Tímarit Verkfræðingafélags Íslands


Tímarit Verkfræðingafélags Íslands - 01.01.1916, Blaðsíða 15

Tímarit Verkfræðingafélags Íslands - 01.01.1916, Blaðsíða 15
11 adjunkt og M. V. í. Hann gengdi þessari sýslan til 1. febr. 1905, en þá tók höf. við. í ársbyrjun 1908 var bætt við öðrum verkfræðingi til aðstoðar, og skipar Geir G. Zoéga sem stendur þá stöðu. Yfirstjórn vegamálanna, að þvi er flutningabrautir, þjóðvegi og fjallvegi snertir, er í höndum stjórnar- ráðsins; en án þess að ákvæði hafi verið um það sett, hefur sú venja orðið föst, einkum síðan 1908, að verkfræðingar þessir hafa á hendi allar verklegar framkvæmdir að þvi, er þessa vegaflokka snertir, án íhlutunar stjórnarráðsins. 3. Fjárveitingar til vegagerða. Hjer er tafla yfir fjáreyðslu landssjóðs til vega- mála síðan Alþingi fjekk löggjafarvald, eða frá 1876 til ársloka 1913. Vjer sjáum, að fjárveiting- arnar eru mjög smáar fyrstu árin, og stafar það bæði af. því, að tekjur landsjóðs voru í heild sinni svo litlar, að hann var ekki fær um stór framlög» og af því, að viðfangsefnið yar, alt fram til 1887, eftir lögunum takmarkað við fjallvegina eina. Með vaxandi þroska þjóðlífsins og auknum tekjum lands- sjóðs vaxa einnig framlögin til vega. Og eins og árið 1894 markar hina affarasælu stefnubreytingu í vegalöggjöfinni, eins markar það tímamót í fjárveit- ingum, eins og ef til vill sjest best á uppdrætti þeim yfir árlegar upphæðir til vegamála, sem jeg lijer legg fram (uppdrátlurinn og taflan er prentað á næstu bls.). Meðaltal áranna 1875—1839 incl. er 23425,94 kr., en meðaltal 10 áranna 1894 — 1903 er 107337,51 kr., og meðaltal síðustu 10 áranna, 1904 —1913 er 149489,99 kr. Af árunum fyrir 1894 skarar árið 1890 eitt fram úr, og stafar það af því, að það ár var bygð fyrsta slórbrú landsins, brúin á Ölfusá, og greiddar til hennar úr landssjóði nær 40000 kr. Þetta stóra stökk upp á við í fjárveit- ingunni 1894 stafar vitanlega ekki eingöngu af auk- inni getu landssjóðs, heldur án efa einnig af því, að nú sáu menn, að óhætt var að leggja fram fje til vegabóta, vissa fengin fyrir þvi, að fjenu yrði vel varið, annarsvegar vegna hinna nýju og hent- ugu vegalaga, og hins vegar af því að landssljórnin hafði nú fengið verkfræðing sjer við hönd. Og aldrei hefur síðan staðið á fjárveitingarvaldinu með að leggja fram það, sem álitið var að hagur lands- sjóðs á hverjum tíma þyldi, enda hafa framlög landssjóðs til vegabóta í þessi 38 ár numið h. u. b. ^fn af öllum tekjum landssjóðs á þeim tíma. Þjer munuð taka eftir því, að venjulega er fjárhæðin meiri, þegar ártal stendur á jöfnu, heldur en næsta ár á eftir; þetta stafar af því, að fjárveitingarnar eru gefnar fyrir tvö ár í einu, en menn ávalt bráð- látir að fá sem fyrst vegarspottana, og er því venju- lega unnið meira fyrra ár hvers fjárhagstímabils. Að svo litlu er eilt 1906, stafar af því, að þá vildi landsstjórnin akki festa nema sem fæsta menn við vegagerðir, vegna símalagninganna það ár, sem út- heimtu mikinn vinnukraft. Aftur á móti stafar hin mikla lækkun árið 1911 af pólitiskum ástæðum. Ef fjárveilingum allra þessara ára er skift milli veg- anna eftir núverandi flokkun þeirra, verður niður- staðan þessi: I. Stjórn og undirbúningur vegagerða kr. 120451,32 II. Flutningabrautir.......—1339275,36 III. Þjóðvegir.........- 1099368,70 IV. Fjallvegir.........— 106448,32 V. Tillög til sýsluvega m. m. . . . — 235951,19 VI. Til áhalda........ — 88447,09 Fjáreyðslan alls kr. 2989,941,98 4. Vegagerðirnar. Eftir núgildandi lögum er lengd þjóðveganna 1620 km. og flutningabrautanna 397 km. Af flutn- ingabrautunum var í árslok 1913 lokið við að leggja 287 km., og nú er ráðgert, að lagningu þeirra verði lokið árið 1923. Þær eru yfirleitt 3,75 m. að breidd, mesti halli á þeim, sem gerðar hafa verið síðustu 10 árin, er 1 : 20, en þó einstakar brekkur 1 : 15 og 1 : 18. Slitlagið á brautunum er víðast hvar ósigtuð möl; það hefur þótt nauðsynlegt að gera brautirnar sem fyrst akfærar, og hinar tiltölulega smáu fjárveitingar hafa þá ekki leyft koslnaðarsam- ari yfirbyggingu. Aðeins á nokkrum stöðum, þar sem erfitt hefur verið að ná í möl, hafa brautar- kaflar verið makadamiseraðir. Vegalögin frá 1894 gerðu þá kröfu til braut- anna, að þær væru vel færar hlöðnum vögnum að sumarlagi. En það hefur ylhleitt tekist að gera þær brautirnar, sem liggja í bygð, akfærar einnig að vetrarlagi. Reynslan hefur sýnt það, að ef vegur- inn er upphækkaður um 20—40 cm. yfir jarðveginn, þá tálmar snjór ekki vagnaumferð að jafnaði á vetrum, hvorki á Norðurlandi nje Suðurlandi. Hefur því verið tekin upp sú regla við vegagerðirnar, að leggja vegina allsstaðar með uppfyllingu, en ekki lála skiftast á gröft og fyllingu, sem títt er annarsstaðar. Af þjóðvegunum mun mega telja, að um 130 km. sjeu akvegir, gerðir á sama hált og ílutningabrautirn- ar, en víðast hvar aðeins 3,is m. að breidd. En auk þess er meiri hluti þeirra fær með Ijetta vöruvagna (tvílrjólakerrur) á sumardag, og öll vegalengdin hefur verið bætt eitlhvað af mannahöndum. Næstu árin verður haldið áfram að lengja hina reglulegu akvegar- kafla á þjóðvegunum, jafnhliða öðrum vegagerðum. Tíminn leyfir ekki að minnast á brúargerðirnar í þetta sinn, en máske verður tækifæri til þess seinna. Hjer skal aðeins nefnt, að bygðar hafa verið: Á árunum 1890-1905: 6 hengibrýr . . 35-105 metrar. — 1897-1913: 11 fastar járnbrýr, 10-93 — — 1908-1913: 30 steinsteypubrýr, 8-55 —

x

Tímarit Verkfræðingafélags Íslands

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Verkfræðingafélags Íslands
https://timarit.is/publication/860

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.