Ljósmæðrablaðið - 15.11.2001, Síða 13

er um að ræða lítil samfélög þar sem allir
þekkja alla og því er mikilvægi þess að ein
ljósmóðir sinni hverri konu að mestu leyti ekki
stórt atriði í þeirra augum. Hin síðari ár hafa
talsvert margar rannsóknir verið gerðar á
viðhorfi ljósmæðra til mismunandi
vinnufyrirkomulags (Allen 1997, Page 1995,
Hutton 1994, Flint 1989 ). Þessar rannsóknir
hafa gefið það til kynna að þar sem ein
ljósmóðir veitir samfellda þjónustu til ákveðins
hóps kvenna í barneignarferlinu gætir meiri
ánægju bæði hjá ljósmæðrum og bamshafandi
konum.
f) að vinna sjálfstætt
I öllum viðtölunum var það að vinna sjálfstætt
til umræðu. Þær ljósmæður sem starfa við það
skipulag að sinna konum á meðgöngu í fæðingu
og sængurlegu finna fyrir auknu sjálfstæði í
sinu starfi. Að starfa sjálfstætt hefur verið álitið
grundvallaratriði varðandi faglega ímynd
ljósmæðra (Hobbs 1997, Hunt og Seymonds
1995 ). Reynsla mín er hins vegar sú að margar
ljósmæður upplifa ekki þetta faglega sjálfstæði
og ég get tekið undir þessa síðustu tilvitnun
en víða vantar leiðbeiningar um ábyrgðarsvið
hinna ýmsu stétta er sinna konum í
barneignaferlinu.
“...Það er sumt sem ég mundi vilja breyta,
ég mundi vilja hafa lœkni í mœðraverndinni
eingöngu ef um vœri að rœða lœknisfrœðileg
vandamál... eða áhœttumeðgöngu... þú veist
...égsé þetta eins og tvo aðskilda hluti hvort
konan er heilbrigð eða ekki...og þegar að
konan þarf t.d. vottorð vegna þess að hún er
ofþreytt eða illa á sig komin til að halda áfram
vinnu þá finnst mér að Ijósmœður œttu að geta
skrifað fyrir hana vottorð.við erum alveg
færar um það ...”
Lokaorð
Niðurstöður þessarar rannsóknar sýna lík
viðhorf kvenna og ljósmæðra til þess sem
mæðraverndin felur í sér. Báðir hóparnir sem
rætt var við leggja áherslu á líkamlegt eftirlit
sem einn aðalþáttinn í þjónustu á meðgöngu.
Niðurstöður þessarar rannsóknar em í samræmi
við niðurstöður rannsóknar 01sson,Sandmann
og Janson sem gerð var 1996 en að þeirra áliti
þá aðlagast hinir verðandi foreldrar viðhorfiim
ljósmæðranna. Sú áhersla sem lögð er á
líkamlegt eftirlit sérstaklega af hálfu kvennanna
endurspeglar líffræðilegt sjónarhorn á
meðgöngu og fæðingu og túlkun á hugtakinu
öryggi sem kom oft fýrir í textanum staðfestir
þetta enn frekar. Þessi upplifun kvenna af
mæðravernd hefur komið fram í fleiri
rannsóknum (Steer 1993, Hirst, Hewison,
Dowswell,Baslington og Warrilow 1998).
Mikil þörf kvennanna fyrir fullvissu um að
allt sé í lagi tengdist oftast líkamlegu eftirliti
og rannsóknum en áhersla á að hitta sömu
ljósmóður getur líka virkað uppörvandi og falið
í sér ákveðið öryggi. Ástæður þess að svo mikil
samsvömn var milli svara ffá ljósmæðmm og
verðandi mæðrum geta tengst aðferðafræði
rannsóknarinnar t.d að viðtalsramminn sem
notaður var hafi ekki verið nægjanlega markviss
og að spumingamar séu ekki nægjanlega opnar
eða skýrar eða hafi verið leiðandi. Að hluta til
getur skýringin verið sú að hóparnir koma úr
mjög sambærilegu umhverfi sem mótar viðhorf
þeirra til heilbrigðisþjónustu. Viðhorf
kvennanna byggja þannig á þeirri þjónustu sem
þeim stendur til boða. Þrátt fyrir að sömu
stef/þemu væm áberandi í viðtölum hjá konum
og ljósmæðrum þá komu ólík hugtök
mismunandi oft fýrir. Ljósmæður skilgreindu
hlutverk sitt út frá fræðslu og stuðningi við
konuna og fjölskyldu hennar en sálfélagslegir
þættir voru hins vegar lítið til umræðu þegar
rætt var um hvað þeim þætti mæðraverndin
fela í sér. Engin umræða var um að þjónustan
skuli byggjast á rannsóknum og ekki var rætt
um að þjónusta við konuna og fjölskyldu hennar
skuldi byggjast á upplýstu vali. Þegar rætt var
um fræðsluþarfir kvennanna tengdist umræðan
ofitast líkamlegum breytingum eða fæðingunni
sjálfri. Ekki var því komið inná fræðslu
varðandi t.d fósturrannsóknir sem skipa nú
stærri sess í mæðraverndinni. í því sambandi
er vert að benda á að þrátt fyrir að
fósturrannsóknir séu skilgreindar og
framkvæmdar á læknisfræðilegum forsendum
þá hafa þessar rannsóknir áhrif langt út fýrir
sinn upphaflega tilgang og það er enn frekar
staðfesting á að ljósmæður þurfa að vera hæfar
til að sameina ólíka þætti í sínu starfi. Þessi
rannsókn gefur tilefni til enn ffiekari skoðunar
á þjónustu ljósmæðra og þá einkum því sem
tengist upplifún og ánægju verðandi foreldra.
Einnig væri áhugavert að athuga ffiekar hugtakið
öryggi sem virðist vera bæði verðandi mæðrum
og ljósmæðrum hugleikið. Mæðraverndin er
kjörin vettvangur til að stuðla að heilsueflingu
hjá verðandi foreldrum og styrkja þá þannig
íöllum viðtölunum varþað að
virma sjcdfstætt til umrœðu. Þœr
Ijósmœöur sem starfa við það
skipulag að sinna konum á
meðgöngu í fœðingu og
sœngurlegu fmna Jyrir auknu
sjálfstœði í sínu staifi.
Ljósmæðrablaðið i
nóv 2001 1 J