Menntamál - 01.02.1973, Page 20

fullnægjandi undirbúningur fyrir nemandann
til þess að hefja nám eftir þeirri leið, sem liann
kýs.
En í stað þess að gera minni kröfur um undir-
búning að framhaldsnámi, er hugmyndin sú, að
auka námsefnið með því að lengja árlegan starfs-
tíma og nýta betur skólatímann í hinum níu ára
samfellda grunnskóla með breyttu námsefni og
breyttunr kennsluháttum.
Ástæðulítið virðist því vera að viðhalda fjórða
bekk gagnfræðaskólanna.
Einnig virðist 16 ára aldurinn að mörgu leyti
lieppilegur til að skipta um skóla.
Markmið, skólaskylda og fleira
í fyrsta kafla frv. til laga um grunnskóla er
ákvæði um eins árs lengingu skólaskyldunnar frá
því, sem nú er. Meginmarkmið með lengingunni
hlýtur að vera það að jafna þann aðstöðumun til
náms barna og unglinga, sem ríkt hefur milli ein-
stakra byggðarlaga jafnframt því, að þjóðfélagið
tryggir þegnum sínum þá undirbúningsmenntun,
sem þarf til framhaldsnáms. Þessu ber að fagna
sem óhjákvæmilegu skrefi í samræmi við þróun
þjóðfélagsins.
Hins vegar þarf öllum að vera ljóst, að til þess
að aukin skólaskylda nái tilgangi sínum, þurfa
margar forsendur að breytast frá því sem nú er:
1. Auka þarf fjármagn stórlega, bæði í stofn-
kosfnað og rekstur.
Á mörgum stöðunr vantar nú þegar mikið á,
að skólahúsnæði uppfylli núgildandi ákvæði laga.
Endurskoða þarf núgildandi „norm“ um skóla-
byggingar með tilliti til ýnrissa breytniga á innra
starfi skólanna s.s. kennslufyrirkomulagi, vinnu-
aðstöðu fyrir nemendur og kennara, mötuneyti
og aðstöðu fyrir annað aukið starfslið, sem óhjá-
kvæmilega verður að ráða að skólununr.
Áætlað hefur verið að auka Jrurfi húsnæði
skólanna í þéttbýli um 10% frá núgildandi
„normum", vegna vinnuaðstöðu fyrir nemendur.
Er Jretta áætlað um 20 þús. kr. á hvern nemanda,
sem yrði nálega 300 millj. kr. í Reykjavík einni.
Auk Jressa þarf að byggja ýmsar sérstofnanir,
sem alltaf hefur vantað, en nauðsyn Jreirra verð-
MENNTAMÁL
18
ur enn brýnni við lengingu skólaskyldunnar, ef
vissir erfiðleikar, sem nú er við að etja í skóla-
starfinu, eiga ekki að aukast.
Aukinn rekstrarkostnaður er í greinargerð með
frumvarpinu áætlaður nálega 300 milljónir
króna, sem dreifist á 10 ára tímabil. Virðist Jrað
varlega áætlað.
2. Nauðsynlegt er, verði frumvarpið að lögum,
að það konri til framkvæmda á sem allra stytzt-
um tíma hvarvetna urn landið, svo að aðstöðu-
munur vegna búsetu aukist ekki enn meir en
nú er. Slíkt væri í algerri andstöðu við megin-
tilgang frumvarpsins, en heimildarákvæði 5. gr.
og 42. gr. um undanþágu, bæði frá árlegum
skólatíma og níu ára skólaskyldu, gefa tilefni
til þeirrar ályktunar.
Nemandi grunnskóla, sem starfar samkvæmt
lágmarksákvæðum 42. gr. hefur í lok grunnskóla-
námsins fengið um 87% af Jrví kennslumagni,
sem jafnaldri hans fær í grunnskóla með óskert-
an starfstíma. Hvernig stendur sá nemandi að
vígi, sem numið hefur við skóla, ]>ar sem báðum
heimildarákvæðunum hefur verið beitt? Þessi
heimiklarákvæði um svo rnjög skertan starfs-
tíma grunnskóla verða í enn rneiri andstöðu við
höfuðstefnu frumvarpsins, Jiegar litið er á ann-
að ákvæði í 42. gr. J^ar sem segir: „Geti skóli af
ófyrirsjáanlegum ástæðum ekki fullnægt starfs-
dagsskyldu sinni á reglulegum starfstíma, Jrá
skal starfstíminn framlengdur ]>ar til fullum
starfsdagafjölda er náð“.
Furðulegt má telja, að ekki skuli vera að finna
ákvæði um fjölda starfsdaga Jreirra skóla, sem
notfæra sér heimildarákvæði 42. gr. um skertan
árlegan starfstíma, Jrað því fremur, sem hér er
um að ræða almenna heimild til slíks skólahalds
(sbr. greinarg. bls. 46). Ekki verður heldur séð, að
skylt sé að framlengja slíka skóla, ef vanhöld
verða á reglulegum starfstíma.
í greinargerð með 42. gr. frumvarpsins er gerð-
ur eðlilegur og þarfur samanburður á starfstíma
íslenzkra skóla við skóla hinna Norðurlandanna.
En verður ])á væntanlegur íslenzkur grunnskóli
svo ásettur, hvað kennslumagn snertir, að ekki
megi glatast nokkur starfsdagur? Eðlilegt er, að
gert sé ráð fyrir einhverjum afföllum á heildar-