Æskan - 01.11.1954, Side 46

ÆSKAN
Lítið til fuglanna i loftinu.
/ Bréfaviðskipti. 1
Fuglarnir hafa frá náttúrunnar
hendi verið skapaðir til þess að hag-
nýta sér vindinn, og þeir hafa á marg-
an hátt verið fyrirmynd mannsins
í baráttu hans til að.ieggja undir sig
loftleiðirnar. Það voru fuglarnir, sem
byrjuðu á því að fljúga, og brautryðj-
endur fluglistarinnar tóku þá til fyrir-
myndar. Radíófálmarinn (radar) var
fundinn upp fyrir nokkrum árum og
grundvallaðist á þekkingu, sem feng-
in var með nákvœmri eftirtekt á
háttalagi sumra fugla. Aðailega mun
leðurblakan vera fyrirmyndin. Hún
notfærir sér eÖlilegan radíófálmara
til þess að forðast árekstur við tré eða
aðrar hindranir á næturflugi sínu.
Leðurblakan gefur frá sérháhljóð.sem
endurkastast og vara hana við hætt-
um. Það er ástæða til að ætla, að margt
megi enn þá læra af fuglunum við-
víkjandi flugi, sérstaklega, á hvern
hátt þeir fara að þvi að notfæra sér
vindinn. Því að þekkingin á leiðum
loftsins gerir fuglunum mögulegt að
ferðast undraverðar vegalengdir með
lágmarksáreynslu. Ef ekki væri um
neinn vind að ræða, þá væri flugið
algerlega vélrænt. Þá væri ekki annað
en að stefna flugvélinni beint á á-
kvörðunarstaðinn og lenda þar eftir
fyrirfram útreiknaðan tíma. En vegna
þess að vindurinn hrekur flugvélina
af réttri leið, hefur myndazt heil
fræðigrein í sambandi við flugið, sem
gengur út á staðarákvarðanir við at-
hugun himinhnatta, radíómiðanir
o. fl. En þetta bendir til þess, að engin
lifandi vera veit jafnmikið um vind-
inn og fuglar himinsins. Vindurinn
er aðalviðfangsefnið i lífi þeirra.
Feröalög þeirra og flestar venjur tak-
markast að miklu leyti af þvi, hvern-
ig þeir geta notfært sér vindinn. Það
er til dæmis augljóst mál, að bygg-
ing og sköpulag fuglsins ræður mestu
um það, að hve miklu leyti hann er
fær um að notfæra sér vindinn. Hlut-
fallið milli vængjahafs og þunga, hlut-
fallið milli lengdar og breiddar,
vængjaþykktin og vængjalagið, allt er
þetta atriði, sem flugvélateiknarinn
verður að stríða við. Með þvi að at-
huga flughæfni hinna mismunandi
tegunda fugla má mikið læra um öll
þessi atriði. Sá fugl, sem ekki hefur
sköpulag eða fjaðrir til þess að nota
sér vindinn, getur ekki orðið lang-
förull. En sá fugl, sem getur haldið
sér uppi með hægu móti, reikar um
allan hnöttinn. Því styttri sem blöðin
eru á skrúfu flugvélar, því hraðara
verða þau að snúast til þess að knýja
flugvélin áfram með sama hraða. Hið
sama gildir um skrúfublöð fugl-
anna, nefnilega vængina. Kolibrífugl-
inn hreyfir vængina 600 til 1000 sinn-
um á mínútu, flugan 330 sinnum á
sekúndu. En albatrosar og gammar
með vængjahaf frá 11 til 15 fet, nota
vængina ekki sem skrúfu, heldur líða
oft á tíðum áfram likt og svifflugur.
Ilinir sívölu vængir og sterku vöðvar
villiandarinnar gera það að verkum,
að hún hagar sér likt og stuttvængjuð
orustuflugvél. En hið mikla vængja-
yfirborð músafálkans, svarar fremur
til sprengjuflugvélar, dregur úr hrað-
anum, en heldur uppi meiri þunga.
