Ægir

Árgangur

Ægir - 01.08.1907, Blaðsíða 1

Ægir - 01.08.1907, Blaðsíða 1
ÆGIR. MÁNAÐARRIT UM FISKIVEIÐAR OG FARMENSKU. 3. árg. Reykjavík, Agúst—Sept. 1907. 2.-3. blað. Um hvirfilstorma og Ii-vei-sii þíl sliwli varast. Brot úr fyrirlestri eftir Pál Halldórsson, skólastjóra. Orsök til vinda er mimurinn á loft- þunga á ýmsum stöðum. Loftið færist alt- af þaðan, sem loftþunginn er meiri þangað sem hann er minni og myndast við það vindar; en orsökin til breytinga loftþung- ans fer mest eftir breytingum á hita og raka loftsins. Sé loftið einhversstaðar heitara en um- hverfis, ljettist það og leitar upp á við, en kaldara loft og þyngra streymir þar að, til þess að koma á jafnvægi aftur, og mynd- ast þannig tveir vindar; annar fer þangað sem heitara er, með yfirborði jarðar, en hinn (heita loftið) fer beint upp eða út frá jörðu og ofar í gagnstæða átt vindin- uni með yfirborði jarðar. Vindar myndast þá þannig, að loftið færist frá þeim stöðum, sem loftþunginn er mikill (eða loftvog stendur hátt) á og til staða, sem loftþunginn er lítill (eða loftvog stendur lágt) á. Ekki er því þó þannig varið að loftið eða vindurinn fari beina leið á millum þessara staða og orsakast það af snúningi jarðar. Við miðjarðarlínu er snúnings- hraði jarðar 900 enskar mílur á klukku- stund eða 1475 fet á sekúndu, en á okk- a"f breiddarstigi er snúningshraðinn 392 enskar míiur á klukkustund eða 642 fet á sekúndu. Af þessu ieiðir, að ef loftvog stendur hátt t. d. fyrir norðan miðjarðarlínu og enn norðar stendur ioftvogin lágt, þá myndast suðlægur vindur; gufuhvolfið á fyrri staðn- um, nær miðjarðarlínu, fer með meiri hraða í austur, heldur en á nyrðri staðn- um og fyrir því verður vindstefnan milli suðurs og austurs. Lögmál vindstefnunnar í sambandi við loftþungann er annars í stuttu máli þetta: Á norðurhelmingi jarðar blæs vindurinn þannig, að snúi maður bakinu beintí vind- inn er minstur loftþungi (lægst loftvog) skáhalt framundan til vinstri handar. Á suðurhelmingi jarðar blæs vindurinn þannig að snúi maður bakinu beintí vindT inn er loftþiýsting minst skáhalt framund- an tit hœgri. Jeg hafði ásett mér að minnast hér að eins á hættulegustu vindana, hina svokölf- uðu hvirfilvinda (Cyklon), og benda á, hvernig menn eiga að beita skipum sínum í slíkum ofviðrum. Og þá að eins á norð- urhelmingi jarðai'. Hvirfilstormar eru fremur sjaldgæfir á háum breiddarstigum, en þar á móti tíð- ari á lágum breiddarsligum; en þegar þeir koma fyrir á háum breiddarstigum eru þeir mjög hættulegir. Svæði það, sem hvirfilstormar ná yfir er mjög misjafnt, þvermáli þeirra getur mismunað frá 100—1000 enskra mílna. — Hvirfilvindssvæðið er talið byrja þar sení vindhraðinn nær lámárki storms, eða 60

x

Ægir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ægir
https://timarit.is/publication/584

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.