Morgunblaðið - 06.11.2010, Blaðsíða 30

30 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 6. NÓVEMBER 2010
Þegar rætt er um
aukið öryggi fólks og
atvinnusköpun er
áhugavert að skoða
stöðu Ofanflóðasjóðs.
Hlutverk Ofanflóða-
sjóðs er að tryggja ör-
yggi fólks á þeim stöð-
um sem búa við snjó-
flóðahættu eða hættu
vegna skriðufalla.
Tekjur hans innheimt-
ast í formi 0,3% árlegs gjalds sem
lagt er á allar brunatryggðar hús-
eignir, sem skilar sjóðnum 500-600
m.kr. í árlegar tekjur. Í ofanálag eru
í dag á áttunda milljarð króna í
sjóðnum.
Það er staðreynd að brýnar fram-
kvæmdir í ofanflóðavörnum eru til-
búnar í útboð en bíða eftir fjármagni.
Má þar nefna fyrirhugaðar fram-
kvæmdir í Neskaupstað, á Siglufirði
og Ísafirði. Ég þekki sjálfur hvað
það er að búa á snjóflóðahættusvæði.
Það er skelfileg tilfinning þegar
óvissuástand ríkir en sl. vetur varð
til að mynda að rýma húsnæði á
Siglufirði vegna slíkrar ógnar. Hér
er því um mikilvægt öryggismál að
ræða fyrir íbúa á þessum
stöðum.
Það er því óskiljanlegt
að ríkisstjórnin skuli ekki
í fjárlagafrumvarpi fyrir
árið 2011 leggja til að
framkvæmdir hefjist á
þessum stöðum. Fjár-
málaráðherra vill kenna
Alþjóðagjaldeyr-
issjóðnum um það – en sú
afsökun er ekki boðleg –
því í henni felst að AGS
ræður í raun í hvað sjóðir
landsmanna eru notaðir;
er það svo.
Það er einboðið að stjórnvöld bjóði
út þessi verk hið fyrsta og tryggi
þannig til frambúðar öryggi fólks
víða um land. Til viðbótar munu
hundruð starfa skapast við verkin á
þessum svæðum á næstu árum og
eftir yfirferð og samtöl við fólk á
þessum svæðum er ljóst að svo sann-
arlega veitir ekki af því. Og benda
má á að fjárlagafrumvarpið gengur
mjög langt í því að fækka störfum á
landsbyggðinni og gæti því verið um
eiginlega mótvægisaðgerð að ræða.
Það gengur ekki lengur að ríkis-
stjórnin haldi blaðamannafundi um
fjölgun starfa og það hversu frábær
efnahagsstjórnin hefur verið. Þeir
fundir hafa engu skilað. Ríkisstjórnin
þarf að taka sér tak og hefjast handa
við að auka verðmætasköpun í
þjóðfélaginu og auka þannig tekjur
ríkissjóðs. Tölurnar tala sínu máli,
það er brýnt að fjölga störfum í land-
inu og stöðva fólksflóttann. Við heyr-
um hins vegar af uppsögnum,
greiðslustöðvun fyrirtækja og út-
flutningi á vélum og tækjum úr landi.
Við það má bæta áformum ríkis-
stjórnarinnar um stórfelldan niður-
skurð í velferðarþjónustunni sem er í
raun aðför að grunnstoðum samfé-
lagsins, ekki síst á landsbyggðinni.
Nú er nóg að komið. Almenningur
hafnar niðurrifi á velferðarkerfinu og
aðgerðaleysi í atvinnumálum. Við
ríkisstjórnina segi ég: Vaknið upp til
góðra verka.
Eftir Birki Jón
Jónsson
Birkir Jón Jónsson
»Ég þekki sjálfur
hvað það er að búa
á snjóflóðahættusvæði.
Það er skelfileg
tilfinning þegar
óvissuástand ríkir.
Höfundur er alþingismaður og
varaformaður Framsóknarflokksins.
Ótrúlegt aðgerðaleysi
Enn á ný birtast
dapurleg vinnubrögð
og málflutningur
stjórnvalda.
Í áratugi höfum við
Íslendingar byggt upp
heilbrigðiskerfi með
það að markmiði að
auka heilbrigði og ör-
yggi landsmanna.
