Sjómannablaðið Víkingur - 01.08.1956, Blaðsíða 8

fast hann sótti sjóinn inn á Hestfjörð. Þar var að jafn-
aði gnægð af góðæti, fiskseiðum og margskonar teg-
undum. Þaðan kom lundinn með í holuna sína venju-
lega smásíld, sandsíli, trönusíli, þorskseiði, ýsuseiði,
lýsuseiði, skerjasteinbít, mjóholu, gráslempu 15 til 20
grömm að þyngd og smokkseiði, enda þótt engin smokk-
veiði væri að sumrinu eða hausti til. Áður en rækju-
veiðar hófust á Hestfirði, mátti að sumarlagi sjá fjörð-
inn þakinn af lunda við veiðar sínar.
Hnísur og hrefnur busluðu þar í átunni og nutu lífs-
ins í allsnægtum og selurinn lét ekki sitt eftir liggja
að njóta gæðanna. Silungsveiði var oft mikil í ánum og
við ósa Hestfjarðarár. Miklu var þarna af að taka. Um
tölu þeirra fiskseiða, sem árlega létu líf sitt fyrir ofur-
eflinu, veit enginn. Hitt vitum við með vissu, að það
var hverfandi samanborið við það afhroð, sem hvers
konar fiskungviði hefur orðið fyrir siðan byrjað var að
stunda rækjuveiðar á þessum firði.
En hvernig er svo um að lítast á Hestfirði nú? Fró
því ég var unglingur, hefur mér verið tíðföi-ult á ári
hverju um þennan fjörð. Lýsingin hér að framan á
margbreytilegu fiska-, fugla- og öðru dýralífi á við
það, sem áður var. Nú er þarna öðruvísi um að litast.
Rækjan á firðinum er gengin til þurrðar og þangað ligg-
ur því sjaldnast leið rækjuveiðibátanna nú. Lundinn er
horfinn af firðinum. Viðburður að hnísur og hrefnur
sjáist þar, og smásíld horfin með öllu.
Kunnugum mönnum dylst ekki, að þetta er árangur
rányrkju þeirrar, sem rækjuveiðunum fylgja. Rækju-
veiðimönnum er bezt kunnugt um orsökina til þess^ra
breytinga. I hvert skipti, sem þeir hafa tekið inn vörp-
una sína úr þessu forðabúri uppvaxandi ungfiskjar,
hafa þeir séð þúsundir ef ekki tugþúsundir smáfisk-
seiða láta lífið fyrir þessu fjöldamorðs veiðarfæri þeirra.
En þeir hafa líka jafnframt veitt rækjur, sem minnsta
kosti aðra stundina er eftirsótt vara, og gefur arð af
sér í bili. Ég hef oft átt tal við suma þessara rækju-
veiðimanna. Öllum ber þeim saman um, að tortíming
fiskseiðanytjafiska vorra sé gífurleg og skaðleg.
Hestfjörður er nú rúinn orðinn þeim nytjafiskteg-
undum, sem þarna áttu fyrir sér að vaxa upp í friði,
héraðsbúum og þjóðinni til varanlegs ábata, ef rækju-
veiðar hefðu aldrei verið leyfðar. Sjón er sögu ríkari.
En hér er ekki látið við sitja.
Rækjuveiðunum er nú haldið áfram af kappi annars
staðar en á Hestfirði og öðrum miðum, þar sem rækjan
hefur yfirgefið. Ekki færri en fjórir til sex mótorbátar
hafa undanfarin ár og það, sem af er líðandi ári, skafið
botninn hér við ísafjarðardjúp með fjöldamorðtólum
sínum, botnvörpunni. Óátalið af þeim, sem hér mestu
um ráða, en í óþökk allra hugsandi manna, sem sjá og
reynt hafa skaðsemi þessarar veiðiaðferðar hér við
Djúp.
Sem sagt, rányrkjunni er haldið áfram með ólögleg-
um veiðarfærum, botnvörpu í stað flotvörpu, þrátt fyrir
marg viðurkennda skaðsemi þessara veiðiaðferðar. Hve
langan tíma það kann að taka að ganga milli bo!s og
höfuðs alls uppvaxandi fisks hér í Djúpinu, og bægja
frá því allri fiskigengd með slíku framferði, skal ég
ekki um dæma.