Akurhænan hefur sig til flugs með
liraða eldiflugvélar. Hún hefur þó ekki
afl til að fljúgja þannig lengi. Hún
er fljót að ná sér í vissa hæð og
svífur síðan á/ram, lielzt niður á
móti. Hún flýgur aðeins stutt í einu
vegna vængjanna, og fer aldrei langt
frá heimkynnum sínum. Dúfan flýgur
ekki eins hratt og hefur ekki eins
inikið fyrir fluginu, en hún verður
að bera vængina ótt til þess að halda
sér á lofti. Þótt hún fljúgi lengra en
akurhænan, kemst hún ekki i hálf-
kvisti við fugla, sem hafa vel lagaða
vængi til þess að bera uppi þunga
án mikillar áreynslu. En hinir lang-
fleygu fuglar, sem hafa þar til gerða
vængi, haga ferðum sínum með hlið-
sjón af vindinum og að þvi er virð-
ist eru þeir vel heima um allt, sem
þeim má að gagni verða.
Skrítla.
Hópur skólapilta beið eftir þvi á
strætisvagnastæðinu, að vagninn, sem
þeir ætluðu með, yrði tilbúinn. Það
var gamall bíll, skallaður skrjóður, og
strákarnir létu fjúka um hann ýmsar
háðglósur. Bílstjórinn var eitthvað
að athuga vélina og lét athugasemdir
drengjanna eins og vind um eyrun
þjóta. Loks leit liann upp og lagði
lokið yfir vélina.
—• Hvenær fer þessi hundakofi að
dragnast af stað? gall i einum strákn-
um.
— Þegar búið er að lileypa hvolp-
unum inn, svaraði bilstjórinn rólega.
Pessir óska eflir bréfaskiptum við pilta eða stúlkur
á þeim aldri, sem tilfœrður er í svigum við nöfnin:
Ólafur Snjólfsson, Eyri, Ingólfsfirði,
Strandasýslu, (11—13 ára drengi);
Ingibjörg G. Jósafatsdóttir, Ilólavegi
14, Sauðárkróki, (13—15>; Sigrún
Grimsdóttir, Saurbæ, Vatnsdal (10—
12); Ásdís Árnadóttir, Norðurgötu 31,
Akureyri (12—14); Unnur Kjartans-
dóttir, Mógili, Svalbarðsströnd (12—
14); Herbert Guðmundsson, Einars-
nesi, Blönduósi (hefur áhuga á fri-
merkjum); Laufey Guðlaugsdóttir,
Sólbakka, Hellissandi, Snæfellsnesi
(16—18); Líneik Guðlaugsd., sama
stað, (15—17); Sæbergur Guðlaugs-
son, sama stað, (13—15); Ilelga Her-
mannsdóttir, Miðhúsum, Hellissandi,
(16—18); Heimir B. Gislason, Fagur-
lióli, Hellissandi (14—16); Ásdís R.
Guðmannsdóttir, Dysjum, Garðahverfi
við Hafnarfjörð (13—15); Guðbjörg
Kristjánsdóttir, Heiðmörk 56, Hvera-
gerði (13—16); Baldur A. Bjarnason,
Sandhólum, Tjörnesi, S.-Þing. (12—
14); Kristjana Guðmundsdóttir, Höfða, j
Vatnsleysuströnd, Gullbringusýslu (14 4
—16); Ingibjörg Hafliðadóttir, Skíða- ^
braut 7, Dalvík (12—14); Hannev
Árnadóttir, Grundargötu 15, Dalvík (
(12—14); Filipía Jónsdóttir, Böggvi-
stöðum, Dalvik, (12—14); Kristín ^
Friðriksdóttir, Grundargötu 7, Dalvik,
(12—14); Sæunn Steindórsd., Karls- .
braut 3, Dalvík (12—14); Klara Arn-
björnsdóttir, Karls-rauðatorgi 20, Dal-
vík (12—14); Guðmundur Valgeirsson,
Gemlufalli, Dýrafirði (10—12); Frið-
rik H. Valgeirsson, sama stað (12 —
14); Elísabet Valgeirsdóttir, s. st. (16
—18); Guðrún B. Jónsdóttir, Múla,
Hvammstanga, (13—16); Svandís Jóns-
dóttir, sama stað, (10—12); Sveindís
Helgadóttir, Neðri-Brekku, Saurbæ,
Dalasýslu, (17—25); Margrét S. Þórar-
insdóttir, Sólheimum, Reyðarfirði; Sig-
riður Þórarinsdóttir, s. st.; Kristbjörg
Guðmundsdóttir, Vatnsdal við Petreks-
fjörð, V.-Barð., (16—19); Erlendur
Guðmundsson, s. st., (14—15); Ólína
Guðmundsdóttir, s. st., (11—14); Hall-
dóra Guðbjartsdóttir, Staðarfelli, Fells-
strönd, Dalasýslu, (16—18).
146