Morgunblaðið - 12.10.2009, Side 14

14
MORGUNBLAÐIÐ MÁNUDAGUR 12. OKTÓBER 2009
Forseti Pól-lands hef-ur nú
staðfest Lissbon-
sáttmálann og
þar með er stað-
festing fengin frá
26 af 27 þjóðum Evrópusam-
bandsins. Forseti Tékklands
hefur enn ekki undirritað
sáttmálann og Bretar kynnu
að endurskoða afstöðu sína
verði það ekki um seinan, en
Íhaldsflokkurinn, sem allt
útlit er fyrir að taki við
stjórnartaumunum á næsta
ári, hefur heitið því að bera
hann undir þjóðaratkvæði.
Þó að ákveðin óvissa sé
því enn um örlög Lissabon-
sáttmálans, sem er í raun
aðeins breytt útgáfa af
stjórnarskrá Evrópusam-
bandsins sem Frakkar og
Hollendingar felldu í þjóð-
aratkvæðagreiðslu fyrir fjór-
um árum, mega miklar líkur
teljast á að hann verði full-
giltur. Það má með öðrum
orðum telja líklegt að um
það Evrópusamband sem Ís-
land hefur sótt um aðild að
muni í náinni framtíð gilda
reglur Lissabon-sáttmálans.
Hvernig Evrópusambandið
mun þróast eftir það er svo
áfram háð algerri óvissu og
skiptar skoðanir um hvort
það á að víkka út eða dýpka.
Sumir vilja sjá það þróast
áfram í átt að ríkjasambandi
og að áframhaldandi stækk-
un sé ekki markmiðið. Aðrir
vilja að það verði samband
ríkja og vilja fjölga ríkjum
innan þess.
Stuðningsmenn aðildar Ís-
lands að Evrópusambandinu
færa ýmis rök fyrir máli
sínu. Ein röksemdin er sú að
innan Evrópusambandsins
gildi í raun sú óskráða regla
að aldrei sé gengið nærri
grundvallarhagsmunum
ríkja. Þetta hefur haft þýð-
ingu í umræðunni hér á landi
vegna þess að fáum Íslend-
ingum dettur í hug að taka
þá áhættu að setja sjávar-
auðlindina undir yfirráð út-
lendinga. Hér hefur almennt
samkomulag ríkt um að
þessi undirstaða efnahags
þjóðarinnar yrði að vera á
forræði Íslendinga. Sjón-
armið þeirra sem kosta
kapps um að koma Íslandi
inn í Evrópusambandið hafa
verið þau að vegna þeirrar
starfsvenju að ganga ekki
nærri grundvallarhags-
munum ríkja þurfi Íslend-
ingar ekki að óttast um fiski-
miðin. Evrópusambandið
muni taka fullt tillit til hags-
muna Íslands þegar kemur
að þessum grundvallarhags-
munum landsins.
Um þetta hefur
alla tíð verið
ástæða til að
efast enda vægast
sagt vafasamt
fyrir Ísland að
leggja grundvöll sinn undir
óskráðar vinnureglur Evr-
ópusambandsins. Nú, þegar
útlit er fyrir að Lissabon-
sáttmálinn verði að veru-
leika, hljóta efasemdirnar að
verða enn sterkari, jafnvel
hjá heitustu stuðnings-
mönnum Evrópusambands-
aðildar Íslands.
Ástæðuna má meðal ann-
ars finna í fréttaskýringu í
nýjasta hefti The Economist.
Þar er fjallað um þær breyt-
ingar sem verða við fullgild-
ingu Lissabon-sáttmálans og
bent á að fyrrnefnd vinnu-
regla Evrópusambandsins
verði líklega ekki í gildi
framvegis. Ástæðan sé aukið
vægi Evrópuþingsins gagn-
vart framkvæmdastjórninni,
sem hingað til hefur haft öll
völd. Í framkvæmdastjórn-
inni hafi vinnureglunni um
að horfa til grundvallar-
hagsmuna þjóða verið fylgt,
en þingið sé ekki upptekið af
slíku. Þingmenn myndu ekk-
ert víla fyrir sér að setja
reglur sem færu þvert á
hagsmuni einstakra þjóða.
Í þessu sambandi er einn-
ig sérstaklega athyglisvert
að verði Lissabon-sáttmálinn
fullgiltur verður þingið jafn
áhrifamikið og fram-
kvæmdastjórnin í flestum
málum, þar með talið málum
sem snúa að fiskveiðum.
Þessu til viðbótar verður
að hafa í huga að með Lissa-
bon-sáttmálanum er nánast
verið að útrýma neitunar-
valdi einstakra ríkja við
ákvarðanatöku innan Evr-
ópusambandsins. Ríki munu
í Evrópusambandi Lissabon-
sáttmálans, sem færir Evr-
ópusambandið nær því að
vera ríkjasamband en sam-
band ríkja, hafa vægi í sam-
ræmi við stærð sína. Ekki
þarf að fjölyrða um afleið-
ingar þess fyrir áhrif smá-
ríkja.
