Neisti - 20.08.1984, Síða 14

Nicaragua
HVER VAR
SANDINO?
Árið 1925 yfirgáfu bandarískir her-
menn Nicaragua í bili. Þeir sneru þó
aftur árið eftir, því frjálslyndir gerðu
uppreisnartilraun. Meðal herforingj-
anna í liði frjálslyndra var nú maður
að nafni Augusto César Sandino.
Sandino fæddist árið 1895 í bænum
Niquinohomo. Hann var sonur landeig-
anda nokkurs, sem getið hafði hinn
unga svein utan hjónabands með fá-
tækri bóndastúlku.
Sandino vann fyrir sér sem vélvirki,
komvörusali, landbúnaðarverkamaður
á bananaplantekrum í Honduras, og
sem sölumaður olíufyrirtækis í Mexíkó.
Hann sneri aftur frá Mexíkó 1926 til
þess að hefja baráttuna ekki bara gegn
hinni íhaldssömu ríkisstjóm, heldur líka
gegn bandaríska innrásarhemum.
Pegar frjálslyndir skrifuðu undir frið-
arsamning 1927 ásamt íhaldssömum, -
það var gert að tilhlutan og undir eftirliti
Bandaríkjanna, - neitaði Sandino að
skrifa undir.
Augusto César Sandino safnaði sam-
an her verkamanna og fátækra bænda
og hélt stríðinu áfram. Nú var tilgangur-
inn að reka flotaherdeildir Bandaríkj-
anna úr landi. Fáni Sandinos og manna
hans var svartur og rauður með áletmn-
inni,,Frelsið eða dauðann“. Það var her
Sandinos sem háði fyrsta skæruliðastríð-
ið í sögu Rómönsku Ameríku.
Stríð Sandinos bar árangur, því 1933
yfirgaf síðasti bandaríski hermaðurinn
Nicaragua.
Áður en flotaherdeildir Bandaríkj-
anna yfirgáfu landið, höfðu þær þjálfað
og vopnað arftaka, - þjóðvarðliðið sem
síðar átti eftir að verða illræmt. Foringi
þessa Þjóðvarðliðs var Anastasio
Somoza Garría.
Árið 1934 undirritaði Sandino friðar-
samning ásamt forseta landsins, Sacasa.
Hann hélt til fjallahéraðanna til þess að
stofna landbúnaðar- og námusamvinnu-
félög í Wiwilí.
En hvorki Sandino né bændumir
fengu að vera í friði í fjöllunum.
21. febrúar 1934 var Augusto Cesar
Sandino tekinn höndum þegar hann
var á leið frá samningaborði í Managua,
það var farið með hann afsíðis og hann
tekinn af lífi og persónulegar eigur hans
síðan seldar eins og launmorðingja er
háttur.
Pað var Somoza sem lét myrða Sand-
ino; hann viðurkenndi það og lýsti því
yfir að hann hefði gert það fyrir þjóðina.
Nú var leið Somoza til valda greið.
1936 steypti hann Sacasa forseta af stóli
og útnefndi sjálfan sig sem forseta.
<
«
Arftakar Sandinos:
Byltingarhreyfingin
í Nicaragua
í lok sjötta áratugarins fóm and-
stöðuhópar að láta heyra til sín að
nýju. Hér var fyrst og fremst um að
ræða menntamenn sem orðið höfðu
fyrir miklu áhrifum af sigri kúbönsku
byltingarinnar.
Árið 1961 var FSLN myndað. í höf-
uðborg Honduras, Tegucigalpa komu
saman þrír menn og stofnuðu FSLN:
Carlos Fonseca Amador, Tomas
Borge og Silvio Mayorga. Þeir vom
allir fyrrverandi háskólastúdentar.
Einn þessara stofnenda lifir enn og er
innanríkisráðherra í stjóm Sandinista í
Nicaragua, - Tomas Borge.
Á sjöunda áratugnum hélt FSLN
uppi skæruliðabaráttu á landsbyggð-
inni og hafði mjög litlar rætur í borgun-
um.
Árið 1974 réðist hópur sandinista
inn í jólaveislu leiðandi Somocista.
Þeir tóku tólf nicaraguanska diplómata
og meðlimi ríkisstjómarinnar í gísl-
ingu. Somoza varð að láta að kröfum
þeirra og aðgerð þessi fékk mikinn
slagkraft. FSLN naut mikillar hylli
jafnvel þótt samtökin væm enn mjög
veik.
Eftir þennan atburð vom sett herlög
í landinu, kúgunin jókst og FSLN varð
illa úti.
í kjölfar þessa urðu deilur og um-
ræður innan FSLN um leiðir til að koll-
varpa Somoza og leiddi þetta til klofn-
ings. Klofningurinn varðaði samband-
ið milli skæruhernaðar á landsbyggð-
inni og starfs í borgunum, skipulagn-
ingu verkalýðsstéttarinnar og dagskrá
uppreisnarinnar. Þrír skoðanahópar
mynduðust: Tendencia Proletaria,
Guerra Popular Prolongada og þriðji
hópurinn Tendencia Insurreccional
eða ,,Terceristas“.