Morgunblaðið - 29.06.2009, Blaðsíða 6

6 FréttirINNLENT
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 29. JÚNÍ 2009
Eftir Orra Pál Ormarsson
orri@mbl.is
„ÞAÐ eru vonbrigði að ríkisstjórn sem gefur
sig út fyrir að standa fyrir velferð og réttlæti
sé í raun og veru að taka frá útgerðarmönnum,
sem fengið hafa úthlutað byggðakvóta, og
rétta upp í hendurnar á mönnum sem voru
búnir að selja veiðiheimildirnar frá sér og þar
af leiðandi farnir út úr greininni. Hvaða rétt-
læti er fólgið í þessu?“ spyr Tryggvi Ársæls-
son, útgerðarmaður á Tálknafirði, en frjálsar
strandveiðar, sem nú eru að hefjast, hafa verið
harðlega gagnrýndar af útgerðarmönnum inn-
an kvótakerfisins.
Tryggvi gerir út einn bát og festi síðast
kaup á kvóta snemma árs 2007, 14 þorskígild-
istonnum, og gaf fyrir hann 28 milljónir króna.
Hann áætlar að þetta sé svipað magn og bát-
urinn sem hann keypti kvótann af getur veitt
fram til ágústloka, án þess að greiða krónu fyr-
ir. Ef að líkum lætur róa þessir bátar hlið við
hlið á miðin það sem eftir
lifir sumars. „Er það rétt-
læti?“ spyr hann aftur.
Fljótlega eftir að Tryggvi
keypti kvótann lenti hann í
33%-skerðingunni, auk þess
sem bankahrunið síðastliðið
haust sá ekki ástæðu til að
sneiða hjá honum, frekar en
öðrum. „Svo eru menn að
tala um gjafakvóta!“ segir
hann.
Á sama tíma og skuldir Tryggva hafa vaxið
vegna ytri aðstæðna þykir honum súrt í broti
að menn sem áður höfðu selt sig út úr kerfinu
fyrir tugi, jafnvel hundruð milljóna, eins og
hann veit dæmi um, geti nú hafið veiðar eins
og ekkert hafi í skorist.
Árásir stjórnvalda
Tálknafjarðarhreppur fékk úthlutað 150
tonna byggðakvóta á yfirstandandi fiskveiði-
tímabili. Tryggvi segir þá hefð hafa skapast
þar um slóðir að byggðakvótinn sé hlutfall af
lönduðum afla, t.d. sá sem hefur landað 10% af
öllum afla til vinnslu á Tálknafirði, á rétt á 10%
af úthlutuðum byggðakvóta. Þetta þykir
Tryggva sanngjarnt.
Byggðakvótinn lækkar um helming með til-
komu strandveiðanna og hefur Tryggvi miklar
efasemdir um að trillurnar á Tálknafirði komi
til með að hafa burði til að landa 75 tonnum af
afla. Sjálfur var hann með 28 tonna byggða-
kvóta en er nú með 14 tonn.
Í strandveiðikerfinu má veiða 800 kg af
kvótabundnum tegundum á 14 klst. fimm daga
vikunnar. Slíkt kerfi býður að mati Tryggva
hættunni heim hvað varðar brottkast á verð-
minni og smærri fiski.
Handfæratrillurnar koma til með að fiska á
grunnslóð og Tryggvi fullyrðir að fiskurinn
þar sé mun lakari en þegar utar er komið. „Til
að bíta höfuðið af skömminni verður fisk-
vinnslan síðan lokuð yfir hásumarið þannig að
þessi fiskur mun fara meira og minna á mark-
að. Þessar strandveiðar eru ekki atvinnuskap-
andi fyrir fimm aura. Það er óþolandi að kort-
eri fyrir kosningar skuli greinin verða fyrir
árásum stjórnvalda með fáránlegum loforðum
um eitthvert annað kerfi án þess að útlista
hvernig það á að vera.“
Honum þykja þetta kaldar kveðjur til út-
gerðarmanna sem þraukað hafa mörg mögur
ár í kerfinu. „Það hefur sjaldan verið auðveld-
ara að veiða fisk. Togararnir gætu hæglega
veitt 200 tonn af þorski á sólarhring, mokveiði
er á handfæri, mokveiði er í dragnót og allir á
flótta undan þorski. Það er hvorki fólkið í
greininni né kvótakerfið sem er í ólagi, heldur
ráðgjafarnir, það er ekkert hlustað á skip-
stjóra og sjómenn allt í kringum landið sem sjá
hvernig ástandið er á miðunum. Ráðgjöfin er
kolröng. Það er einfaldlega miklu meiri þorsk-
ur í sjónum en fræðingarnir segja. Það væri
nær að setja lög á þá.“
Veiðarnar ekki atvinnuskapandi
 Útgerðarmaður á Tálknafirði keypti 14 þorskígildistonn árið 2007 og greiddi fyrir þau 28 milljónir kr.
 Báturinn sem var áður með kvótann gæti nú veitt jafnmikið kvótalaus með strandveiðileyfi
Tryggvi
Ársælsson
Í HNOTSKURN
»Fiskistofa er nú í óðaönn að gefa útleyfi til frjálsra strandveiða eftir að
Alþingi samþykkti ný lög þar um á dög-
unum.
»Auk þeirra aflaheimilda sem út-hlutað er á yfirstandandi fisk-
veiðiári er til loka ágúst heimilt að veiða
á handfæri allt að 3.955 lestir samtals af
óslægðum þorski, sem ekki reiknast til
aflamarks eða krókaaflamarks þeirra
fiskiskipa sem stunda handfæraveiðar
samkvæmt þessu ákvæði.