Ekkert af þessu mun hafa
áhrif á heitustu stuðnings-
menn aðildar Íslands að
Evrópusambandinu. Þeir
munu alltaf finna sér ástæð-
ur til að styðja aðild þrátt
fyrir mikla og vaxandi ókosti
hennar. Aðrir hljóta að furða
sig á því að einmitt nú, þeg-
ar röksemdunum fækkar fyr-
ir aðild Íslands að Evrópu-
sambandinu, skuli ríkisstjórn
Íslands leggja allt í sölurnar
til að Ísland gerist aðili.
Lissabon-sáttmálinn
veikir stöðu
Íslands enn frekar
innan ESB }
Færri rök fyrir aðild
L
íf í orðum ljóðsins nefnist ný ljóða-
bók Sveins Snorra Sveinssonar
og þar má finna ljóðið Í blindni:
Úti á þjóðveginum
í lágmarks skyggni
fylgir þú hjólförunum
á undan þér.
Samt veistu ekki
hvort þau liggja
út af veginum
eða leiði þig
í gegnum ofsann.
Víst er veðurofsinn mikill. Ekki gott að
segja hvaða hjólförum við fylgjum. Slegist er
um stýrið. Og farþegarnir fylgjast með skelf-
ingu lostnir eða loka bara augunum.
Einhvern veginn þannig líður Íslendingum. Og menn-
irnir sem slást um stýrið vilja helst ekkert segja við far-
þegana þó að þeir glopri einstaka sinnum einhverju út úr
sér um viðsjárverðar veðurspár.
Maður hlýtur að velta því fyrir sér hvort þetta sé eðli-
legt fyrirkomulag.
Einn vandinn sem við stöndum frammi fyrir er Icesave
og uppgjörið við Breta og Hollendinga. Ég talaði um það
við prófessorinn minn í heimspeki í gær, Mikael M.
Karlsson. Og hann velktist ekki í vafa um hvað gera ætti í
þessu flókna máli. „Bera það undir þjóðina,“ sagði hann.
Rökstuðningurinn var skýr. „Við kjósum
ekki menn til að „afsemja Ísland sem sjálf-
stætt ríki“. Við kjósum þingmenn til að
setja lög við venjulegar aðstæður sem við
skiljum og við treystum þeim til að gera.
En það sem vantar núna er traust. Ég held
að þjóðin treysti engum. Þess vegna er
best að þjóðin ákveði þetta sjálf. Ef samn-
ingurinn er felldur segir Steingrímur ein-
faldlega við Breta og Hollendinga: „Þjóðin
sagði nei, því miður.“ Svo tekur þjóðin af-
leiðingunum. En var þó að minnsta kosti
spurð.“
Hann segir málið vera í röngum farvegi.
„Maður les í blöðum, svo dæmi sé tekið, að
Samfylkingin vilji ganga í ESB, en Samfylk-
ingin er ekki þjóðin. Hún er bara stjórn-
málaflokkur. Og stjórnmálaflokkar, hvort
sem þeir kalla sig Samfylkinguna, Sjálfstæðisflokkinn
eða Vinstri græna, geta ekki ákveðið hvort þjóðin vill
ganga í Evrópusambandið, ekki frekar en þeir geta
skrifað upp á Icesave-skuldbindingarnar; það er ekki
flokksmál heldur þjóðarmál.“
Í raun er þetta sáraeinfalt. Fyrir þjóðaratkvæða-
greiðsluna lýsa þingmenn stöðunni, hugsanlegum afleið-
ingum og hvaða afstöðu þeir mæla með, já eða nei. Ef
það á að skuldbinda heila þjóð í hálfa öld verður þjóðin að
hafa eitthvað um málið að segja.
Þangað til hjökkum við áfram í sama farinu, föst í ljóði
Sveins Snorra, Í blindni. pebl@mbl.is
Eftir Pétur
Blöndal
Pistill
Þjóð í hjólförum
Tónlistarnám tónað
niður í kreppunni
FRÉTTASKÝRING
Eftir Björn Jóhann Björnsson
bjb@mbl.is
E
inkareknir tónlistar-
skólar í Reykjavík hafa
orðið að grípa til að-
gerða vegna skerð-
ingar á framlagi borg-
arinnar til þeirra um 16% fyrir allt
skólaárið. Ef aðeins er tekið tímabilið
til áramóta er skerðingin um 21% og
frá áramótum til ágústmánaðar á
næsta ári nemur skerðingin um 12%
frá síðasta skólaári.
Borgin er með þjónustusamninga
við 18 skóla en rekur einn sjálf vegna
samkomulags sem gert var þegar
Kjalarnes sameinaðist Reykjavíkur-
borg. Heildarfjöldi nemenda er svip-
aður og á síðasta ári eða um 2.500. Að
auki starfrækir borgin fjórar skóla-
hljómsveitir sem í eru um 450 nem-
endur.
