Tímarit Verkfræðingafélags Íslands


Tímarit Verkfræðingafélags Íslands - 01.01.1916, Blaðsíða 14

Tímarit Verkfræðingafélags Íslands - 01.01.1916, Blaðsíða 14
10 skyldi því að eins bæla, að brýna nauðsyn bæri til. Aðalpóstvegir skyldu vera a m. k. 6 álna breiðir, og halli ekki meiri en 3—4 þml. á alin (1 : 8 til 1 : 6). Jafnframt var nú ákveðið, hverjir skyldu vera aðalpóstvegirnir, og voru þeir þessir: 1. Frá Reykjavík til ísafjarðar. 2. —------til Akureyrar. 3. — Akureyri til Seyðisfjarðar. 4. — Reykjavík til Preslsbakka. 5. — Prestsbakka til Eskifjarðar. Það þólli orka nokkurs tvímælis, hvort ákvæðin um gerð aðalpóstveganna væru þannig, að skylt væri að gera þá akfæra, og ekki fullnægja þeir kröfum þeim, sein nú eru gerðar til akvega. En að tilætlun flutningsmanna hafi verið að gera þá ak- færa, það er vafalaust. Framsögumaður, P ó r a r- inn Böðvarsson, segir meðal annars, er hann leggur lögin fram: »Það sem vantar hér, eru méginreglur fyrir vegagerðinni.....Þær meginreglur, sem sjálfsagt er að fylgja við vegagerðir, eru þær, að bæta fyrst og fremst alla aðalpóstvegi, og hafa þá, eins og vegi yfir höfuð, svo breiða, að ekið verði vögnum el'tir þeim.....Þ<tð er sjer í lagi eitt, sem hafa verður fyrir augum, þegar vegir eru gerðir, og það er, að hægt verði að hafa þá á sínum tíma fyrir vagnvej;i. Þetta liafa menn ekki haft fyrir augum hjer á landi, og vegurinn, sem liggur hjer upp úr höfuðstaðnum sjálfum er eigi svo gerður, að unt sje að nota hann fyrir vagnveg. Pað væri sannar- lega æskilegt, ef Reykvikingar vildu sem fljótast breyta honum í vagnveg, öðrum til eftirdæmis og fyrirmyndar. Jeg hef sjájfur lesið, og veit líka, að flestum h. þingdm. muni vera það kunnugt, að fyrir 3 þúsundum ára síðan óku menn í vögnum, en sá, sem hefur alist upp á þessu landi, og aldrei sjeð önnur lönd, veil varla hvað það er að aka í vagni«. Þessi lög stóðu ekki lengi. Þegar á Alþ. 1891 var borið upp frv. til nýrra vegalaga, og var flutn- ingsmaður Jens Pálsson. Fyrir honum vakti ekki aðeins að gera nýja skipun á vegagerðunum, heldur yfir höfuð að koma samgöngumálum lands- ins í fast horf. Hann fann það að lögunum frá 1887, að þau lógðu alla áhersluna á aðalpóstveg- ina, en hann vildi láta leggja þar vegi fyrst, sem flutningaþörfin væri mest, án tillits til, hvar póstar væru látnir fara. Og samgöngukerfi það, sem hann vildi koma á fót, var þannig, að gufuskip skyldi halda uppi ferðum umhverfis landið, milli Reykja- víkur og kauptúnanna úli um landið, og frá kaup- túnunum skyldi svo gera akvegi upp um bygðirnar, stofnbrautir, sem hann nefndi aðalflutningabrautir eða flutningabrautir, á kostnað landssjóðs, og svo skyldi gera akfæra sýsluvegi eftir þörfum í áfram- haldi þeirra og út frá þeim. Nokkrar deilur urðu um það á þinginu 1891, hvort þessi tilhögun væri rjett ráðin; en jeg hygg, að dómur allra manna muni nú vera á einn veg um það, að þetta var sú henlugasta tilhógun á innanlandssamgöngum, sem unt var að stinga upp á, og landinu þá var ekki ofvaxið að ráðast í. Frv. þetta var felt í efri deild. Jens Pálsson vann ótrauður að því, að vinna þessari hugsun sinni fylgi, bæði á þinginu, og í blaðagreinum og ritlingi milli þinga. Á næsta þingi, 1893, bar hann saman samskonar frv. upp aftur, ásamt með Roga Th. Melsted, og nú hafði sá maðurinn aðhylst stefnu frumvarpsins, sem mest munaði um, Magnús Stephensen landshöfðingi. Frv. gekk greiðlega í gegnum neðri deild, og í efri deild hepnaðist M a g n ú s i S t e p - hensen að bjarga því með atkvæðum hinna kon- ungkjörnu þingmanna. Lögin bættu flutningabraut- unum við sem nýjum vegaflokki, auk þeirra eldri, og skyldi landssjóður kosta byggingu þeirra, og þær svo gerðar, að vel sjeu akfærar hlöðnum vögnum á sumrum. Aftur á móti krefjast lögin þess ekki, að aðalpóstvegirnir, sem nú heila þjóðvegir, sjeu gerðir akfærir, en sýsluvegir, sem liggja út frá flutn- ingabrautum, eða eru framhald af þeim, skuli gerast akfærir þar sem því verður við komið. Loks eru árið 1907 selt vegalög þau, er nú gilda, og hafa þó verið gerðar á þeim smábreytingar síðan. Flokkuninni frá 1894 er haldið óbreyttri, en gert ráð fyrir, að einkum þeir kaflar þjóðveganna, sem standa í sambandi við flutningabrautir eða kauptún, verði einnig gerðir akfærir, ákvæði sett um viðhald vega, og önnur atriði, er minni þýð- ingu hafa. 2. Stjórn vegamálanna. Hin verslegu sljórnarvöld landsins hafa frá upp- hafi og til þessa dags haft stjórn vegamálanna í sinni hendi, án þess að nein sjerstök stjórnarvökl hafi verið til, sem haíi átt að sinna vegamálum eingöngu eða sjerstaklega. Alt fram að 1884 munu hin innlendu stjórnarvöld hafa verið alveg án verk- lega mentaðra aðstoðarmanna; en stjórnarráðin í Kaupmannahöfn hafa einstóku sinnum leitað álits verkfræðinga um einstök atriði. En árið 1884 var fyrsl fenginn útlendur verkfræðingur til landsins til þess að segja fyrir um vegagerðir, og var það Norð- maðurinn Hovdenak, síðar amtsingeniör í Roms- dals Amt og Statsraad í Noregi. Hann dvaldi hjer sumarið 1884 og kom aftur eitt eða tvö sumur nokkru síðar, og hafði með sjer norskan verkstjóra, og kendi hann mönnum vegagerðir. Árið 1893 er ráðinn verkfræðingur í þjónustu landsins til þess að veita forstöðu framkvæmd vegagerða landssjóðs, og var það Sigurður Thoroddsen, núverandi

x

Tímarit Verkfræðingafélags Íslands

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Verkfræðingafélags Íslands
https://timarit.is/publication/860

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.