Fálkinn


Fálkinn - 09.08.1930, Blaðsíða 7

Fálkinn - 09.08.1930, Blaðsíða 7
F A L K I N N Ólöf í Seli Eftir Vjestein. Það var ekki á átjándu öld- Wini og ekki heldur á þeirri nítj- andu, sem hún gerðist sagan, sem jeg ætla að segja ykkur uúna. Hún gerðist á tuttugustu öldinni einhverntíma á fyrsta eða öðrum tugnum, jeg man ekki svo nákvæmlega hvenær. Hún Ólöf gamla í Seli var nið- Ursetningur, — sveitarómagi er það vist líka kallað, það hafði hún verið síðustu sex árin og var nú um áttrætt. „Fjárans þungur óniagi", sagði Páil í Garði, — oddvitinn í Eyrarsveit, — og strauk hökuna spekingslega. Hann var glöggur á f je hann Páll oddviti, og hreppsnefndin var aðgætin, aðsjál væri líklega rjett- ara að segja. Hún átti ekki sjö dagana sæla í Seli hún Ólöf gamla, ljeleg að- búð, vegna fátæktar á heimilinu, fjoldi barna og því litið næði fyrir lúna og gamla konu. Ef börnin hefðu verið al- niennileg, en það var nú ekki þvi láni að heilsa. Ólöf gamla hafði ekkert yndi af þeim, þau voru henni meir til ama en gleði. , Sú var tíðin að hún ÓlÖf gamla átti betri daga. Þá bjó hún á Strönd með manni sínum, sem Sveinn hjet, og börnum sínum þremur; tveimur mannvænleg- um sonum og ástríkri dóttur. En kaldhæðni örlaganna er stundum nokkuð mikií. Maður- inn dó úr lungnabólgu, dóttirin úr tæringu, en sj'nirnir fóru báð- ir i sjóinn á sama árinu. Búið var gert upp og reynd- ist rjett fyrir skuldum. Ólöf gamla lenti á sveitinni, farin að heilsu og beygð af sórg. Nú hafði hún í sex ár etið náðar- hrauð hjá Eyrarsveit, sveitinni þar, sem hún var fædd og upp- alin í, þar sem hún hafði lifað og stafrað öll sín bestu ár, þar sem hún hafði verið um eitt skeið virt og umtöluð fyrir rausn og gjafmildi við fátæka og um- komulausa, þrátt fyrir lítil efni. •— En hver voru nú launin? O, jæja, hún Ölöf gamla huggaði sig eins og í'Jeira gamalt og trú- að fólk við umbun góðverkanna hinummegin, •— og hreppsnefnd- in virtist á sama máli. — Hún Ölöf gamla var ekki að kvarta °g siðustu árin átti hún aðeins eitt áhugamál, en það var ,að komast heiðarlega í gröfina. Þá sjaldan að oddvitann bar að garði ámálgaði hún þá ósk sína, aP fá sæmilegan umbúnað að hðnu æfikveldi. Páll oddviti hrosti góðlátlega og strauk hök- Una í sífellu, en sagði fátt. Þáð var orðin fastur vani hjá hon- Urn> er hann reið f járgöturnar Ira Seli, að reikna saman í hug- anum, kostnaðinn við heíðarlega Jarðarför.-----------Það'voru ný- afstaðnar rjettir þegar Úlöf gamla í Seli lagðist banaleguna. Læknirinn var sóttur fyrir sHa- sakir en gat ekkert að gert, sendi einhverja dropa, sem kostuðu hreppinn þrjár krónur, en Ólöf gamla andaðist á sjötta degi. — Gvendur í Króki var fengiun til þess að smíða kistuna. Heldur þótti hún óvönduð eftir því sem gerðist í Eyrarsveit, smurð var hún utan með einhverju svörtu, sem átti að heita mál en skraut- laus með öllu. Gröfina tóku vinnumenn Páls oddvita. Jarðar- farardaginn var sólskin og besta veður, fólk kom því nokkuð margt, flest fyrir forvitnissakir. Engin var húskveðja flutt, þvi Ólöf gamla var komin i kirkjuna, enginn vissi almennilega hvern- ig, nema Páll oddviti, hann átti að borga flutninginn. Prestur- inn hafði verið beðinn að jarð- syngja, en enga ræðu var hann beðinn um. Samt kom hann með ræðustúf í vasanum, nokkur vel valin orð um hina látnu „merk- is og sómakonu", tínd saman hjá kunnugum með natni og sögð af