Nokkur sátt hefur
verið um kerfið, boðið
er upp á almenna sérfræðiþjónustu
í nærsamfélagi flestra en sértækari
sérfræðiþjónustan er í meg-
indráttum staðsett í Reykjavík og
að nokkru leyti á Akureyri. Þróunin
hefur verið að þjappa sértæku sér-
fræðiþjónustunni enn frekar saman
á rökum hagræðingar og bættra
samgangna, íbúar hafa horft á eftir
fæðingarþjónustu, skurðstofuþjón-
ustu o.fl. úr byggðarlögunum og er
óhætt að fullyrða að fyrir löngu er
komið að sársaukamörkum hvað
það varðar.
Í skugga kreppunnar
er í frumvarpi til fjár-
laga boðuð kerfisbylt-
ing í heilbrigðismálum.
Rökin eru enn frekari
þjöppun sérfræðiþjón-
ustunnar sérfræðiþjón-
ustunnar vegna. Sér-
fræðingarnir vilja
margir hverjir þjappa
þekkingunni og færn-
inni saman til faglegrar
styrkingar. Spurningin
er þá hverjum nýtist aukin sér-
þekking í heilbrigðisþjónustunni
best, læknisfræðinni eða almenn-
ingi? Er markmiðið fljótvirkari
lækningar og meiri lífslíkur? Erfitt
er að standa á móti slíkum rökum
því öll viljum við að læknisfræðin
þróist svo lífslíkur og lífsgæði okkar
aukist. En eins og alþekkt er hafa
fleiri margþætt atriði í heilbrigð-
iskerfinu áhrif á lífsgæði og auknar
lífslíkur. Forvarnir, endurhæfing og
gott eftirlit eru meðal mikilvægra
forsendna fyrir góðri heilbrigð-
isþjónustu og hljóta þessir þættir
að þurfa að vinna vel með sérhæfð-
ari þáttum kerfisins.
Til að verja sértæka sérfræði
virðist samkvæmt frumvarpi til
fjárlaga eiga að leggja niður stóran
hluta heilbrigðisþjónustunnar á
landsbyggðinni. Blóðrannsókn,
röntgenmyndataka, gifsskipti og
sjúkrahúslega í heimabyggð mun að
miklu heyra sögunni til. Dapurleg-
ast er að trúlega skilar þessi aðgerð
lítilli eða engri hagræðingu í rík-
iskassann sé hún skoðuð í heild
sinni þar sem útgjöld vegna þjón-
ustuskerðingar heilbrigðisstofn-
ananna munu að miklu leyti koma
fram annars staðar. Kemur nú ber-
lega í ljós að við stjórnun þessa
lands talar hægri höndin ekki við þá
vinstri og aðgerðirnar eru dregnar
tilviljanakennt upp úr rykugum
óskalistahatti í engu samræmi við
aðrar aðgerðir eða raunveruleikann
sem við búum í.
Aumt er að hlusta á stjórnvöld
benda á embættismannakerfið, Al-
þingi eða hver á annan þegar skýr-
inga er óskað. Þó svo að ýmsir sér-
fræðihópar innan
heilbrigðiskerfisins hafi mismun-
andi skoðanir á hvernig haga skuli
heilbrigðisþjónustu á Íslandi er það
stjórnvalda að taka ákvörðun um
breytingar á heilbrigðiskerfinu að
teknu tilliti til hinna mörgu sjón-
armiða þessa veigamikla máls. Ár-
angursríkast er að breið, pólitísk og
fagleg umræða sé undanfari slíkra
ákvarðana en ekki hræðsluáróður í
krafti kreppuumræðu.
Eitt mikilvægasta hlutverk
stjórnvalda er að stýra þjóðarskút-
unni öruggt í ákveðna þekkta
stefnu, en þegar stýrimennirnir
taka í stýrið á mismunandi tímum
og stefna eins og þeim hentar
hverju sinni er ekki von á góðu,
endar miðar hvergi og óvissan
eykst með degi hverjum. Glundroð-
inn í vinnubrögðum stjórnvalda
verður enn sýnilegri.
Ætli menn að breyta uppbygg-
ingu heilbrigðiskerfisins þarf að
vanda vinnubrögðin, hafa samráð
við hlutaðeigandi aðila og sýna fram
á þá raunverulegu hagræðingu sem
felst í stefnubreytingunni. Annað
getur vart talist góð stjórnsýsla.
Er heilbrigðisþjón-
ustan fyrir þig?
Eftir Huld
Aðalbjarnardóttur
Huld Aðalbjarnardóttir
» Boðuð kerfisbreyt-
ing á heilbrigð-
isþjónustunni veikir
mikilvægustu grunnstoð
samfélagsins víða um
land.
Höfundur er varaþingmaður.
.
10 R.
R.
hálsi 3 -
110 R.
..