Ég vil geta þess hér, að árið 1953, eftir að landhelgin
hafði verið víkkuð út og bann sett við veiðum með botn-
vörpu og dragnót á friðunarsvæðinu, voru engar rækju-
veiðar stundaðar á fiskimiðum hér við Djúpið. í apríl-
mánuði það ár kom mikil fiskigengd í Djúpið og gekk
fiskurinn þá hindrunarlaust alla leið inn fyrir Ögur-
hólma, þar sem hann að jafnaði staðnæmdist, enda þar
gnægð af rækju. Góður og stundum ágætur afli hélst
upp frá þessu á miðdjúpsmiðum allt sumarið og fram
eftir hausti. Trillubátaútgerð hér við Djúp fór mjög
vaxandi, og sjómenn á þessum útvegi hugsuðu gott til
framtíðarinnai'.
En Adam var ekki lengi í Paradís. Rækjuveiðar færð-
ust í aukana árið 1954, og árið eftir, síðastliðið ár, höfðu
rækjubátarnir lagt undir sig veiðisælustu fiskimiðin hér
í Mið-Djúpinu. Þá um vorið kom og talsverð fiski-
gengd í Djúpið. En nú brá svo við, að fiskurinn gekk
ekki lengi'a inn en þangað sem skarkað hafði verið mest
á með botnvörpu rækjuveiðimanna.
Mótmœli héraðsbúa.
Ég get ekki látið hjá líða að skýra frá þeim mót-
mælum, sem átt hafa sér stað hér í héraðinu gegn drag-
nótaveiðum.
Á aðalfundi sýslunefndar Norður-ísafjarðai’sýslu ár-
ið 1950 var lagt fram erindi frá trillubátaformönnum í
héraðinu um að dragnótaveiði verði bönnuð í ísafjarðar-
djúpi og Jökulfjörðum. Erindi þetta var undirskrifað
af ekki færri en 30 til 40 formönnum. Erindinu var
vísað :til sérstakrar nefndar. Nefnd þessi lagði fyrir
fundinn reglugerð í þrem greinum um bann við drag-
nótaveiði á nefndum miðum og samþykkti fundurinn
hana í einu hljóði, ásamt svohljóðandi tillögu frá nefnd-
inni:
„Sýslufundur Norður-ísafjarðarsýslu samþykkir
að skora á sjávarútvegsmálaráðuneytið að setja að
fengnum tillögum Fiskifélags Islands og fiskideild-
ar atvinnudeildar Háskólans reglugjörð um bann
við dragnótaveiði í Isafjarðardjúpi í sömu átt og
meðfylgjandi reglugerðaruppkast gengur. Telur
nefndin nauðsynlegt að þetta verði sett á vegna
uppeldis á ungviði nytjafiska og smábátaútvegs við
Djúp“.
Öllum er kunnugt um afdrif þessa máls. Veiðar með
dragnót og botnvörpu voru þá nokkru síðar bannaðar
með öllu innan landhelginnar. Sama ætti að sálfsögðu
að gilda gagnvart botnvörpu þeirri, sem notuð er hér
við Djúp við rækjuveiðar, sem er að því leyti skaðlegri
öllu fiskungviði en venjuleg dragnótavarpa, sem var
mörgum pörtum möskvastærri.
Mér er kunnugt um, að á síðastliðnu ári sendu trillu-
bátaformenn hér við Djúp frá sér mótmæli eða bæna-
skrá til hærri staða um afnám rækjuveiða í ísafjarðar-
djúpi. Málið var lagt fyrir Fjórðungþing fiskideilda
Vestfjarða. Afgreiddi þingið það frá sér með svofelldi
ályktun:
„Fjórðungþing fiskideilda Vestfjarða telur nauð-
synlegt til verndar rækjustofninum, að rækjuveiðar
innfjarða verði bundnar við álcveðin veiðisvæði og
veiðileyfi takmörkuð. Jafnframt leggur fjórðungs-
14D
VIKiNGUR