Náttúrufræðingurinn - 1969, Blaðsíða 36

30
NÁTT Ú RU FRÆÐINGURINN
5. Útnesjategundir (annesjategundir).
Þar til teljast: Diapensia lapponica (íjallabrúða), Phyllodoce
coerulea (klukkulyng), Crepis paludosa (hjartafífill), Cornus suec-
ica (skollaber) og Potentilla egedi (skeljamura). (10. mynd.)
Sameiginlegt einkenni þessara tegunda er, að þær vaxa svo til
eingöngu á útskögum norðanlands og norðvestan, eða á svæðum
III, 1 og IV, 1, en vantar alveg í innsveitunum, þar sem loftslag
er meginlandskenudast. Að öðru leyti gera þær mjög ólíkar lífs-
kröfur. Þannig vex Potentilla egedi eingöngu við sjávarmál, Cornus
og Crepis eru láglendistegundir, Phyllodoce vex oft allhátt upp,
og Diapensia má kallast fjallategund, enda þótt hún vaxi einnig
niður að sjó, yzt á skögunum norðanlands.
Svo virðist helzt sem þessar tegundir laðist að köldu strandlofts-
lagi, sem hvorki er mjög meginlandskennt né hafrænt. Sumar
þeirra eru líklega bundnar við snjóþung svæði, a. m. k. mun svo
vera um klukkulyngið, sem má kallast snjódældaplanta, og ef til
vill einnig hjartafífilinn. Aftur á móti vex fjallabrúðan helzt á
melhryggjum, sem hljóta að vera snjóléttir.
Fjallabrúða og klukkulyng eru heimskautategundir, og svo mun
einnig skeljamuran í nokkrum mæli, en hjartafífill og skollaber
eru fremur suðlægar tegundir, algengar í skógurn Evrópu.