sé tillit til aðflutninga fólks, en um 50 þúsund manns sé reynsla undangenginna ára lögð til grundvallar. Ef gert er ráð fyrir að fjölgunin skiptist hlutfallslega milli sveitarfélaganna á höfuðborgarsvæðinu mun Reykvíkingum fjölga um rúm 34 þúsund, Kópavogsbúum um 5.500, Garðbæingum um 2.400 en íbúum á Seltjarnarnesi og í Mosfellsbæ fjölgar um 1400 í hvoru bæjarfélagi. Á tuttugu ára tímabili verður því fjölgunin 36% í hverju sveitarfélagi sem er um 1,5% meðalaukning á ári miðað við 0,6% náttúrulega fjölgun á svæðinu. í þessum tölum er ekki gert ráð fyrir að stjórnvöld grípi í taumana umfram það sem gert hefur verið og haldi aftur af þessari þróun. Hverjir f lytja? Samsetning þess hóps sem flytur frá landsbyggðinni á höfuðborgarsvæðið vekur sérstaka athygli. Því hefur oft verið haldið fram að oftast sé um að ræða eldra fólk sem leyti sérhæfðrar þjónustu. í skýrslunni kemur hinsvegar fram að í mikíum meirihluta er um að ræða ungt fólk á aldrinum milli tvítugs og þrítugs. Jafnframt fylgir fjöldi ungra barna for- eldrum sínum. í framhaldi af þessum upplýsingum má búast við mjög aukinni eftirspurn eftir dagvistunar- og skóla- rými. Einnig kemur fram að svokölluð kostnaðarmyndun vegna hinna að- komnu er að mörgu leyti með öðrum hætti en þeirra sem fyrir eru. Eins og áður sagði er yngra fólk yfirleitt í miklum meirihluta aðfluttra. Jafnframt er hlutfallslega stór hluti eldra fólks og • fólks með ákveðnar sérþarfir sem leita til staða sem bjóða upp á sérhæfða þjónustu, á þetta aðallega við um heil- brigðisþjónustu. Þetta þýðir að þarfir innflytjenda eru aðrar en hinna og því verður kostnaður vegna þeirra ekki mældur með meðaltalsreikningum sem gilda fyrir alla íbúana. Almennir málaf lokkar Fjallað er um hvernig kostnaðar- /ábatahliðin snýr að nokkrum málaflokk- um ef tekið er mið af fyrrgreindri mannfjöldaaukningu. Einnig er fjallað nokkuð um núverandi ástand þessara mála. Samkvæmt mannfjöldaspá orkuspár- nefndar er gert ráð fyrir að orkuflutn- ingskerfi Rafmagnsveitu Reykjavíkur, sem verður fullfrágengið eftir 2-3 ár, geti annað eftirspurninni fram til ársins 2015. Ef hinsvegar er gert ráð fyrir 1,5% árlegri fjölgun íbúa eins og kom fram hér að framan, mun aflþörfin vera orðin meiri en kerfið getur annað þegar árið 2005. Almenn niðurstaða skýrslunnar er að Rafmagnsveitan þurfi á allra næstu árum að vera viðbúin hraðari uppbyggingu aðaldreifikerfisins. Jafnframt megi gera ráð fyrir aukningu í fjárfestingum um- fram áætlanir í kjölfar örari fjól- ksfjölgunar. Fjárfestingar RR muni því aukast verulega en ekki sé ólíklegt að tekjur aukist á móti. Fjárf estingar Hitaveitu Hvað Hitaveitu Reykjavíkur varðar er gert ráð fyrir að Nesjavallavirkjunin verði fullnýtt um aldamótin, eða tíu árum fyrr en mannfjöldaspá orkuspár- nefndar gerir ráð fyrir. í umfjöllun um Hitaveitu Reykjavíkur kemur fram að á árunum 1981-88 jukust fjárfestingar að raungildi um 20% að meðaltali á ári. Á sama tíma var vöxtur mannfjöldans á veitusvæðinu tæp 2% á ári. Segir orðrétt í skýrslunni: „Vöxtur fjárfestinganna var því tífalt meiri en vöxtur mannfjöldans sem telja verður mjög óeðlilegt. Skýringuna á þessum mikla mun má finna að hluta til í virkunarframkvæmdum á Nesjavalla- svæðinu." í niðurstöðum segir að vegna örari aukningar á íbúum verði að flýta rannsóknum og framkvæmdum varðandi orkuöflun. „Þar til viðbótar virðist allt benda til kerfisbundinnar aukningar í fjárfestingum umfram fólksfjölgun sem nauðsynlegt er að finna haldbæra skýr- ingu á. Engu að síður mun fjárfesting aukast á næstu árum en vafalaust munu tekjur aukast á móti." Hvað Vatnsveitu Reykjavíkur varðar kemur fram að töluverð endurnýjun á CSP ^of^i^'^^^^J. Í*fi8k»ás*s HWffij :*^ ___ll^í^..........*"fliS tímmmmmí*-* >»•«*»*!•»•«* c « «*! •*j «»i ¦ « * • *» IR • » m ii i !¦¦•••• MM M:*. ! *~*B j riMi :Fm m* kerfinu sé aðkallandi. Talið er að minnka megi vatnsnotkun á íbúa á sólarhring úr 750 lítrum í 600 lítra með endurbótum á kerfinu. Það láti því nærri að endurbæt- urnar einar muni duga til að mæta vatnsþörf næstu tuttugu ára. Vantarlóðir? Hvað framboð á lóðum varðar kemur fram að borgin hafi á undanförnum árum verið rausnarleg í úthlutun lóða og það hafi leitt til minni reitanýtingar svæða en hagkvæmt geti talist. Þetta hafi í för með sér að byggðin þenjist út með meiri hraða en gert hefur verið ráð fyrir og nú sé svo komið að lóðir sem áttu að duga til ársins 2004 eru að verða búnar. Óhjákvæmilegt sé að verð lóða muni hækka verulega á næstu árum. Hækkun- in muni í fyrstu koma fram í minnkun lóða, þar sem greiða verður sama verð fyrir færri fermetra lóð, þannig að reita- nýting verði meiri. Verðhækkun lóðanna1 muni síðan leiða til hækkunar á fast- eignaverði þegar frá líði. Einnig er fjallað um þá tilhneigingu sem hefur gætt hjá fyrirtækjum að þau flytji úr miðbænum í önnur hverfi vegna þrengsla. Þetta hafi leitt til þess að hverfi sem skipulögð hafi verið sem iðnaðar- hverfi breyta um einkenni og verða verslunar- og viðskiptahverfi. Þessi þró- un leiði til breytts samgöngumynsturs og hafi ekki hvað síst skapað það umferðar- öngþveiti sem höfuðborgarbúar hafi kynnst á síðustu árum. Umferðarmálin erfiðust Það er samdóma álit allra sem rætt var við í sambandi við gerð skýrslunnar að umferðarmálin séu erfiðust viðureignar með tilliti til örrar fjölgunar fólks á höfuðborgarsvæðinu. Til staðar sé mikill uppsafnaður vandi og að auki eigi eftir

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.