Í DAG fer af stað alþjóðlegur sum-
arskóli í stjörnulíffræði á vegum
NASA, NordForsk, Háskólans á
Hawaii og Háskóla Íslands. Við
skólann, sem ber heitið ,,Vatn, ís og
uppruni lífs í alheimi“, kenna ýmsir
af fremstu vísindamönnum heims á
þessu sviði. Boðið er upp á fyrir-
lestur um Mars í kvöld, mánudags-
kvöld.
Nemendur eru 43 framhalds-
nemar frá Bandaríkjunum, Evrópu
og Ástralíu.
Á fundinum í kvöld munu þrír er-
lendir vísindamenn flytja stutta fyr-
irlestra um reikistjörnuna Mars,
ístungl ytra sólkerfisins og hala-
stjörnur í Sal 1 í Háskólabíói frá kl.
18.30 til 20.15. Er aðgangur ókeyp-
is og öllum opinn en að fyrirlestr-
unum loknum verður sýnd stutt
fræðslumynd um leit að lífi á suð-
urheimskautinu og á Mars.
Marsvagn Mikill áhugi er á öllu sem
viðkemur rannsóknum á Mars.
Um Mars
í máli og
myndum
Fyrirlestrahalda í
sumarskóla NASA
ÞORGERÐUR brák var ambátt Skallagríms og
fóstra Egils. Hún var mikil fyrir sér, sterk sem
karl og fjölkunnug mjög. Skallagrímur reiddist
henni ákaflega er hún varði son hans í deilum
þeirra feðga. Lagði hún á flótta og fleygði sér til
sunds þar sem nú heitir Brákarsund. Skalla-
grímur kastaði steini í höfuð henni og voru dag-
ar hennar þar með taldir, þar til nú! Brúðan
Brák, sem gerð var af brúðugerðarmeistaranum
Bernd Ogrodnik og krökkum í vinnuskóla Borg-
arness, var tákn Brákarhátíðar sem haldin var í
Borgarnesi á laugardaginn. svanbjorg@mbl.is
Morgunblaðið/Eggert
BRÁK ER OG VAR MIKIL FYRIR SÉR
Eftir Þorbjörn Þórðarson
thorbjorn@mbl.is
„ENGAR breytingar voru gerðar
frumvarpi til neyðarlaga hvað varðar
skilanefndirnar. Það að Seðlabank-
inn hafi verið strikaður út og FME
sett í staðinn er einfaldlega rangt,“
segir Björgvin G. Sigurðsson, fyrr-
verandi viðskiptaráðherra.
Fram kom í Morgunblaðinu í gær
að miklar breytingar hefðu verið
gerðar á frumvarpinu rétt áður en
það var lagt fyrir Alþingi hinn 6.
október sl. Nánast alls staðar þar
sem Seðlabankinn kom við sögu
hefði nafn hans verið strikað út og
nafn Fjármálaeftirlitsins, FME, sett
í staðinn. Hlutverk Seðlabankans
hefði þannig verið minnkað og
ábyrgðin falin FME. „Það stóð aldr-
ei annað til en að FME hefði þessar
heimildir en ekki Seðlabankinn,“
segir Björgvin. Hann segir að
grunnur að neyðarlögunum hafi leg-
ið fyrir hjá viðbragðshópi Seðla-
banka, FME og þriggja ráðuneyta.
„Ég sá þessi drög aldrei öðruvísi en
nákvæmlega eins og þau voru
kynnt,“ segir hann.
„Ég var ekkert á landinu þegar
þetta var til meðferðar,“ segir Ingi-
björg Sólrún Gísladóttir, fyrrverandi
utanríkisráðherra, en hún fór í að-
gerð vegna veikinda sinna hinn 29.
september. „Ég þekki ekki hvernig
unnið var að neyðarlögunum í rík-
isstjórninni,“ segir hún. Daginn eftir
setningu laganna, hinn 7. október,
lagði Geir H. Haarde til á fundi
nokkurra ráðherra að skipaður yrði
starfshópur til að hafa yfirumsjón
með efnahagsaðgerðum stjórnvalda,
að því er fram kemur í bókinni
Hruninu eftir Guðna Th. Jóhannes-
son. Lagði Geir til að Davíð Oddsson
yrði formaður hópsins. Ráðherrar
Samfylkingarinnar munu hafa beðið
um fundarhlé en síðan hafnað tillög-
unni með öllu.
Spurð hvort hún hafi haft vitn-
eskju um þennan fund segir Ingi-
björg svo ekki vera. „Þetta var viku
eftir að ég fór í aðgerð og ég var ekk-
ert inni í myndinni þá viku.“
Björgvin G. sat umræddan fund.
„Við töldum að það væri heppilegra
að hafa þetta milliliðalaust, beint
undir ráðherrana,“ segir hann. Því
hafi þeir hafnað tillögu Geirs.
Kannast ekki við breytingar
á frumvarpi til neyðarlaga
Fyrrverandi viðskiptaráðherra vísar á bug minnkuðu hlutverki Seðlabanka
Ingibjörg Sólrún
Gísladóttir
Björgvin G.
Sigurðsson
HÆGT er á ný að kaupa og selja ís-
lenskar krónur á flugvöllum í Bret-
landi. Að sögn vefsíðunnar IceNews
ætti að forðast að skipta við gjald-
eyrisborð þar því mikill munur er á
kaup- og sölugengi. Vilji maður selja
fást 186 krónur fyrir pundið á flug-
völlum í Lundúnum. Þeir sem vilja
kaupa pund þurfa að greiða 245
krónur fyrir hvert pund. Munurinn
er 25%. Á Íslandi fást nú 210 krónur
fyrir pundið og þeir sem vilja selja
krónur þurfa að borga 212 krónur
fyrir pundið.
25% munur á
krónugengi