miklum fjálgleik. Ekkert mint- ist hann á hreppinn og Iítið á síð- ustu æfiárin umfram það, að hún Ólöf gamla á Seli hefði lifað og dáið drottni sínum södd lífdaga. — Fólkið söng þessa venjulegu sálma, með venjulegum jarðar- fararsvip og hringjarinn gerði skyldu sina. Presturinn stóð og beið, enginn kom til þess að taka kistuna. Hringjarinn danglaði klukkunum við og við annars var grafarþögn. Biðin var orðin nokkuð löng og prestur farinn að ræskja sig nokkuð ákveðið, þegar Páll oddviti loksins stóð upp og leit yfir söfnuðinn, hann var sjáanlega í vandræðum, því engir voru líkmennirnir. Hann hafði ætlað að komast hjá þvi að borga þann póstinn, nóg var samt. Bjóst við því að einhverjir bæru kerlinguna óbeðnir til graf- ar. — Fólkið beið stöðugt eftir því að líkmennirnir gæfu sig fram.-------Að lokum stóðu upp f jórir karlar, þar af tveir hrepps- nefndarmenn, og tóku undir kistuna með oddvita, tveir öðru- megin en þrír hinumegin, og þannig komu þeir henni fram kirkjugólfið. Til allrar hamingju var stutt i kirkjugarðinn og ferð- in gekk slysalaust, en ekki þrautalaust fyrir oddvitanum að minsta kostii sem var nokkuð feitur og þungur á fæti. — Kist- unni var sökt í gröfina, prestur- inn kastaði rekunum á með venjulegum formála, setti siðan upp hatt sinn og f ór. Fólkið söng sálminn á enda. — Dálítil stund leið, menn stóðu ennþá við gröf- ina, kunnu ekki ahnennilega við að fara, en það leit helst út fyrir, að hinar þrjár vígðu moldarrek- ur prestsins yrði eina moldin, sem ausið yrði í gröf Ólafar gömlu í Seli. Fólkið tíndist burtu smátt og smátt og dreifði sjer um kirkjugarðinn, enginn vildi fara alveg, flesta langaði að sjá hvernig þessi minnisstæða jarð- arför endaði. Hreppsnefndar- mennirnir báðir, sem borið höfðu kistuna, stóðu út í einu horni garðsins og lásu hálfmáða og illa gerða grafskrift á stóru blágrýt- isbjargi. Það var á leiði Sveins á Strönd, er átt hafði Ólöfu í Seli. -------Snögglega vaknaði oddvit- inn af dvalanum, — mintist þess víst að ekki var alt búið enn, — og gekk til þeirra Gvendar í Króki og Jóns í Dal. Talaði hann við þá hljóðlega um stund, en hvað þeir ræddust við, vissu fáir, en heyra þóttust einhverjir odd- vitan segja að lokum. „Jæja pilt- ar mínir, þið moldausið kerling- una. Jeg borga". Jón og Gvend- ur tóku rekurnar þegjandi og fóru að moldausa. En fólkið tíndist burt, er það sá verkið í góðum höndum.------------ -----------Það var almannaróm- ur i Eyrarsveit, að hreppsnefnd- in hefði komið Ólöfu gömlu í Seli heiðarlega í jörðina. Paradís karlmanna. Einhver einkennilegasta eyja jarS- arinnar er Rapaeyjan i Indverska hafinu. Hún er sjerstaklega hrein- asta Paradís fyrir karlmennina. Að minsta kosti fyrir letingja og slæp- ingja af karlkyni. LoftslagiS er eitt- hvert hiS héilnæmasta, sem hægt er að hugsa sjer. Kókós og ávaxtatrje vaxa með fram hinum djúpu fjörð- um allskonar fuglar og villisvín haf- ast við í skógunum. Auk þess er haf- ið fult af margskonar fiski. Papa ér sem sagt Paradís fyrir karlmennina. Þeir liggja í sólinni feitir og uppblásnir og gera ekki handartak. Þessi sjerstaða karlmann- anna á eynni kemur af þvi að kon- ur eru þar miklu fleiri talsins. Eins og aðrir fágætir munir er þvi karl- maðurinn mjög verðmætur á Rapa. Auðvitað er það öfugt við það sem er í menningarlöndunum þar sem karlmaðurinn hefir þann leiða vana að púla fyrir konu og börnum. Á