Almennt rekstrarframlag til tón-
listarskólanna á þessu fjárhagsári er
áætlað um 811 milljónir króna en var
um 816 milljónir á síðasta ári, ef mið-
að er við verðlag hvors árs. Framlag
næsta árs er sagt í vinnslu.
Sársaukaminnsta leiðin
Nýir þjónustusamningar við tón-
listarskólana voru nýverið sam-
þykktir í menntaráði Reykjavíkur,
þar sem m.a. er veitt heimild fyrir því
að stytta kennslutímabilið um tvær
vikur; úr 32 í 30. Til samræmis við
styttingu skólaársins hafa starfs-
hlutföll starfsmanna skólanna, þ.e.
stjórnenda og kennara, verið lækkuð
og launin þar með. Nemur lækkunin
yfirleitt rúmum 6%.
Skólarnir hafa gripið til margs
konar annarra aðgerða, eins og að
fjölga nemendum í hóptímum, fækka
samspilshópum og dregið úr starfi
skólahljómsveita. Sumir hafa tekið
upp prófgjöld og einhverjir skólar
tekið upp samstarf í hliðargreinum
fyrir lengra komna nemendur. Hafa
flestir skólar staðið vörð um einka-
kennsluna og sumir m.a. boðið nýjum
nemendum að vera í hálfu námi. Ein-
hverjir hafa gripið til þess ráðs að
hækka skólagjöld.
Sigurður Sævarsson, formaður
Samtaka tónlistarskóla í Reykjavík,
segir skólana ólíka að upplagi og þeir
fari blandaðar leiðir í því að bregðast
við niðurskurðinum. Flestir muni þó
nýta heimild til að stytta kennsluárið
í 30 vikur og minnka starfshlutfall
kennara og starfsfólks.
„Allt hefur verið gert til að fækka
ekki nemendum eða starfsfólki. Nið-
urskurðinum hefur verið jafnað niður
á alla og skólarnir reyna líka að hafa
með sér samstarf í kennslu í fámenn-
um hópum nemenda. Okkur fannst
þetta sársaukaminnsta leiðin. Enginn
er ánægður með að gera þetta en
ástandið er bara þannig að allir verða
að leggjast á árarnar,“ segir Sigurður
sem vonast til þess að ekki þurfi að
fækka nemendum í tónlistarnámi
næsta haust. Gripið hafi verið til mik-
ils niðurskurðar í tónlistarskólunum
fyrir fáum misserum og af litlu sé
orðið að taka.
Krafa hefur uppi af hálfu borgaryf-
irvalda að auka samstarf grunnskóla
og tónlistarskóla. Að sögn Sigurðar
snýst þetta fyrst og fremst um að
skapa fullnægjandi aðstöðu og það
hafi tekist í sumum skólum. Tónlist-
arkennarar vilji ekki síður hefja
kennsluna fyrr á daginn en til þessa
hafi áform um aukið samstarf strand-
að á aðstöðuleysinu víðast hvar.
Morgunblaðið/Árni Sæberg
Tónlistarnám Allt verður reynt til að koma í veg fyrir fækkun nemenda í
tónlistarskólum en Reykjavíkurborg hefur orðið að skera framlögin niður.
Niðurskurður í rekstri Reykjavík-
urborgar kemur víða niður. Fram-
lög til tónlistarskóla eru skorin
niður um 16%, skólaárið stytt og
laun kennara og stjórnenda
lækkuð til samræmis við það.
Við afgreiðslu menntaráðs á þjón-
ustusamningi við tónlistarskólanna
lögðu fulltrúar Samfylkingar og
VG fram bókun þar sem óskað var
eftir ítarlegri greinargerð frá for-
stöðumanni tónlistarmála um
hvernig tónlistarskólarnir hygðust
mæta kröfum um niðurskurð. Ljóst
sé að 16% niðurskurður á skóla-
árinu verði skólunum afar erfiður.
Jafnframt eru vinnubrögð meiri-
hluta menntaráðs í samskiptum við
stjórnendur tónlistarskólanna
gagnrýnd.
Fulltrúar meirihlutans í mennta-
ráði, Sjálfstæðisflokki og Fram-
sóknarflokki, bókuðu að í sam-
skiptum menntasviðs við skóla-
stjórnendur hefði áhersla verið
lögð á ýtarlegt samráð og ætlunin
að auka það enn frekar. Vel yrði
fylgst með áhrifum hagræðingar á
mikilvæga starfsemi tónlistarskól-
anna.
BÓKAÐ
Á VÍXL
››
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á slóðinni http://morgunbladid.blog.is/
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjórar:
Davíð Oddsson Haraldur Johannessen
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Útgefandi:
Óskar Magnússon