Rapa hefir karlmanninum tekist að losna við þessa venju sína og lætur hann konurnar þræla fyrir sjer frá morgni til kvölds. Á meðan hann lúrir í sólinni lætur hann konurn- ar safna kókóshnetum, búa til .kobra' og annast svinin og geiturnar. Hið eina sem karlmaðurinn vinn- ur er að fara niður að firðinum að fiska. En það gerir hann bara aS gamni sinu. Hann er svo latur og værukær að honum dettur ekki i hug að hreyfa sig nema hið allra minsta. Honum dettur ekki einu sinni i hug aS setja matinn upp í sig sjálfur. Þegar HSur aS matmálstíma liggur hann endilangur í grasinu, meSan kona hans fæst viS matreiSslu. Til matar er einkum notaSir ávextir og svína- og geitasteik, sem konan kast- ar inn í kjaft hans. Og hamingjan hjálpi þeirri, sem ekki hittir. Hún verður aS þola hinar hörSustu refs- ingar af herra sínum og húsbónda. ' Eiginmaðurinn ötriii og kven-njósnarinn. Nýlega vildi svo til í Budapest að kona riks og vel metins manns þar i borginni fór að gruna mann sinn um græsku, rjeði hún kven-njósnara til þess að elta hann hvert sem hann fór. Þótti konunni gaman að láta svona unga og fallega stúlku vera a hælunum á honum. Stúlkan elti manninn i heila viku hvert sem hann fór, á ferðum hans inn á mat- söluhús og leikhús. Maðurinn tók fljótlega eftir þvi aS hann var eltur og skildi strax hvern- ig i öllu lá og gerSi hann nú alt sem hann gat til aS gera þetta eins erfitt fyrir stúlkuna og unt var. Hann laumaðist út um bakdyrnar þar sem hann var, ók með geysi hraða gegn um bæinn, tók sjer far með einhverri ákveðinni járnbraut- arlest en stökk svo á síðustu stundu upp í aðra en þá sem hann hafði keypt farseðil með. í stuttu máli sagt neytti hann allra þeirra bragSa, sem ófrjálsir menn verða að nota, hvort heldur þeir eru saklausir eða sekir. En fallega unga stúlkan Ijet honum ekki verða kápuna úr því klæðinu. Hún stökk líka upp i vitlausa lest og kom á aSra stöS en þá, sem hún hafði keypt sjer farseSil til, og var sest inn í matsölustofuna einmitt þeg- ar maSur sá, sem hún var aS elta kom inn og fór aS svipast um eftir borði. Einhverju sinni var þeim lit- ið hvort á annað og gátu þá ekki látið vera að brosa, og þvi lauk svo að „ótrúi" eiginmaðurinn varð í raun og veru ótrúr. Hann stakk upp á þvi viS ungu stúlkuna aS þau borSuSu saman og fylgdust svo að framvegis. Og nú ferSuðust þau með mesta friði og spekt. Unga stúlkan varS ástfangin í manninum, og hann hefir verið ástfanginn i henni allan tim- ann. Eiginkonan afbrýSisama hefir nú krafist skilnaSar og stendur máliS yfir um þessar mundir. Gestgjafi einn i nánd viS Breslau hefir lengi veriS i fjárkröggum og barist harðri baráttu til þess að forða sjer frá gjaldþroti. Var fógetinn far- inn að sækja til hans húsgögn og ým- islegt annað, sem tekið hafði verið lögtaki og loks var svo komið, að sótt var til hans píanóið sem hann notaði til þess að skemta gestum sín- um með. Virtist gestgjafanum þá öll sund lokuS. En sama daginn kom honum frjett um, aS hann hefSi unn- iS 240.000 mörk i happdrætti. Fyrst i staS trúSi hann þessu ekki og hjelt að verið væri að gabba sig. En svo kom, að hann varð að trúa— og var honum það ekki óljúft. Happdrættið hafði bjargað framtíð hans og fjöl- skyldu hans.

x

Fálkinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Fálkinn
https://timarit.is/publication/351

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.